Pierwszenstwo: 22.VII.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 10.IX.1968 55 988 KI. 12 o, 26/03 MKP C 07 f 31 UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr Richard Muller, mgr Christian Dathe Wlasciciel patentu: Institut fur Silikon — und Fluorkarbon-Chemie.Radebeul (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sposób alkilowania, alkenowania, arylowania lub redukowania soli metali ciezkich za pomoca trójpodstawionych organosilanów i Przedmiotem wynalazku jest sposób alkilowania, alkenowania, arylowania lub redukowania soli metali ciezkich za pomoca trójpodstawionych or¬ ganosilanów.Znane jest redukowanie soli metali ciezkich za 5 pomoca organiofluorosilanów lub przeprowadzanie ich w zwiazki metaloorganicznie.Znane jest równiez prowadzenie reakcji two¬ rzenia kompleksowych organofluorokrzemilanów i reakcji z solami metali ciezkich w jednym sta- 10 dium.W opisie patentowym nr 54408 omówiony jest sposób polegajacy ma tym, ze do miesizaniiny re¬ akcyjnej zawierajacej organiotrójfluorosilan i sole metali ciezkich dodaje sie fluorki metali alka- 15 licznych lub fluorek amonu, wskutek czego jako produkt posredni tworzy sie odpowiedni orga- notrójfluorokrzemian metalu monowy, który reagujac z solami metali daje zwiazek metaloorganiczny lub redukuje metale do 20 wolnych kationów. Wydajnosc przy tym jest pra¬ wie ilosciowa.Stwierdzcipm. 7e alkilowanie, alkenowianie, *airylo- wanie lub redukowanie soli metali ciezkich za pomoca organotrójfluorosilanów przebiega prawie 25 ilosciowo równiez w nieobecnosci fluorków metali alkalicznych lub fluorku amonu, przy czym zmniej¬ sza sie tworzenie produktów ubocznych. Wedlug wynalazku organiotrójfluorosilan wkrapla sie lub wprowadza w postaci gazowej do roztworu soli 30 metalu ciezkiego. Szczególnie korzystnie jednak przebiega reakcja, jezeli prowadzi sie ja w obec¬ nosci kwasu zwlaszcza kwasu fluorowiodorowego, poniewaz wówczas do procesu mozna stosowac jako substancje wyjsciowe nie tylko organtotrójfluoro- silany ale takze inne trójpodstawione orgamoisi- lany, które w srodowisku kwasu fluorowodoro¬ wego przechodza w odpowiednie trójfluorosilany.Trudnosci powodowane tworzeniem sie trudno - rozpuszczalnych fluorków metali mozna usunac przez dodanie substancji zwiekszajacych ich roz¬ puszczalnosc, ma przyklad przez dodanie NH4C1 do soli rteci.W celu zwiekszenia rozpuszczalnosci zwlaszcza lotnych, fluorosilanów w roztworze soli metalu stosuje sie srodki zwiekszajace ich rozpuszczal¬ nosc, ima przyklad alkohol lub reakcje prowadzi sie v» rozpuszczalnikach organicznych.Jak juz wspomniano zamiast organofluoirosila- nów mozna stosowac inne trójpodstawione orga- nosilany szczególnie wtedy, gdy mozna je prze¬ prowadzac kwasem fluorowodorowym w organo- trójfluorosilany. Zaliczaja sie do nich równiez mie¬ szaniny organosilanów znajdujace sie ma przyklad w pozostalosciach syntezy organochlorowoosilanów.Przyklad I. Do 205 g nasyconego w tem¬ peraturze pokojowej roztworu chlorku rteciowego (zawierajacego 0,05 mola HgCl2), zakwaszonego 15 g 40% kwasu fluorowodorowego wkrapla sie 10,5 g fenylotrójchlorosilanu. Mieszanine reakcyjn?, chlo- 55 9883 dzi sie woda i pozostawia na moc w temperatu¬ rze —10CC. Otrzymuje sie 13,5 g surowego chlorku fenylo-rteciowego (87% wydajnosci teoretycznej).Przyklad II. 27 g HgCl2 rozpuszcza sie w 320 g alkoholu etylowego i zadaje 30 g 40% kwasu fluorowodorowego. Wkrapla sie 21 g fenylotrój- chlorosilanu przy jednoczesnym chlodzeniu i wstrzasaniu. Mieszanine pozostawia sie w ciagu 5 godzin w temperaturze pokojowej, a nastepnie przez noc ochladza sie ja w temperaturze —10°C.Chlorek fenylo-rteciowy wytraca sie w formie pieknych krystalicznych blaszek. Wydajnosc pro¬ duktu surowego wynosi 25 g (80%). Czysty produkt po przekrystalizowaniu z alkoholu etylowego top¬ nieje w temperaturze 249—250°C.Przyklad III. 120 g nasyconego roztworu chlorku rteciowego^, zakwaszonego 16 g 75%-wego kwasu fluorowodorowego, zadaje sie 6,5 g chlorku amonu dla rozpuszczenia tworzacego sie bialego osadu. Przy nasycaniu mieszaniny metylotrójfluo- rosiflianem (CH3SlF3) wytraca sie chlorek metylo- -rteciowy w ilosci 5,5 g (76%).Przyklad IV. Do roztworu 8 g chlorku rte¬ ciowego w 75 g alkoholu etylowego, zakwaszonego 13 g 40% kwasu fluorowodorowego, wprowadza sie metylotrójfluoroBilan az do nasycenia. Po ochlo¬ dzeniu przez noc do temperatury —10°C otrzymuje sie 7 g (.95%) pieknych krysztalów chlorku metylo- -rteciowego. - Przyklad V. 570 g nasyconego wodnego roztworu chlorku rteciowego zakwasza sie 22 g 75% kwasu fluorowodorowego, a tworzacy sie bialy osad rozpuszcza sie przez dodanie 3 g chlorku amonu i wkrapla 20 g metylotrójchlorosilanu. Na¬ stepnie wytracanie sie 22 g (65%) chlorku metylo- -rteciowego w postaci pieknych blaszek.Przyklad VI. Do 250 g nasyconego wodnego roztworu chlorku rteciowego z dodana niewielka 55 98* 4 iloscia chlorku amonu i zakwaszonego 25 g 75% kwasu fluorowodorowego wkrapla sie zamiast czy¬ stego metylotrój chlorosilanu pozostalosc podesty¬ lacyjna po syntezie metylochlorosalanu. Powstaje 5 mazisty osad z którego otrzymuje sie chlorek me¬ tylo-rteciowy przez krystalizacje z alkoholu ety¬ lowego.Przyklad VII. Do 120 g nasyconego roz¬ tworu chlorku rteciowego wprowadza sie az do io nasycenia gazowy metylotrójfluorosilan. Otrzymuje sie 3 g (41%) zanieczyszczonego chlorku metylo- -rteciowego.Przyklad VIII. Do roztworu 17 g azotanu srebra w 434 g wody, zakwaszonego 15 g 40% 15 kwasu fluorowodorowego, wprowadza sie CH3SlF3.Wytraca sie srebro metaliczne w postaci jasno blyszczacego lustra. Gdy reakcje prowadzi sie w alkoholu, otrzymuje sie srebro w postaci rozdrob¬ nionej o zabarwieniu czarnym. 20 PL