Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.1.1966 (P 112 630) 11.11.1965 Niemiecka Republika Federalna 10.X.1968 55937 KI. 5 c, 15/50 MKP E 21 d iS/So CZYTELNIA Ijrzcao Patentowego Twórca wynalazku: Hans Friedrich Heintzmann Wlasciciel patentu: Bochumer Eisenhiitte Heintzmann & Co, Bochum (Niemiecka Republika Federalna) Urzadzenie do osadzania dlugich stojaków kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do osa¬ dzania dlugich stojaków kopalnianych.W hydraulicznych stojakach kopalnianych tak zwanego systemu otwartego wymagany srodek cis¬ nieniowy doprowadza sie przy osadzaniu stojaków z pompy hydraulicznej za pomoca specjalnego we¬ za. Waz ten jest polaczony jednym koncem do pompy hydraulicznej a drugi jego koniec wypo¬ sazony jest w tak zwane urzadzenie do osadzania.Waz ten moze byc sprzegany z hydraulicznym sto¬ jakiem kopalnianym za pomoca tego urzadzenia w czasie trwania osadzania stojaka, przy czym po osadzeniu stojaka nastepuje znowu odlaczenie tego urzadzenia.Wskutek stosowania przy osadzaniu stojaków cisnien rzedu 250 do 300 atmosfer konieczne jest szczelne i mocne polaczenie urzadzenia z króccem zaworu napelniajacego, umieszczonym na ze¬ wnetrznej stronie hydraulicznego stojaka kopalnia¬ nego. W celu uzyskania takiego polaczenia, stosuje cie rózne rozwiazania konstrukcyjne. Krócce przy¬ laczeniowe stojaka kopalnianego lub koniec sprze¬ gajacy urzadzenia do osadzania stojaków moga byc na przyklad wykonane jako zamki srubowe % nakretkami zlacznymi, majace postac zamków bagnetowych lub wtykowych zabezpieczonych przed ich niezamierzonym otwarciem za pomo¬ ca dodatkowego urzadzenia ryglujacego. Jeden element sprzegowy jest polaczony mocno ze stoja¬ kiem kopalnianym oraz tworzy polaczenie zaworu 10 15 20 25 30 napelniajacego, a drugi element sprzegowy stanowi czesc recznie uruchamianego urzadzenia do osa¬ dzania stojaków, wyposazonego oprócz tego w recznie uruchamiane urzadzenie zamykajace.Element sprzegowy sluzacy do polaczenia krócca przylaczeniowego zaworu napelniajacego, recznie uruchamiane urzadzenie zamykajace i element przylaczeniowy weza tworza urzadzenie do osadza¬ nia stojaków.Znane tego rodzaju urzadzenia maja male wy¬ miary, w zwiazku z czym sa one recznymi przy¬ rzadami. Przy osadzaniu stojaka kopalnianego urzadzenie takie laczy sie szczelnie za pomoca jego elementu sprzegowego z króccem przylaczeniowym stojaka. Po otwarciu urzadzenia zamykajacego ciecz cisnieniowa przeplywa z pompy poprzez waz i urzadzenie do osadzania stojaków do stojaka oraz powoduje osadzenie stempla pomiedzy stro¬ pem a spagiem.W stojakach kopalnianych o malej wysokosci, które w stanie wysunietym nie sa wyzsze niz sie¬ gaja mozliwosci ich obslugi, wystarczaja w pelni urzadzenia do osadzania stojaków majace opisana wyzej konstrukcje. W dlugich natomiast stojakach kopalnianych, to znaczy w takich, które w stanie wysunietym maja wieksza dlugosc niz 2,5 m recz¬ na obsluga tych urzadzen jest prawie niemozli¬ wa lub napotyka na powazne trudnosci.Wynika to stad, ze w uzywanych hydraulicz¬ nych stojakach kopalnianych, zarówno o normal- 5593755937 3 nej ich dlugosci, jak i w tak zwanych dlugich stojakach, na górnym koncu wewnetrznej czesci stojaka osadzone sa z reguly podporzadkowane komorze cisnieniowej stojaka zawory, umieszczo¬ ne czesto bezposrednio pod plyta glowicowa. Tego rodzaju konstrukcja okazala sie w praktyce bardzo niedogodna z nastepujacych powodów.Istotne dla eksploatacji hydraulicznego stojaka kopalnianego wlasnosci okreslane sa w kopalni w duzym stopniu przez sposób funkcjonowania i pracy zaworów, podporzadkowanych komorze cisnieniowej stojaka. W celu uzyskania charakte¬ rystycznych wlasnosci tych zaworów, konieczne jest, aby zawory te byly w mozliwie najlepszy sposób chronione i zabezpieczone przed urzadze¬ niami lub innymi zewnetrznymi czynnikami, wply¬ wajacymi niekorzystnie na sposób ich funkcjono¬ wania. Wskutek tego, ze w hydraulicznych stoja¬ kach kopalnianych konieczna jest ochrona ich czesci konstrukcyjnych, wrazliwych na mechanicz¬ ne naprezenia, zanieczyszczenia lub na korozje, przeto troszczono sie dotychczas stale o to, aby zawory tych stojaków byly umieszczone wewnlatrz stojaka oraz w takim miejscu, aby mozliwa byla jak najlepsza ich ochrona przed zanieczyszczenia¬ mi przez pyl skalny i weglowy, przed dostepem do nich wód agresywnych oraz przed uszkodze¬ niem ich przez naprezenia udarowe.Praktyka wykazala, ze warunki te daja sie spel¬ niac najlepiej wówczas, kiedy zawory te umieszcza sie w mozliwie duzej odleglosci nad spagiem lub w mozliwie malej odleglosci od górnego konca stojaka, a zwlaszcza bezposrednio pod plyta glo¬ wicowa. Pozwala to bowiem na wyeliminowanie w szczególnie duzym stopniu niebezpieczenstwa korozji, zanieczyszczen i naprezen mechanicznych zarówno w punktach obudowy kopalni o mecha¬ nicznym urobku wegla, jak i w punktach obudo¬ wy kopalni o posadzce dmuchanej lub miotanej, a ponadto umozliwia ochrone przed silniejszymi doplywami wody do czesci stojaka zwróconej do spagu.Celowe okazalo sie równiez umieszczenie zawo¬ rów w górnym koncu stojaka z tego powodu, ze zostala uzyskana mozliwosc odpowietrzenia komo¬ ry cisnieniowej stojaka po jego osadzeniu. Zada¬ nie to moga spelniac zawory podporzadkowane ko¬ morze cisnieniowej stojaka tylko wówczas, kiedy sa one podlaczone do najwyzej polozonego miej¬ sca komory cisnieniowej po osadzeniu stojaka.W przypadku stosowania takich stojaków, w któ¬ rych cala przestrzen wewnetrzna stojaka sluzy jako komora cisnieniowa, zawór sluzacy odpowietrze¬ niu komory cisnieniowej umieszczony jest co naj¬ mniej w glowicy stojaka lub co najmniej bezpo¬ srednio pod jego plyta glowicowa.Z uwagi na to, ze od pewnego czasu dazy sie do tego aby wszystkie zawory podporzadkowane ko¬ morze cisnieniowej stojaka byly mozliwie prze¬ strzennie i/lub konstrukcyjnie umieszczone w jed¬ nym miejscu, przeto nie tylko zawór sluzacy do odpowietrzania, lecz takze wszystkie dalsze zawo¬ ry podporzadkowane komorze cisnieniowej osadza sie z reguly w górnym koncu stojaka. Jezeli nie przewidzianoby takiej mozliwosci odpowietrzenia 4 komory cisnieniowej stojaka po jego osadzeniu, to wówczas w czasie osadzania stojaka moglaby two¬ rzyc sie w najwyzszym miejscu komory cisnienio¬ wej poduszka powietrzna, nie dajaca sie usunac po osadzeniu stojaka. Poduszka taka wskutek jej scisliwosci powodowalaby niepozadana przelotnosc stojaka na zginanie oraz zmniejszalaby jego wy¬ trzymalosc na niekontrolowane obciazenie.W stojaku kopalnianym o normalnej dlugosci nie wystepuja przed jego osadzeniem trudnosci w sprzezeniu urzadzenia do osadzania z zaworem napelniajacym, znajdujacym sie na górnym koncu stojaka, przez naciag nakretki, zlacznej, a zwlaszcza przez obrócenie zamka bagnetowego lub przez wla¬ czenie urzadzenia ryglujacego w zamku wtyko¬ wym. Na szczególnie duze trudnosci napotyka na¬ tomiast to urzadzenie w stojakach dlugich, powyzej 2,5 m dlugosci w stanie wysunietym zwlaszcza o dlugosci od 3 do 4 m, przed osadzeniem stojaka, przy sprzeganiu tego urzadzenia z zaworem napelniaja¬ cym, osadzonym na górnym koncu stojaka. W tym przypadku stojak musi byc albo polozony albo co najmniej pochylony, poniewaz tylko w tym poloze¬ niu moze byc urzadzenie do osadzania sprzezone przy wysunietej czesci wewnetrznej stojaka, z lacz¬ nikiem zaworu napelniajacego. Przy przygotowa¬ niu takiego dlugiego stojaka jak równiez przy jego wysuwaniu az do stropu nie jest mozliwe takze otwarcie samoczynnie zamykajacego sie urzadzenia zamykajacego, umozliwiajacego wysu¬ niecie stojaka. W tym przypadku jest równiez niemozliwe wysuniecie czesci wewnetrznej sto¬ jaka; na przyklad w razie niebezpieczenstwa upadku lub uszkodzenia obudowy albo innych wyposazen wyrobisk górniczych.W celu umozliwienia osadzenia stojaka potrzebna jest co najmniej drabina, która w ciasnych warun¬ kach przestrzennych nieczynnej kopalni i przy zlej widocznosci nie spelnia swego zadania. Drabina ta nie moze byc wskutek tego latwo przystawiona do stojaka, poniewaz przed jego zamocowaniem nie ma pomiedzy stropem a spagiem wystarczaja¬ cej podpory. Brak jest zatym przede wszystkim przy wiekszych odleglosciach pomiedzy stojakami plaszczyzny przylozenia albo takiej drabiny, tak, ze równiez i z tego powodu osadzanie dlugich sto¬ jaków kopalnianych za pomoca urzadzenia na¬ potyka na powazne trudnosci.Inne srodki pomocnicze, uzywane w niedo¬ puszczalny sposób w tego rodzaju przypadkach przez obsluge w celu dosiegniecia urzadzen do osadzania, znajdujacych sie pod stropem, stwarza¬ ja równiez niebezpieczenstwo nieszczesliwych wy¬ padków i z tego powodu nie sa stosowane.Jezeli stojak jest osadzony i jest zamocowany po¬ miedzy stropem a spagiem, to wówczas urzadzenie musi byc usuniete oraz podlaczone do dalszego stojaka w celu jego osadzenia. Odkrecenie mocno napietej nakretki zlacznej albo mocno zakleszczo¬ nego zamka bagnetowego lub urzadzenia rygluja¬ cego polaczenia wtykowego mozliwe jest tylko w zasadzie z duzymi trudnosciami oraz stwarza duze niebezpieczenstwo wypadku.Do tego celu uzywa sie czesto w niedopuszczalny sposób narzedzia udarowe, klóre moga powodo- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 wac powstawanie w stojaku kopalnianym i w urzadzeniu do jego osadzenia duzych strat lub uszkodzen. Po odlaczeniu urzadzenia od stojaka nie jest jednak mozliwe mocne przytrzymywanie tak, ze urzadzenie to spada z duzej wysokosci na spag. Powoduje to niebezpieczenstwo wypadków i uszkodzen urzadzenia lub znajdujacych sie w dolnej jego czesci elementów konstrukcyjnych jak równiez umozliwia zanieczyszczenie lacznika zaworowego a tym samym cieczy cisnieniowej.Zanieczyszczenie cieczy cisnieniowej stanowi szczególnie niekorzystne zródlo niebezpieczenstwa, poniewaz uszczelnienia stojaków w bardzo krót¬ kim czasie staja sie nieuzyteczne oraz wplywaja ujemnie na funkcjonowanie i sposób pracy zawo¬ rów. Stojaki z zanieczyszczona ciecza cisnieniowa stwarzaja w nieczynnej kopalni zwiekszone klopo¬ ty, poniewaz z chwila rozpoznania tej wady musza byc wymieniane i remontowane, a czynnosci te sa pracochlonne i kosztowne.Wynalazek postawil sobie zadanie usuniecia wy¬ mienionych wyzej niedogodnosci, jakie powstaja przy osadzaniu dlugich stojaków kopalnianych za pomoca urzadzenia, przy dotychczasowym, szcze¬ gólnie korzystnym umieszczeniu zaworów podpo¬ rzadkowanych komorze cisnieniowej stojaka w górnym koncu jego czesci wewnetrznej, zwlasz¬ cza bezposrednio pod plyta glowicowa. Do rozwia¬ zania tego zadania wynalazek przewiduje zasto¬ sowanie ulepszonej, odmiennej konstrukcji znane¬ go urzadzenia do osadzania stojaków kopalnia¬ nych, wyposazonych w górnym koncu, zwlaszcza bezposrednio pod plyta glowicowa w co najmniej zawór napelniajacy z króccem przylaczeniowym sprzeganym szczelnie za pomoca urzadzenia ryg¬ lujacego z urzadzeniem do odsadzania stojaków, wyposazonym w urzadzenie zamykajace.Ulepszona, odmienna konstrukcja urzadzenia do osadzania stojaków wedlug wynalazku zostala w ten sposób rozwiazana, ze urzadzenie to zostalo wyposazone w zdalnie uruchamiany uklad, sluza¬ cy co najmniej do otwierania urzadzenia rygluja¬ cego, umozliwiajacego otwieranie przy calkiem wysunietej czesci wewnetrznej stojaka urzadzenie do~jego osadzania, co najmniej od strony krócca przylaczeniowego zaworu napelniajacego, z miej¬ sca polozonego w wystarczajacej wysokosci dla obslugi.Dzieki temu osiaga sie te korzysc, ze urzadzenie bez specjalnego wysilku ze strony obslugujacego je personelu oraz bez uzycia drabiny lub innych srodków pomocniczych, sluzacych po zamocowaniu dlugiego stojaka pomiedzy stropem a spagiem do osiagniecia elementu sprzegowego, moze byc w prosty sposób odlaczone od stojaka po jego osa¬ dzeniu. Tak wiec eliminuje sie w ten sposób nie¬ bezpieczenstwo nieszczesliwych wypadków ze stro¬ ny obslugi i uszkodzen urzadzenia i stojaka kopal¬ nianego przez narzedzia udarowe.Urzadzenie to daje sie odlaczac stale w prosty sposób przez obsluge stojaca na spagu lub po osa¬ dzeniu stojaka, od krócca polaczeniowego zaworu napelniajacego za pomoca prostego uchwytu recz¬ nego takze w szczególnie dlugich stojakach kopal¬ nianych, na przyklad w takich, które w rozciagnie- 55937 6 tym stanie maja dlugosc od okolo 3 do 4 m. Przy odlaczaniu tym mozliwe jest równiez przytrzymy¬ wanie tego urzadzenia tak, ze unika sie w ten sposób jego spadania na spag lub na znajdujace 5 sie na nim urzadzenia podporowe, na przyklad przenosniki lub cylindry posuwowe.Celowe okazalo sie wykonanie urzadzenia z dlu¬ giej sztywnej zwlaszcza wygietej rury napelnia¬ jacej, wyposazonej na swym koncu sprzezonym io z króccem przylaczeniowym zaworu napelniajace¬ go w kleszczowe urzadzenie ryglujace, uszczelniane z wiekszej odleglosci za pomoca ciegna. Dzieki te¬ mu, unika sie spadania urzadzenia po jego odla¬ czeniu od stojaka. Sztywna rura napelniajaca, po- lg siadajaca co najmniej dwu lub trzykrotna dlugosc znanego urzadzenia stwarza w porównaniu ze zna¬ nym dotychczas wezem dla obslugi stojacej na spagu mozliwosc przytrzymywania urzadzenia po jego odlaczeniu oraz wyeliminowanie jego upad¬ lo ku. W ten sposób unika sie niebezpieczenstwa nie¬ szczesliwych wypadków ze strony obslugi, jak równiez uszkodzen urzadzenia lub innych przyrza¬ dów i materialów przy upadku urzadzenia, a po- , nadto eliminuje sie zanieczyszczenie elementu nB sprzegowego i srodka cisnieniowego przez czastecz- ki wegla i skal. W ten sposób unika sie równiez kosztownych reperacji stojaków, zwlaszcza jego uszczelnien i zaworów, poniewaz zanieczyszczenia srodka cisnieniowego powodowaly dotychczas usz¬ kodzenia zaworów i uszczelnien stojaków. Sztywna 30 , rura napelniajaca umozliwia oprócz tego latwe podlaczenie urzadzenia do stojacego obok, calkowi¬ cie lub czesciowo wysunietego stojaka, bez jego po¬ chylania i ukladania na spagu lub bez stosowania drabin lub innych srodków pomocniczych. Jest to mozliwe wskutek tego, ze kleszczowe urzadzenie ryglujace, w które wyposazona jest dluga rura na¬ pelniajaca, moze byc nie tylko otwarte lecz takze zamkniete z wiekszej odleglosci za pomoca podpo¬ rzadkowanego mu ciegna.Celowo wygieta rura napelniajaca umozliwia przy tym wzajemne ustawienie w prosty sposób elementów sprzegowych we wlasciwym polozeniu w czasie, kiedy po zatrzasnieciu kleszczowego urza¬ dzenia ryglujacego, obciazonego przez sprezyne lub inny element, elementy sprzegowe stojaka i urzar dzenia do jego osadzania sa ze soba szczelnie po¬ laczone. Szczególnie celowo okazalo sie zastosowa¬ nie ciegna jako czlonu uruchamiajacego, urzadze¬ nie ryglujace, poniewaz nawet w przypadku nie¬ czynnej kopalni nie powstaja przeszkody i nie¬ dogodnosci w funkcjonowaniu urzadzenia..ryglu*- jacego. Uklady dzwigni, majace skomplikowana konstrukcje i duze wymiary, nie zdaly egzaminu w warunkach nieczynnej kopalni wskutek skrzyr- 55 wienia lub zakleszczenia elementów dzwigni.Szczególnie korzystne okazalo sie zastosowanie kleszczowego, sprezynowego urzadzenia rygluja¬ cego, poniewaz stanowi ono bezpieczne i mocne 60 polaczenie, a ponadto umozliwia szybkie i bez- kleszczowe otwarcie elementów sprzegowych urza* dzenia do osadzania stojaka i samego stempla.Celowe okazalo sie wyposazenie urzadzenia do osadzania stojaka, a zwlaszcza konca wysunietej 65 jego czesci wewnetrznej w czlon uruchamiajacy55937 8 ciegno, sluzace do uruchamiania urzadzenia ryglu¬ jacego. Ciegno to moze byc przy tym uruchamia¬ ne za pomoca dzwigni recznej lub uchwytu recz¬ nego, umieszczonego w dolnym koncu rury napel¬ niajacej. Takie rozwiazanie konstrukcyjne umozli¬ wia otwieranie a w miare potrzeby takze zamy¬ kanie kleszczowego urzadzenia ryglujacego przy malym zuzyciu sily. Tymczasem sila pociagowa ciegna moze byc wskutek przelozenia dzwigni recznej wielokrotnie wieksza niz sila uzywana do uruchamiania dzwigni recznej.Wskutek tego jest mozliwe, uzyskanie stosunko¬ wo duzej sily elementu sprezynujacego, przytrzy¬ mujacego kleszczowe urzadzenie ryglujace w po¬ zycji zamknietej. Im wieksza jest sila naprezenia elementu sprezynujacego, to tym mocniej i bez¬ pieczniej sa polaczone ze soba oba elementy sprze¬ gowe na stojaku kopalnianym lub na urzadzeniu do jego osadzania. Wskutek tego, unika sie w du¬ zym stopniu strat cisnienia i uszczelnienia w miej¬ scu sprzezenia. Oprócz tego, jest bardzo latwe i wygodne dla obslugi dosieganie w tym miejscu dzwigni recznej przy calkowicie wysunietej czesci wewnetrznej stojaka.Celowe okazalo sie równiez polaczenie ze soba wolnych ramion kleszczowego urzadzenia rygluja¬ cego na jego koncu za pomoca ciegna lub tym podobnego elementu, w srodkowej czesci którego osadzona jest lina glówna. W wyniku takiej kon¬ strukcji uzyskuje sie korzystny rozklad sil rozcia¬ gajacych, umozliwiajacy równomierne naprezenia obu wolnych ramion urzadzenia ryglujacego oraz eliminuje sie skosne ustawienie i zakleszczenie tego urzadzenia.Zastosowanie pomiedzy obydwoma wolnymi ra¬ mionami urzadzenia ryglujacego elementu cieglo- wego jako czlonu laczacego ma ponadto te zale¬ te, ze rozwiazanie to jest tanie i proste w wyko¬ naniu, a krótkie odcinki ciegna sluza do zdalnego uruchamiania urzadzenia do osadzania stojaków.W odmianie wykonania oba ramiona kleszczo¬ wego urzadzenia ryglujacego sa polaczone ze soba za pomoca co najmniej dwóch przegubowo ulo- zyskowanych dzwigni, na srodkowym przegubie których osadzona jest lina glówna ciegna. W tym przypadku takze uzyskuje sie równomierny rozklad sil na oba wolne ramiona urzadzenia ryglujacego, przy czym przegubowe polaczenie dzwigni po¬ lepsza znacznie statecznosc urzadzenia ryglujacego.Zaleca sie przy tym, aby ciegno bylo wykonane z lancucha lub liny oraz aby bylo ono prowadzone na rurze napelniajacej za pomoca elementów pro¬ wadzacych, zwlaszcza przez jeden lub kilka kraz¬ ków zwrotnych. Ciegno wykonane w postaci lan¬ cucha lub liny nie moze sie zakleszczyc takze w warunkach nieczynnej kopalni i z tego powodu nie jest wrazliwe na uderzenia. Oprócz tego ciegno takie daje sie w krótkim czasie naprawiac i wy¬ mieniac za pomoca prostych srodków. Czesci wy¬ mienne takiego ciegna w porównaniu z czesciami rurowymi sa tanie oraz zajmuja malo miejsca.Tego rodzaju ciegna daja sie takze prowadzic wzdluz na przyklad wygietej wielokatnie lub pól¬ koliscie rury napelniajacej, w krótkiej od niej odleglosci, za pomoca prostych srodków, podczas 30 gdy srodki prowadzace uklad rur lub pretów, slu¬ zacych do zdalnego uruchamiania urzadzenia ry¬ glujacego sa kosztowne i sklonne do uszkodzen.W dalszej odmianie wynalazku przedni koniec 5 elementu sprzegowego wchodzi szczelnie przy zamknietym urzadzeniu do osadzania stojaków, w otwór srodkowy krócca przylaczeniowego zawo¬ ru napelniajacego. Urzadzenie to i zawór napel¬ niajacy stojaka kopalnianego sa w ten sposób 10 mocno ze soba polaczone, a nieszczelnosci spowo¬ dowane nieuniknionymi naprezeniami weza i/lub urzadzenia sa wskutek dokladnego osadzania tych elementów praktycznie wykluczone. W tym roz¬ wiazaniu konstrukcyjnym urzadzenie ryglujace sklada sie z nasuwy zlacznej, dopasowanej do krócca przylaczeniowego oraz z polaczonej z nia trwale klamry sprezynujacej, o która opiera sie ciegno, otwierajace urzadzenie ryglujace. Tego ro¬ dzaju urzadzenie ryglujace ma te zalete, ze jest male i zwarte oraz ma prosta konstrukcje.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku w górnym koncu rury napelniajacej podporzadkowanym za¬ worowi napelniajacemu osadzony jest zawór zwrotny. Zawór ten uniemozliwia po oddzieleniu elementów sprzegowych od urzadzenia wedlug wy¬ nalazku i od stojaka kopalnianego wyplyw srodka cisnieniowego, znajdujacego sie jeszcze w rurze napelniajacej tego urzadzenia, po zakonczeniu pro¬ cesu osadzania stojaka. Wskutek tego eliminuje sie wypelnienie odcinka dlugiej rury napelniajacej, pomiedzy zaworem zwrotnym a urzadzeniem zamy¬ kajacym, powietrzem które mogloby przy osadza¬ niu nastepnego stojaka byc wtloczone do tego sto¬ jaka razem z doprowadzanym do niego srodkiem cisnieniowym. W ten sposób eliminuje sie utwo- 35 rzenie poduszki powietrznej wewnatrz komory cisnieniowej stojaka.W celu uzyskania jak najmniejszej ilosci po¬ wietrza przedostajacego sie w czasie osadzania stojaka do jego komory cisnieniowej, zawór zwrot- 40 ny jest umieszczony, o ile pozwala na to kon¬ strukcja, mozliwie jak najblizej elementu sprzego¬ wego urzadzenia wedlug wynalazku.Celowe okazalo sie osadzenie urzadzenia zamy- " kajacego podporzadkowanego urzadzeniu wedlug 43 wynalazku w malej odleglosci od dolnego konca rury napelniajacej w polaczonym z nia wezu. Jest równiez mozliwe wbudowanie urzadzenia zamyka¬ jacego w dolnym koncu rury napelniajacej. Zaleta tego rozwiazania polega na tym, ze urzadzenie za- 50 mykajace jest w tym przypadku bardzo wygodne dla obslugi. W celu lepszej obslugi urzadzenia wedlug wynalazku w zasiegu dzwigni recznej lub uchwytu recznego, sluzacego do uruchomienia ciegna, umieszczona jest w dolnym koncu rury na- *5 pelniajacej rekojesc.Wynalazek jest wyjasniony na przykladach roz¬ wiazania uwidocznionych na zalaczonych rysun¬ kach, na których fig. 1 przedstawia dlugi, hy¬ drauliczny stojak kopalniany, z podlaczonym do 60 niego urzadzeniem do jego osadzania, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1 z zamknietym urzadzeniem ryglujacym, fig. 3 — urzadzenie z fig. 1 z otwar¬ tym urzadzeniem ryglujacym, fig. 4 — odmiane es urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 5 — dalsza9 odmiane urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 6 — odmiane urzadzenia z fig. 5, w powiekszeniu, fig. 7 —*¦" urzadzenie ryglujace w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii VII — VII na fig. 6 i fig. 8 — rure napelniajaca w przekroju podluznym, wzdluz linii VIII — VIII na fig. 6.Stojak kopalniany 1, przedstawiony na fig. 1, ma w stanie wyciagnietym dlugosc na przyklad od 2,5 do 3,5 m. W górnym koncu czesci wewnetrz¬ nej 2 stojaka 1, bezposrednio pod plyta glowico¬ wa 3 umieszczona jest obudowa 4, w której osa¬ dzone sa wszystkie zawory podporzadkowane ko¬ morze cisnieniowej stojaka- Z obudowy 4 wystaje z boku w kierunku promieniowym króciec przyla¬ czeniowy 5 zaworu napelniajacego, polaczony szczelnie i cisnieniowo z urzadzeniem 6 do osa¬ dzania stojaka 1. Koniec urzadzenia 6 odwrócony od krócca przylaczeniowego 5 zaworu napelniaja¬ cego jest sprzezony z wezem 8 za pomoca sprze¬ gla 7, przy czym waz 8 jest polaczony z nieuwi- doczniona na rysunku pompa. W malej odleglosci od dolnego konca urzadzenia 6 umieszczone jest w podlaczonym do niego wezu 8 recznie urucha¬ miane urzadzenie zamykajace 9.Na fig. 2 i 3 uwidoczniona jest konstrukcja urzadzenia 6 z fig. 1, w powiekszeniu. Urzadzenie to sklada sie przede wszystkim z wygietej w luk rury napelniajacej 16 oraz z trzech odcinków, umieszczonych wzajemnie pod katem okolo 45°.Rura napelniajaca 10 jest polaczona z króccem przylaczeniowym 5 zaworu napelniajacego za po¬ moca elementu sprzegowego 11. Element sprzego¬ wy 11 ma dopasowana do krócca przylaczeniowe¬ go 5 zaworu napelniajacego srednice wewnetrzna oraz ma z tego powodu nieco mniejsza srednice niz srednica rury napelniajacej 10, polaczonej moc¬ no z elementem sprzegowym 11 przez ich zespawa- nie. W celu zabezpieczenia polaczenia pomiedzy urzadzeniem 6 a zaworem napelniajacym, jak rów¬ niez w celu uzyskania wlasciwego docisku pod obudowe 5, znajduje sie kleszczowe urzadzenie ry¬ glujace 12. Oba ramiona 13 urzadzenia, ryglujace¬ go 12 wchodza w dwa rowki 14 krócca przylacze¬ niowego 5 oraz sa polaczone przegubowo z elemen¬ tem sprzegowym 11 za pomoca kolkówJS.Do utrzymywania urzadzenia ryglujacego 12 w pozycji zamknietej sluzy element sprezynujacy lfe.Docisk elementu sprzegowego 11 do krócca przy¬ laczeniowego 5, uzyskany za pomoca urzadzenia ryglujacego 12 osiaga sie przez celowe uksztalto¬ wanie rowków 14 i przez odpowiednie wykonanie ramion 13 i krócca przylaczeniowego 5. Wolne konce ramion 13 sa polaczone ze soba za pomoca ciegna 17, do srodkowej czesci którego podlaczone jest glówne ciegno 18, wykonane na przyklad w postaci lancucha. Glówne ciegno 18 prowadzone jest wzdluz rury napelniajacej 10 w bezposredniej od niej odleglosci za pomoca krazka zwrotnego 19, osadzonego na rurze napelniajacej 10.Glówne ciegno 18 jest polaczone swym koncem odwróconym od urzadzenia ryglujacego 12 z dzwig¬ nia reczna 20, osadzona za pomoca przegubu 21 w dolnym koncu rury napelniajacej 10. Dzwignia reczna 20 jest umieszczona przy pelnym nawet wy¬ ciagnieciu stojaka kopalnianego 1 w dogodnej dla 10 obslugi wysokosci. Przy uruchomieniu dzwigni recznej 20 osiaga sie w glównym ciegnie 13 duza sile, która przenosi sie na ciegno 17 i porusza oba wolne ramiona 13 urzadzenia ryglujacego 12.Wskutek tego otwiera sie mimo dzialania elemen¬ tu sprezynujacego 16 urzadzenie ryglujace 12 i po¬ woduje odlaczenie pomiedzy urzadzeniem 6 a króc¬ cem przylaczeniowym 5 zaworu napelniajacego na stojaku 1 (fig. 3). W tym polozeniu urzadzenie 6 jest otwarte i moze byc uzyte do osadzania na- 10 stepnego stojaka.W rure napelniajaca 10 wbudowany jest w moz¬ liwie malej odleglosci od elementu sprzegowego 11 i urzadzenia ryglujacego 12 zawór zwrotny 22, któ¬ ry umozliwia przeplyw srodka cisnieniowego ma- 15 jacego wyzsze cisnienie tylko w kierunku zaworu napelniajacego, w zwiazku z czym eliminuje sie luzny bieg urzadzenia 6, po otwarciu urzadzenia ryglujacego 12. W dolnym koncu rury napelniaja¬ cej 10, mniej wiecej na wysokosci dzwigni recz- 20 nej I'0 umieszczony jest uchwyt reczny 23, umozli¬ wiajacy lepsza obsluge urzadzenia 6.Fig. 4 przedstawia odmiane urzadzenia 6 wedlug wynalazku, majaca w zasadzie wszystkie istotne elementy urzadzenia, uwidocznionego na fig. 1 25 do 3.Zamiast ciegna 17 laczacego ze soba wolne ra¬ miona 13 kleszczowego urzadzenia ryglujacego 12, polaczenie to wykonane jest za pomoca przegubo¬ wo ulozyskowanej dzwigni 24, a do srodkowego 30 przegubu 25 podlaczone jest ciegno 26. W tym przykladzie wykonania wyeliminowana jest dzwig¬ nia reczna do uruchamiania ciegna, a zamiast niej umieszczony jest na koncu ciegna 26 odwróconym od urzadzenia ryglujacego 12 uchwyt reczny 27. 35 Na fig. 5 przedstawiona jest dalsza odmiana urzadzenia wedlug wynalazku, która za wyjatkiem urzadzenia ryglujacego ma prawie wszystkie istot¬ ne elementy, opisane juz w poprzednich rozwiaza¬ niach konstrukcyjnych. 40 Urzadzenie ryglujace tej odmiany urzadzenia, wy¬ posazone jest jak wynika to z fig. 6 do 8, w nasu- we zlaczna 28, polaczona z wolnym koncem ele¬ mentu sprzegowego 11 przez ich zespawanie lub lu¬ towanie. Wewnetrzna srednica nasady zlacznej 28 45 ma w porównaniu z zewnetrzna srednica krócca przylaczeniowego 5 zaworu napelniajacego tego ro¬ dzaju luz, ze bez specjalnej sily mozliwe jest lek¬ kie przesuniecie nasady zlacznej 28 za pomoca króc¬ ca przylaczeniowego 5 zaworu napelniajacego. Ele¬ ment sprzegowy 11 wchodzacy do srodka nasuwy zlacznej 28 obejmowany jest przy tym jednoczesnie przez wykonany koncentrycznie otwór 29 krócca przylaczeniowego 5. W celu wyeliminowania wy- 55 plywu na zewnatrz pomiedzy elementem sprzego¬ wym 11 a króccem 5, medium, bedacego pod duzym cisnieniem, przewidziane sa w tym miejscu dwa pierscienie uszczelniajace 31, które uszczelniaja przedni koniec elementu sprzegowego 11 naprze- 60 ciwko krócca przylaczeniowego 5. Aby uniemozli¬ wic przy osadzaniu stojaka zgniecenie w kierunku osiowym urzadzenia 6 wskutek duzego cisnienia srodka cisnieniowego przez króciec przylaczeniowy 5 zaworu napelniajacego, wykonana jest sprezynu- 65 jaca klamra ryglujaca 30, majaca odcinek 33 wy-11 konany w ksztalcie litery „U" oraz odcinek 31 wy¬ konany w ksztalcie kola. Wewnetrzna srednica od¬ cinka kolowego 32 klamry ryglujacej 30 jest nieco wieksza niz zewnetrzna srednica krócca przylacze¬ niowego 5 oraz wieksza niz wewnetrzna srednica odcinka 33 klamry ryglujacej 30, wykonanego w ksztalcie litery „U". Odcinek 33 klamry ryglujacej 30 zamyka prawie prostokatna plaszczyzne, której szerokosc jest nieco mniejsza niz srednica zewnetrz¬ na krócca przylaczeniowego 5.Klamra ryglujaca 30 jest wpuszczona przesuw¬ nie w boczne szczeliny 34 nasady zlacznej 28, po¬ przecznie do jej osi podluznej w ten sposób, ze jak wynika to z fig. 8, moze wchodzic w rowki 14 krócca przylaczeniowego. Wskutek tego urzadzenie 6 lub jego nasada zlaczna 28 sa polaczone trwale z króccem przylaczeniowym 5 zaworu napelniaja¬ cego. Boczne szczeliny nasady zlacznej 28 tworza przy tym prawie równolegle do siebie umieszczone powierzchnie prowadzace, do których przylegaja sprezynowo w czasie ryglujacej pozycji klamry ryglujacej 30 plaszczyzny wewnetrzne jej czesci, wykonanej w ksztalcie litery „U".Jezeli po osadzeniu stojaka nastepuje odlaczenie urzadzenia, to wówczas wymagana jest mala sila pociagowa w kierunku strzalki A (fig. 7), umozli¬ wiajaca przesuniecie do dolu odcinka 32 nasady ryglujacej 30. W tym czasie srodki krócca przyla¬ czeniowego 5 i kolowego odcinka 32 wzajemnie sie pokrywaja. Powoduje to, ze nasada ryglujaca 30 wskutek swej wiekszej srednicy wewnetrznej nie jest w stanie wejsc w rowki 14 krócca przylacze¬ niowego 5 oraz odciagnac urzadzenie w kierunku osiowym. Klamra ryglujaca 30 po jej zamknieciu i otwarciu uwidoczniona jest na fig. 7, przy czym klamra ryglujaca w polozeniu otwartym zazna¬ czona jest liniami przerywanymi. Na odcinku 33 klamry ryglujacej 30 wykonanym w ksztalcie lite¬ ry »U", umieszczony jest na przyklad przez zgiecie palak 35, nadajacy elastycznosc klamrze rygluja¬ cej 30 oraz sluzacy do zamocowania ciegna 26, umozliwiajacego otwarcie urzadzenia ryglujacego. PL