Opublikowano: 25.Y.1968 55586 KI. 21 c, 46/32 MKP O 05 f , UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Wasko Wlasciciel patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Sposób regulacji czasu opóznienia w przekaznikach zwlocznych o duzym czasie opóznienia i przekaznik do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób regulacji czasu opóznienia w przekaznikach zwlocznych o duzym czasie opóznienia, dzialajacych na zasa¬ dzie porównywania napiecia rozladowania konden¬ satora z wartoscia amplitudy impulsów steruja¬ cych z generatora oraz przekaznik do stosowania tego sposobu.W przekaznikach czasowych, pracujacych na za¬ sadzie ladowania lub rozladowania kondensatora, czas opóznienia zazwyczaj reguluje sie przez zmia¬ ne opornosci lub pojemnosci stalej czasu RC. Ta¬ ki sposób regulacji, szczególnie przy duzych cza¬ sach opóznienia, uniemozliwia otrzymanie duzego zakresu regulacji, gdyz maksymalna wartosc opor¬ nosci potencjometrów jest ograniczona, a ponadto potencjometry wykazuja dosc duze zmiany opor¬ nosci w czasie jak równiez w funkcji .tempera¬ tury.Istota wynalazku pol'ega na tym, ze w ukla¬ dzie przekaznika czasowego pracujacego na za¬ sadzie porównywania napiecia rozladowania kon¬ densatora z amplituda impulsów sterujacych re¬ gulacje czasu opóznienia przeprowadza sie przez zmiane poziomu amplitudy impulsów sterujacych.Na podstawie badan stwierdzono, ze w ukladzie wedlug wynalazku czas opóznienia mozna regulo¬ wac w zakresie 0 -5- 0,7 RC.Tytulem przykladu na rysunku podany jest schemat blokowy tranzystorowego przekaznika czasowego wedlug wynalazku. 15 25 30 Tranzystorowy przekaznik czasowy sklada sie z nastepujacych zespolów: ukladu generatora im¬ pulsowego, 1, wtórnika emiterowego 2, ukladu klu¬ cza ladowania 3, ogniwa RC 4, ukladu klucza roz¬ ladowania 5 oraz wzmacniacza 6, przerzutnika 7 i stopnia wyjsciowego 8.Po wlaczeniu napiecia zasilania Eb, kondensa¬ tor C laduje sie przez opór Rl i uklad kMcza la¬ dowania 3 do napiecia Eb.Z chwila podania sygnalu na wejscie ukladu, kondensator C rozpoczyna rozladowywac sie przez opór R i uklad klucza rozladowania 5. Podczas rozladowywania sie kondensatora C potencjal punktu a przez pewien czas pozostaje dodatni. Do¬ datni potencjal w punkcie a zamyka klucz lado¬ wania 3 i nie przepuszcza impulsów sterujacych od generatora impulsowego 1. Potencjal punktu a maleje wykladniczo od wartosci +Eb do —Eb i w pewnym momencie nastepuje zrównanie sie po¬ ziomu impulsów sterujacych z potencjalem w punkcie a. Od tej chwili impulsy sterujace z ge¬ neratora impulsowego 1 sa przepuszczane przez uklad klucza ladowania 3, a nastepnie wzmacnia¬ ne we wzmacniaczu 6 i podawane na wejscie prze¬ rzutnika 7 wyzwalanego niesymetrycznie. Po przyj¬ sciu pierwszego impulsu przerzutnik 7 zmienia swój stan i steruje stopien wyjsciowy 8. O czasie opóznienia decyduje glównie stala czasu RC oraz stosunek amplitudy impulteów sterujacych do na¬ piecia zasilania Eb. Potencjometr P sluzy do re- ...****^ -&?* 55 5863 4 gulacji amplitudy impulsów sterujacych, a wiec i czasu opóznienia ukladu. Zakres regulacji czasu opóznienia w podanym ukladzie wynosi 0 -5- 0,7 RC. Tego typu regulacja czasu opóznienia umozli¬ wia stosowanie potencjometrów o malych opór- 5 nosciach (rzedu 1 kQ), a ponadto niestabilnosc temperaturowa oraz niestabilnosc w czasie opor¬ nosci potencjometru P nie ma zadnego wplywu na czas opóznienia. Wynika to z faktu, ze opor¬ nosc R3 i R4 w jednakowym stopniu zmieniaja sie 10 przy dzialaniu róznych czynników destabilizuja¬ cych, takich jak temperatura, wilgotnosc, starzenie PL