Opublikowano: 18.111.1968 55206 KI. 49 a, 15 MKP B 23 b 5\b2, UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Andrzej Bubacz, inz. Mieczyslaw Ksiazek, mgr inz. Jerzy Hibner, mgr inz. Jerzy Walen- ta, mgr inz. Stanislaw Kubiczek, inz. Waclaw Czuba, mgr inz. Michal Rudzki, inz. Stefan Mysliwiec, inz. Czeslaw Fido' Wlasciciel patentu: Fabryka Obrabiarek „Rafamet", Kuznia Racibor- ska(Polska) Tokarka tarczowa do obróbki zestawów kolowych Wynalazek dotyczy tokarki tarczowej dwustron¬ nej a szczególnie tokarki do obróbki zestawów kolowych, w których wzajemne usytuowanie i po¬ wiazanie elementów winno byc tak konstrukcyj¬ nie dobrane, aby czas obróbki zestawu byl jak najmniejszy przy minimalnym fizycznym wysil¬ ku obslugujacego i jak najkorzystniejszym (nie- hamujacym rytmu obróbki) odprowadzeniu wió¬ rów.Tokarka tego typu posiada loze w ksztalcie skrzynki symetrycznej rozszerzonej w czesci srod¬ kowej (miedzy wrzeciennikami) z wyjeciami (ka¬ nalami) do splywu wiórów.Wada tej tokarki jest to, ze przechodzacy wzdluz loza wal glówny napedowy czy wyrów¬ nawczy i przechodzace poprzecznie elementy po¬ srednie do napedu skrzynek (skrzynki) posuwów przyslaniaja kanaly utrudniajac przez to lub unie¬ mozliwiajac odprowadzenie wiórów.Tokarka kolówka nie przetokowa posiada dwa wrzecienniki stale lub przesuwne na lozu oraz dwa lub cztery suporty narzedziowe mocowane do loza. Kazdy suport wyposazony jest w elementy do przesuwu roboczego wzdluz i prostopadle do osi wrzecienników. Przesuw wzdluzny roboczy gwarantuja prowadnice wzdluzne proste lub na jaskólczy ogon a przesuw poprzeczny podobne prowadnice poprzeczne lub suwaki. Znane tokar¬ ki przetokowe dwu i cztero suportowe posiadaja na lozu dwie plyty. Kazda z plyt wyposazona jest 2 w wrzeciennik i jeden lub dwa suporty narze¬ dziowe. Wrzecienniki wraz z suportami na plycie (lub jako wspólny zespól bez plyty) moga byc stale lub przesuwne wzdluz loza. Suporty ponad¬ to wyposazone sa w urzadzenia gwarantujace przesuwy krzyzowe (równolegle i prostopadle do osi wrzecienników), przy czym przesuwy równo¬ legle ograniczaja wrzecienniki.Inna kolówka przetokowa na przyklad: bramowa z suportami na belce poprzecznej nad zestawem obrabianym w zaleznosci od srednicy zestawu mu¬ si byc rozbudowywana do góry przy pogarszaniu sztywnosci. Drgania pochodzace od sil skrawania przenoszone sa z suportów przez belke na wrze¬ cienniki a wiec wrzeciona, elementy srodkujace i zabierajace zestaw wplywajac ujemnie na glad¬ kosc obrabianej powierzchni. Wszystkie znane roz¬ wiazania charakteryzuja sie niektórymi cechami ujemnymi wplywajacymi na jakosc obslugi, wy¬ dajnosc pracy, sposób usuwania wiórów, przeta¬ czania zestawów przez obrabiarke i sztywnosc ukladu: przedmiot — narzedzie — elementy obra¬ biarki. Przykladowo dla ulatwienia splywu wió¬ rów konieczne jest rozbudowanie srodkowej czesci loza co zwieksza zajmowana powierzchnie produk¬ cyjna oraz ilosc materialu potrzebna do wykona¬ nia loza. Osadzenie wrzecienników i suportów na wspólnej plycie, przesuwnie na lozu powoduje ko¬ niecznosc stosowania srodków specjalnych do ustalenia zespolu jak na przyklad mocnych za- 55 26655 $06 3 " 4 cisków i zabezpieczenia sie przed niekorzystnym rozkladem i przenoszeniem drgan do przedmiotu obrabianego od narzedzi.Rozmieszczenie suportów na poprzeczce bramy prócz odpowiednich przedsiewziec gwarantujacych sztywnosc, czyni prace obslugujacego bardziej uciazliwa, gdyz wymaga chwytów rekami podnie¬ sionymi do góry. Prócz tego uklad ten charakte¬ ryzuje sie nizszym stopniem bezpieczenstwa obslu¬ gujacego. Obrabiarka wedlug wynalazku z uwagi na swa budowe nie wykazuje cech ujemnych obra¬ biarek znanych.Istotna cecha obrabiarki wedlug wynalazku jest to, ze loze skrzynkowe jako plyta w ksztalcie lite¬ ry C lub G wyposazone jest w dwa wrzecienniki stale lub przestawne i suporty narzedziowe, prze¬ suwane niezaleznie od wrzecienników oraz za¬ pewnia odprowadzanie wiórów poza obreb obra¬ biarki. Suporty narzedziowe wspólpracuja w cza¬ sie przesuwu ustawczego z odcinkami szyn do wtaczania zestawu na obrabiarke od strony supor¬ tów. Podnosnik szynowy obrabiarki wyposazony zostal w zatrzaski sterujace przeznaczone do usta¬ lania i podnoszenia zestawu z maznicami w cyklu: zatrzymywanie zestawu w plaszczyznie pionowej równoleglej do plaszczyzny wrzecienników, podno¬ szenie zestawu na wysokosc klów wrzecienników, zatrzymanie podnoszenia i zwolnienie zatrzasków, przetoczenie i zatrzymanie przez druga pare za¬ trzasków zestawu w osi klów.Przedmiot wynalazku w jednym z przykladów wykonania przedstawia rysunek na którym fig. 1 przedstawia obrabiarke w widoku z góry, fig. 2 — obrabiarke w widoku z przodu, a fig. 3 — przekrój poprzeczny A—A na fig. 1.Tokarka wedlug wynalazku sklada sie z loza 1 w, ksztalcie litery C lub G, które niesie na swych podstawach lewej i prawej wrzecienniki 2a, 2b przy czym wrzecienniki te przedstawione na ry¬ sunku jako stale moga byc w wyniku zastosowa¬ nia odpowiednich znanych mechanizmów nie po¬ kazanych na rysunku, równiez jako przesuwne lub ^ez tylko jeden z wrzecienników moze byc prze¬ suwny. Wrzecienniki 2a, 2b wyposazone sa w in¬ dywidualne jednostki napedowe 12a, 12b z silni¬ kami 16a, 16b, przenoszace moment obrotowy na tarcze zabierajace 17a, 17b wyposazone w urzadze¬ nia srodkujace 18a 18b (kly wrzecion, zabieracze klowe) i urzadzenia zabierajace 19a, 19b (uchwyty, zabieracze szczekowe). W srodkowej czesci loza znajduja sie zbiorniki 5a, 5b do splywu wiórów przedzielone podnosnikiem 3 wyposazonym w od¬ cinki szyn 4a, 4b. Odcinki szyn 4a, 4b wyposazone sa w uchwyty zatrzaskowe 13a, 13b, 13c i 13d do ustalania zestawu kolowego 15 (bez maznic lub z maznicami 15a, 15b), w plaszczyznie pionowej równoleglej do plaszczyzny przechodzacej przez ps 14 wrzecienników, a nastepnie po podniesie¬ niu — w osi 1£.Uchwyty zatrzaskowe sa wlaczone w samoczyn¬ ny cykl pracy obrabiarki. Prowadnice 6a, 6b lo¬ za I wyposazone sa w przesuwane mechanizmami 9a, 9b suporty 7a, 7b z podstawami 8a, 8h. Do na¬ pedu posuwów suportów sluza mocowane do loza skrzynki posuwów lOa, lOb zaopatrzone w silniki i elementy przenoszace moment obrotowy z skrzy¬ nek posuwów do suportów. Wraz z suportami po prowadnicach 6a, 6b wleczone sa odcinki szyn lla, llb. Przesuw szyn ograniczony jest zderzakami nie pokazanymi na rysunku. Dzialanie obrabiarki przykladowo opisanej powyzej jest nastepujace: Przy rozsunietych suportach 7a, 7b i szynach lla, llb rozstawionych na szerokosc toru zestaw 15 wtaczany jest z odcinków szyn lla, llb (kierunek „x") na szyny 4a, 4b podnosnika i ustalany w po¬ lozeniu I para uchwytów zatrzaskowych 13a, 13b.Przy jednoczesnym ustalaniu zestawu w polozeniu I uchwyty zatrzaskowe 13a, 13b wlaczaja podno¬ szenie do polozenia II ograniczonego zderzakiem nie widocznym na rysunku.Zderzak zatrzymuje podnoszenie oraz zwalnia uchwyty 13a, 13b powodujac przetoczenie zestawu do polozenia III (w. osi 14) ustalonego druga para uchwytów zatrzaskowych 13c, 13d. W dalszym cial- gu nastepuje mocowanie zestawu w wysuwnych klach i zabieraczach szczekowych tarcz zabieraja¬ cych wrzecienników oraz uruchomienie przesuwu suportów do polozenia pracy. (Na fig. 1 suport 7a jest pokazany w polozeniu pracy a suport 7b — w polozeniu rozsunietym za wrzeciennik). Teraz na¬ lezy ustawic i zakleszczyc (unieruchomic) suporty i dokonywac obróbki. Po zakonczeniu znanego pro¬ cesu obróbki i odmocowaniu zestawu 15, uchwyty 13c i 13d podnosnika 3 po jego podniesieniu do ze¬ stawu i opuszczeniu z zestawem, wytaczaja ze¬ staw obrobiony poza obreb obrabiarki (kierunek „z" na .fig. 1) a suporty 7a, 7b wraz z odcinkami szyn lla i llb wracaja do polozen wyjsciowych (schowanych) za wrzecienniki. PL