Pierwszenstwo: Opublikowano: 13.VI.1966 (P 115 077) 5. XII. 1967 KI. 21 a1, 37/38 MKP UKD Twórcawynalazku: mgr inz. Andrzej Stokalski Wlasciciel patentu: Instytut Maszyn Matematycznych, Warszawa (Polska) Urzadzenie do pneumatycznego sterowania napedem tasmy, w szczególnosci tasmy magnetycznej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pneu¬ matycznego sterowania napedem tasmy, w szcze¬ gólnosci tasmy magnetycznej, umozliwiajace zmia¬ ne stanu wysterowania napedu przy pomocy impul¬ sów pradowych o malej mocy, w którym to urza¬ dzeniu wprowadzone zostaly kanaly sprzezenia zwrotnego podtrzymujace trwale, wymuszony im¬ pulsem pradowym stan wysterowania.Wykorzystanie urzadzen pneumatycznych do na¬ pedu tasm magnetycznych w elektronicznych ma¬ szynach liczacych, pozwolilo w znacznym stopniu wyeliminowac caly szereg niedogodnosci towarzy¬ szacych napedom konwencjonalnym, opartym na przesuwie tasmy rolka dociskowa. W dostepnej li¬ teraturze opisane zostaly rózne napedy pneuma¬ tyczne, dzialajace z reguly na zasadzie przysysa- nia tasmy do powierzchni wirujacego bebna nape¬ dowego, w którym rozrzad podcisnienia lub nad¬ cisnienia odbywa sie za pomoca elektromagnetycz¬ nych zaworów sterujacych. Napedy realizowane sy¬ stemem podcisnieniowym, obok wielu niewatpli¬ wych zalet, jak plynne narastanie i malenie sil przy- sysajacych, krótkie czasy startu i zatrzymywania, latwa mozliwosc realizowania rewersów,, maja rów¬ niez i swoje wady. Do wad tych zaliczyc nalezy ograniczenie wielkosci podcisnienia, praktycznie do okolo 0,6 kG/cm2, nastepnie koniecznosc stoso¬ wania zaworów sterujacych, pracujacych jako ze¬ spoly mechaniczne i wymagajace dokladnej obrób¬ ki oraz dosc klopotliwych w wykonaniu rozwia¬ lo 15 25 zan. Wada ich jest równiez i to, ze pracuja one przy cisnieniach statystycznych, w zwiazku z czym wzrastaja znacznie wymagania szczelnosci dla posz¬ czególnych czesci skladowych. Wymagania dotycza¬ ce szczelnosci sa oczywiscie bardzo trudne do zrea¬ lizowania, szczególnie w urzadzeniach z czesciami wirujacymi.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienio¬ nych wad dotychczas znanych i stosowanych urza¬ dzen do sterowania napedem tasmy.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia do pneumatycznego sterowania nape¬ dem tasmy, które slklada sie z ukladu pneumatycz¬ nego do sterowania docisku tasmy do rolki nape¬ dowej, oraz z ukladu pneumatycznego sterowania docisku tasmy do bebna hamulcowego, polaczonych ze soba ukladem sprzezenia zwrotnego.Urzadzenie wedlug wynalazku zostalo przedsta¬ wione w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym pokazano schemat urzadzenia, pozwalaja¬ cego zrealizowac naped i zatrzymywanie tasmy wy¬ lacznie przy pomocy strug powietrza o duzym cis¬ nieniu dynamicznym, które powoduja dociskanie tasmy do wirujacej rolki lub nieruchomego bloku, realizujac przesuw tasmy lub jej zatrzymanie.Urzadzenie sklada sie z wirujacej rolki 1, zabie¬ rajacej tasme magnetyczna 2, z bloku hamulco¬ wego 3, sluzacego do zatrzymywania tasmy 2 oraz z dwóch korpusów 4 i 4a, zawierajacych system kanalów przeplywowych i komór, które umozliwia- 542713 ja sterowanie strug powietrza do napedu lub za¬ trzymywania tasmy 2. Konstrukcja korpusów 4 i 4a jest praktycznie identyczna, poniewaz identycz¬ ne jest równiez dzialanie strug dla realizacji napedu i zatrzymywania. W kazdym korpusie 4 i 4a znaj- 5 duja sie po dwie komody 5 i 6 oraz 5a i 6a. Komo¬ ry 5 i 5a sa z jednej strony otwarte i polaczone z kanalami 7 i 7a, którymi doprowadzana jest stru¬ ga ze zródla oraz z kanalami 8 i 8a, którymi stru¬ ga przechodzi do komory 6 i 6a. Ponadto do komór 5 10 i 5a podlaczone sa kanaly 10 i lOa sluzace do do¬ prowadzania impulsu pradowego w celu wymusze¬ nia odpowiedniego stanu wysterowania urzadzenia, oraz kanal 9 stanowiacy sprzezenie zwrotne do ka¬ nalu 8a. korpusu 4a, sluzacy do podtrzymywania wymuszonego impulsem stanu wysterowania. Wpro¬ wadzenie kanalów 9 i 10 do komory 5 wykonane jest pod odpowiednim katem w celu zapewnienia odpowiedniej skutecznosci dzialania impulsów i sprzezenia zwrotnego. Ksztalt i wielkosc komór 6 i 6a uzaleznione sa warunkami odpowiedniego do¬ cisku tasmy 2 do wirujacej rolki 1 lub bebna ha¬ mulcowego 3.Zasada dzialania opisanego urzadzenia przedsta¬ wia sie nastepujaco. W przypadku stanu wystero¬ wania realizujacego naped, do komory 6 doprowa¬ dzana jest struga o odpowiednim cisnieniu dyna¬ micznym, ponad 1 ata, powodujaca dociskanie tas¬ my 2 do rolki wirujacej 1. Jednoczesnie cisnienie statyczne, wytwarzalne przez struge w kanale 8 30 powoduje przeplyw w kanale sprzezenia zwrotne¬ go 9a, powodujac odchylanie strugi w komorze 5a przychodzacej z kanalu 7a. Odchylona zatem stru¬ ga w komorze 5a nie wchodzi do kanalu 8a, dzieki czemu tasma 2 nie moze byc hamowana blokiem oc _. . - ob hamulcowym 3, poniewaz cisnienie w komorze 6a ma wówczas wartosc mniejsza od 1 ata. Zmiana stanu wysterowania urzadzenia nastepuje przez nadanie krótkiego impulsu pradowego kanaiem 10 do komory 5, który bezposrednio po jego nadaniu 40 odchyli struge w komorze 5 przychodzaca z kanalu 7. Równoczesnie z nadaniem impulsu kanalem 10 do komory 5 zanikanie w kanale 8 cisnienie statyczne, zaniknie równiez przeplyw w kanale sprzezenia zwrotnego 9a i struga przychodzaca z kanalu 7a 45 do komory 5a zostanie skierowana do kanalu 8a powodujac dociskanie tasmy 2 do bloku hamulco- 4 wego 3. Analogicznie jak poprzednio cisnienie sta¬ tyczne w kanale 8a spowoduje przeplyw w kanale sprzezenia zwrotnego 9, który podtrzyma odchylenie strugi wymuszone impulsem pradowym w komorze 5, zapewniajac utrzymanie stanu wysterowania urzadzenia na „stop*'.Opisane urzadzenie pozwala zachowac okreslo¬ ny stan wysterowania, zrealizowany przy pomocy krótkiego impulsu pradowego. Sterowanie napedu i zatrzymywania tasmy, bedace przedmiotem ni¬ niejszego wynalazku, charakteryzuje sie zasadnicza cecha, jaka jest zdolnosc zachowania wymuszone¬ go stanu wysterowania. Zdolnosc zachowywania od¬ powiednich stanów wysterowania nastepuje w tym przypadku przy pomocy przeplywów w kanalach sprezenia zwrotnego, dzieki czemu nie ma potrzeby stosowania dodatkowych czynników podtrzymuja¬ cych wymuszony impulsem pradowym stan wyste- wania. Energia impulsu pradowego jest mala i krót¬ kotrwala, bowiem elementy pradowe pracuja jako wzmacniacze. Uklady sterowane ulegaja znaczne¬ mu uproszczeniu, posiadaja mala bezwladnosc i moga byc stosowane w szybkich maszynach li¬ czacych. PL