Pierwszenstwo: 20.VII.1963 Szwajcaria 12.IX.1963 Austria Opublikowano: 24.11.1968 54499 KI. 64 a, 81 MKP B 67 b / l/0£ CZYTELNIA Urzedu Patentowego Mmi ta«nifnimj [nimi Wlasciciel patentu: Hans Christian Andersen, Weidtobel (Szwajcaria) Zamkniecie do butelek i naczyn podobnych Wynalazek dotyczy zamkniecia do butelek i in¬ nych naczyn majacych kolnierz poza ich otworem do przytrzymywania pokrywki.Celem wynalazku jest takie zamkniecie bute¬ lek, które mozna wykonac przez odlewanie wtry¬ skowe z tworzyw sztucznych i którym mozna za¬ stapic kapsle z wkladkami korkowymi lub z wkladkami z tworzywa sztucznego. Takie kapsle stosuje sie zwykle do korkowania butelek.Dotychczas zamkniecia z tworzywa sztucznego do butelek i innych naczyn byly zaopatrzone w czesc koszulkowa przeznaczona do otaczania szyj¬ ki butelki i mialy wewnetrzne zawiniecie krawe¬ dzi w dolnym koncu koszulki dla zaczepienia sie poza kolnierzem butelki podtrzymujacym zam¬ kniecie. Aby umiescic zamkniecie na szyjce bu¬ telki nalezy ja rozszerzyc dostatecznie tak, aby jej zawiniecie krawedzi moglo sie przesunac wzdluz zgrubienia szyjki butelki. Sila potrzebna do tego, aby zawiniecie krawedzi przykrywki za¬ czepilo sie poza kolnierzem butelki zalezy od ela¬ stycznosci pozostalej w przykrywce po jej rozsze¬ rzeniu. Ta sila zaczepienia jest w wielu przypad¬ kach niewystarczajaca.Ponadto znane przykrywki z tworzyw sztucz¬ nych maja te wade, ze nie mozna ich nalozyc na butelki za pomoca zwyklych maszyn do korkowa¬ nia butelek kapslami koronkowymi i ze nie mozna ich zdejmowac z butelek za pomoca zwyklych przyrzadów do zdejmowania przykrywek kapslo- 10 15 20 30 wych koronkowych z korkiem. Wreszcie taka przykrywka po zdjeciu z butelki nie bedzie miala na sobie zadnych wyraznych sladów z powodu usuniecia i mozna ja bedzie nalozyc ponownie na butelke recznie stwarzajac przez to mozliwosci falszowania zawartosci butelek przed sprzedaza.Szczególnym celem wynalazku jest usuniecie tych wad znanych przykrywek wykonanych z ma¬ terialów nalezacych do grupy tworzyw sztucznych.Zgodnie z wynalazkiem korkowanie butelek kapslami koronkowymi i innych naczyn majacych kolnierz poza ich otworem do przytrzymywania przykrywki odbywa sie przez nakladanie przy¬ krywki o obrzezu utworzonym z licznych rozsta¬ wionych rzedem wycinków zamykajacych sie kon¬ cami do siebie dookola podtrzymujacego przykry¬ wke kolnierza butelki lub innego naczynia, na które naklada sie przykrywke zaopatrzona w urza¬ dzenie blokujace zaczepiajace sie wzdluz obwodu otworu butelki.W przykrywce, w ten sposób wykonanej, zacisk przykrywki poza kolnierzem butelki nie zalezy od elastycznosci materialu tworzywa sztucznego lecz od zupelnego blokowania. Przykrywka moze miec taki sam zewnetrzny ksztalt jak zwykle przy¬ krywki metalowe i tak jak one naklada sie ja na butelke przez polaczenie sily osiowej wywieranej na dno przykrywki i sily kurczacej promieniowej wywieranej na czesc obrzeza przykrywki.Przykrywke mozna zatem nakladac za pomoca 54499 $54499 3 zwyklych maszyn do korkowania butelek bez wprowadzania do nich jakichkolwiek zmian. Po¬ dobnie mozna ja usuwac z butelki za pomoca zwyklego przyrzadu do zdejmowania przykrywek stosowanego w zwykly sposób a mianowicie przez miejscowe rozszerzenie i naginanie czesci obrzeza, wskutek czego w tej nowej rozwazanej tutaj kon¬ strukcji urzadzenia blokujace odczepiaja sie mie¬ dzy przynajmniej dwoma wycinkami obrzeza. Po¬ niewaz tego urzadzenia blokujacego nie mozna ponownie zaczepiac recznie, przeto jest wyraznie widoczne, ze przykrywka zostala usunieta.Dalsze cechy charakterystyczne i zalety wyna¬ lazku beda oczywiste dla ludzi wykwalifikowa¬ nych w tej branzy na podstawie dalszego szczegó¬ lowego opisu jednego wykonania wynalazku. Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój osiowy po¬ przeczny zamkniecia nalozonego na szyjce butelki, jak równiez przyrzad potrzebny do takiego nakla¬ dania zamkniecia, przy tym lewa strona figury przedstawia zamkniecie i przyrzad po zakorkowa¬ niu, a strona prawa — zamkniecie i przyrzad przed rozpoczeciem czynnosci korkowania, fig. 2 — zamkniecie w widoku od dolu, przy czym lewa strona przedstawia zamkniecie w stanie zakorko¬ wanym a strona prawa — przykrywke w stanie poczatkowym, fig. 3 — zamkniecie w widoku z boku, przy czym lewa strona przedstawia zam¬ kniecie w stanie zakorkowanym a strona prawa — zamkniecie w stanie poczatkowym, fig. 4 — w skali powiekszonej rzut czesci strefy zaczepiania miedzy dwoma wycinkami obrzeza zamkniecia w przekroju wzdluz linii IV—IV na fig. 1 w sta¬ nie poczatkowym korkowania, fig. 5 — w skali powiekszonej zamkniecie w przekroju wzdluz linii V—V na fig. 2, a fig. 6 — w skali powiekszonej zamkniecie w przekroju wzdluz linii VI—VI na fig. 2.Zamkniecie przedstawione na rysunku jest wy¬ konane z tworzyw sztucznych i sklada sie z dol¬ nej kolowej czesci 1, której zewnetrzna strone 2 mozna uzyc do umieszczenia napisów, ozdób itp. drukowanych lub stemplowanych lub tez w druku wypuklym. Czesc obrzeza zamkniecia mozna po¬ dzielic na pewna liczbe wycinków 3 za pomoca wciec na jej krawedzi, np. na osiem wycinków, jak to * jest przedstawione na rysunku. Koncowe powierzchnie tych wycinków w stanie poczatko¬ wym zamkniecia, znajduja sie od siebie w odste¬ pach 4, jak to jest przedstawione na prawej stro¬ nie fig. 2.W przylegajacych do siebie powierzchniach kon¬ cowych wycinków wyciete sa kolejno wystepy 5 i wglebienia tij tego samego ksztaltu. Wystepy te i wglebienia zaczepiaja sie wzajemnie wzdluz ob¬ wodu przez promieniowe zaciskanie wycinków ob¬ rzeza dokola szyjki butelki do przytrzymywania zamkniecia typu kapsla koronkowego. Dla ulat¬ wienia wprowadzenia wystepów 5 do wglebien 6 powierzchnie 7 otworu wglebienia odchylaja sie na zewnatrz. Aby zamkniete obrzeze uczynic od¬ pornym na wysokie cisnienie panujace w butelce, jak dalej bedzie wyjasnione bardziej szczególowo, nachyla sie tylne powierzchnie czolowej czesci 4 wystepów 5j pod katem a do powierzchni konco¬ wych wycinków 3.Czesc w postaci tulei 8 wystaje z wewnetrznej, powierzchni czesci dolnej 1 a grubosc sciany tej 5 czesci zmniejsza sie w kierunku przeciwnym da wymienionej czesci dolnej 1. Czesc w postaci tulei 8j jest przeznaczona do wprowadzenia w ot¬ wór butelki i dla ulatwienia tego wprowadzenia zewnetrzna krawedz dolnej skrajnej czesci tulei 8 nachyla sie w miejscu oznaczonym cyfra 9 i przez to ulatwia sie centrowanie zamkniecia na szyjce butelki.Na zewnetrznej powierzchni tulei rozmieszczone sa w pewnych odstepach pierscieniowe zeberka 10 pod pewnym nachyleniem. Zeberka sa dostatecz¬ nie elastyczne na to, aby mozna je bylo dociskac do wewnetrznej scianki otworu butelki pod wply¬ wem cisnienia panujacego w butelce i w ten sposób umozliwic dobre uszczelnienie i mocne osadzenie zamkniecia w granicach szerokiej tole¬ rancji ze wzgledu na wymiary szyjki butelki.W obszarze przejsciowym miedzy wycinkami 3 a czescia dolna 1 usytuowany jest na wewnetrz¬ nej powierzchni zamkniecia rowek pierscieniowy 11, który zwieksza elastycznosc polaczenia miedzy wycinkami obrzeza a czescia dolna i w ten sposób ulatwia zacisniecie wycinków obrzeza dokola szyjki butelki.Na wewnetrznej powierzchni zamkniecia wyko¬ nany jest równiez pierscieniowy rowek 12 do przejmowania nieprawidlowosci niezmiennie wy¬ stepujacych w zgrubieniu szyjki butelki.Zamkniecie butelki wykonuje sie w sposób na¬ stepujacy. W znanym samoczynnym urzadzeniu do korkowania zamkniecia majace w stanie poczatko¬ wym takie same wymiary jak zwykle metalowe przykrywki kapslowe koronkowe z korkiem sor¬ tuje sie i doprowadza do wlasciwego polozenia w zsuwni maszyny do korkowania.Przykrywki przyjmujace wlasciwe polozenie sa sukcesywnie przenoszone do korkownicy obroto¬ wej lub pracujacej okresowo. W korkownicy przedstawionej na fig. 1 w postaci tloka 1,3 i centrujacego pierscienia 14 krawedzie graniczne wycinków $ zamkniecia umieszcza sie tak, ze sty¬ kaja sie one z kolnierzem 1)5 centrujacego piers¬ cienia 14, jak to jest przedstawione na prawej polowie fig. 1. Jezeli do korkownicy nie doprowa¬ dzi sie butelki przed dokonaniem suwu roboczego to zamkniecie zachowuje swój ksztalt poczatkowy w pierscieniu centrujacym i dzieki temu automa¬ tycznie przerywa doprowadzenie nastepnego zam¬ kniecia.Po wprowadzeniu butelki, której szyjka 1'6" przedstawiona na fig. 1 do polozenia pod korko- wnica opuszcza sie tlok 13, który przyciska zam¬ kniecie do otworu butelki, dzieki czemu czesc zamkniecia w postaci tulei wchodzi do otworu bu¬ telki. Wkrótce centrujacy pierscien 14 obniza sie i naciska wycinki 3i z polozenia o nachyleniu oko¬ lo 30° do polozenia do wewnatrz szyjki butelki, dzieki czemu wystepy 5 zostaja wprowadzone da wglebien 6j, przy czym wglebienia te rozszerzaja sie aby umozliwic to wprowadzenie.Podczas korkowania rowki 11 i 12 ulepszaja ela- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 stycznosc wycinków 3,. W polozeniu korkowania wycinki $ tworza ciagla i gladka powierzchnie.Srodek krzywizny kazdego wycinka 3 obrzeza odsuwa sie na zewnatrz od osi zamkniecia, przy czym srodki krzywizny wszystkich wycinków umieszcza na wspólnym okregu kola wspól- srodkowym z zamknieciem. Dzieki takiemu ukla¬ dowi konce wycinków obrzeza zacisna sie naj¬ pierw dokola szyjki butelki podczas czynnosci kor¬ kowania, dzieki czemu blokujace wystepy i wgle¬ bienia doprowadza sie do wlasciwego wzajemnego zahaczenia sie. Ponadto dzieki opisanemu przesu¬ nietemu rozmieszczeniu srodków krzywizn wycin¬ ków obrzezy latwiej jest rozlaczyc odcinki obrze¬ zy od siebie za pomoca zwyklego przyrzadu do otwierania butelki. Polaczenie natomiast miedzy wystepami i wglebieniami jest bardzo mocne o ile czesc z obrzezem poddaje sie tylko napreze¬ niom obwodowym tak, jak w przypadku wywie¬ rania cisnienia panujacego wewnatrz butelki.Po umieszczeniu zamkniecia na szyjce butelki w opisany sposób, tlok 13 i centrujacy pierscien 14 przesuwa sie z powrotem ku górze. W celu niedo¬ puszczenia do zahaczenia sie zamkniecia w cen¬ trujacym pierscieniu 14 zewnetrzny bok 18 wy¬ cinków obrzeza jest wykonany tak, ze w dalszym ciagu jest on nachylony wtedy, gdy zamkniecie jest w polozeniu zakorkowanym. Zatem zakorko¬ wana butelka moze bez trudu przejsc przez zwe¬ zona strefe pierscienia centrujacego, dzieki czemu komora odbiorcza korkownicy staje sie gotowa do przyjecia nastepnego zamkniecia.Odpowiednim materialem do wytwarzania zam¬ kniec jest wytrzymaly polietylen niskoprezny, który umozliwia trwalosc blokowania wycinków obrzeza nawet przy malych wymiarach wystepów 5 i wglebien © i dla duzych cisnien panujacych w butelkach dochodzacych do okolo 15 atm i wy¬ sokich temperatur do okolo 80°C. Mimo duzej od¬ pornosci materialu tolerancje srednicy szyjki bu¬ telki beda sie zawieraly wewnatrz tego materialu.Przy otwieraniu butelki za pomoca zwyklego przyrzadu do zdejmowania zamkniecia czesc z obrzezem rozdziera sie, jak to jest opisane po¬ przednio dzieki odhaczeniu urzadzenia blokujace¬ go przynajmniej dwóch wycinków obrzeza. Zam¬ kniecie mozna w razie potrzeby skonstruowac tak, aby ono mialo jedna lub kilka oslabionych stref lp, w których grubosc scianki jest zmniejszona do tego stopnia, ze rozdarcie nastepuje tutaj.Na zadanie przykrywke mozna równiez zaopa¬ trzyc w pasek rozrywajacy sie, który w najkorzy¬ stniejszym wykonaniu nie powinien wystawac poza kontur zamkniecia, gdyz inaczej mozna bylo¬ by nalozyc je za pomoca zwyklej korkownicy.Po zdjeciu zamkniecia mozna je nalozyc po¬ nownie recznie, aby zamknec butelke na stosun¬ kowo krótki okres czasu. Tym nie mniej odrazu mozna zauwazyc, ze zamkniecie bylo zdejmowane. 6 Przed zdjeciem zamkniecia cisnienie wewnatrz butelki szczelnie przyciska zeberka 10 do wew¬ netrznej sciany otworu butelki i ponadto cisnie¬ nie wewnetrzne oddzialywujace na dolna czesc 5 przykrywki dazy do spowodowania, aby strefa przejsciowa miedzy wycinkami obrzeza a dolna czescia szczelnie przylegala do sciany zewnetrznej otworu butelki, to znaczy dazy do wzmocnienia i przez to do promieniowego skurczenia scianki io przykrywki we wspomnianej strefie tak, ze w rzeczywistosci beda teraz dwie uszczelniajace stre¬ fy miedzy wnetrzem butelki i otoczeniem. Aby uzyskac ten efekt czesc dolna zamkniecia powin¬ na byc sztywna i wobec tego mozna ja zaopatrzy6 15 w grubsza scianke niz scianka strefy przejsciowej miedzy czescia dolna a wycinkami obrzeza. PL