PL54131B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XI.1967 MKP R (52 d ii UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Gabor Kozmon, inz. Lsfszló Lovaszi, inz.Laszló Marton, inz. Imre Rostas Wlasciciel patentu: Szerszam-fis Gcpelem Gyarak, Budapeszt (Wegry) Urzadzenie sterujace czynnikiem pod cisnieniem zwlaszcza do hydraulicznych urzadzen wspomagajacych mechanizmy kierownicze pojazdów mechanicznych W urzadzeniach kierowniczych pojazdów o du¬ zym obciazeniu osi, zwlaszcza samochodów cieza¬ rowych, autobusów, ciagników, wywrotek itp. sto¬ sowane sa czesto urzadzenia wspomagajace me¬ chanizm kierowniczy, które umozliwiaja latwiej¬ sze pokonywanie wystepujacych przy kierowaniu pojazdem sil i ulatwiajace kierowanie wozem, a tym samym oszczedzaja sily kierowcy i zwiekszaja bezpieczenstwo ruchu drogowego. Urzadzenia wspo¬ magajace mechanizmów kierowniczych pojazdów sa to wlasciwie urzadzenia nastawiajace zaopa¬ trzone w zespól sterujacy, którego zasadniczym zadaniem jest zapewnienie proporcjonalnego do obrotu kierownicy wychylenia cylindra roboczego powodujacego obrót kierowanego kola jezdnego pojazdu. Ponadto, jest równiez wazne, aby w przy¬ padku* uszkodzenia ukladu hydraulicznego mozli¬ we bylo reczne kierowanie przy zachowaniu mi¬ nimalnych luzów.Znane sa urzadzenia wspomagajace mechaniz¬ my kierownicze, w których drazek kierownicy uksztaltowany jest w postaci cylindra roboczego iv którym umieszczony jest tlok zamkniety za pomoca wchodzacego do wnetrza drazka kierow¬ nicy gwintowanego wrzeciona. Wystajaca z cy¬ lindra roboczego koncówka tego gwintowanego wrzeciona ulozyskowana jest z zapewnieniem szczelnosci w specjalnej czesci obudowy, wew¬ natrz której znajduje sie równiez czesc urzadze¬ nia sterujacego. 10 15 20 25 Urzadzenie sterujace wykorzystuje do ruchu wzglednego elementów sterowanych skrecanie od¬ cinka wrzeciona sterujacego, przy czym elementy sterowane sa albo wsunietymi jedna w druga i wzajemnie obracajacymi sie tulejami, albo tez suwakami przesuwajacymi sie ruchem postepowo- -zwrotnym w kierunku prostopadlym do osi obro¬ tów.Wada tego rodzaju urzadzen kierowniczych jest to, ze czesc obudowy, w której znajduje sie urza¬ dzenie sterujace powieksza znacznie wymiary urza¬ dzenia kierowniczego, przy czym dysponowana przestrzen czesto nie jest wystarczajaco wykorzy¬ stana.Inna wada tych urzadzen jest to, ze sprezysty element skretny laczacy wzajemnie sterowane czesci nie moze byc wstepnie napiety, wskutek czego urzadzenie sterujace reaguje na kazde naj¬ mniejsze pochodzace od jezdni oddzialywanie na mechanizm kierowniczy.Sa równiez znane hydrauliczne urzadzenia ste¬ rujace, w których zawór sterujacy stanowi jedna calosc z suwakiem polaczonym za pomoca ciegla glównego mechanizmu kierowniczego z cieglem obracajacym kolo. Wada tego rozwiazania jest jed¬ nak bezposrednie oddzialywanie na zawór steru-, jacy polegajace na tym, ze niezbedne do otwarcia tego zaworu przesuniecie przenoszone jest bez przekladni posredniczacej, na przyklad w wyniku zmiany dlugosci przesuwnego ciegla sterujacego. 5413154131 Poniewaz jednak przelozenie w stosunku do kie¬ rownicy wynosi okolo 1 : 30, a wiec nawet naj¬ mniejszy luz zwiekszony jest na ciegle kierowni¬ czym okolo 30-krotnie. Tak wiec przy ruchu za¬ woru wynoszacym 2,5 mm pojawia sie na obwo- 5 dzie kierownicy luz wynoszacy 75 mm, który zmniejsza bezpieczenstwo kierowania i moze latwo doprowadzic do wypadku.Celem wynalazku jest zbudowanie takiego urza¬ dzenia sterujacego, w którym prócz wyeliminowa- 10 nia wymienionych wad i niedogodnosci mozna by¬ loby uzyskac równoczesnie regulacje wyplywaja¬ cej z cylindra roboczego ilosci cieczy i jej cisnie¬ nia przez osiowe przesuniecie suwaka.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie steru- 15 jace czynnikiem pod cisnieniem zwlaszcza do hy¬ draulicznych urzadzen wspomagajacych mechaniz¬ my kierownicze pojazdów wyposazone w sprzezo¬ na z poruszanym elementem obudowe suwaka, w której osadzony jest przesuwnie suwak polaczo- 2o ny z organem kierujacym.Istota wynalazku polega zas na tym, ze w su¬ waku sterujacym umieszczone sa dociskane do za¬ opatrzonej w otwory sterujace scianki obudowy suwaka za pomoca sprezyny i parcia cieczy tlocz- 25 ki pomocnicze, które w swym polozeniu wyjscio¬ wym zamykaja otwory sterujace laczace prze¬ strzen cylindra roboczego z komora zwrotna. Po¬ nadto miedzy obydwoma tymi tloczkami pomoc¬ niczymi znajduje sie otwór sterujacy laczacy 30 utworzona przez scianki czolowe tych tloczków komore cisnieniowa z komora zwrotna, przy czym wielkosc tej komory cisnieniowej zmienia sie ze zmiana wzajemnego polozenia obydwu tloczków pomocniczych. 35 Wedlug wynalazku przesuniecie suwaka steru¬ jacego powoduje zmiane polozenia jednego tylko z osadzonych na nim przesuwnie tloczków po¬ mocniczych w stosunku do utworzonych w obu¬ dowie kanalów. Ta zmiana polozenia nastepuje przy tym w ten sposób, ze tloczek pomocniczy odpowiednio zmniejsza lub powieksza otwory ko¬ mory sterujacej polaczonej ze sterowana nia ko¬ mora tloka roboczego oraz komory cisnieniowej, przy czym równoczesnie zmniejsza otwór umiesz¬ czony w komorze cisnieniowej, umieszczony mie¬ dzy ograniczona obydwoma tloczkami pomocniczy¬ mi: komora cisnieniowa a komora zwrotna. W wy¬ niku tego, wystepuje równiez oddzialywujaca na tloczek pomocniczy i proporcjonalna do cisnienia w komorze cisnieniowej reakcja, która zamiast oddzialywac na suwak sterujacy pokonywana jest przez kolo kierownicy.Poniewaz sila tarcia w komorze cisnieniowej jest proporcjonalna do obciazenia wystepujacego na kierowanym kole jezdnym, a wiec sila niezbed¬ na do kierowania tym kolem jest równiez pro¬ porcjonalna do obciazenia, co oznacza, ze kierow¬ ca pojazdu jest w stanie dokladnie przejmowac i utrzymywac wlasciwy kierunek jazdy.Zasadnicza zaleta urzadzenia, sterujacego we- 60 dlug wynalazku jest to, ze tworzace go elementy maja ksztalt bryl obrotowych i moga byc ko¬ rzystnie wykonane za pomoca najprostszej tech¬ nologii bez koniecznosci utrzymania waskich to- 65 45 50 55 lerancji wykonawczych. Ponadto inna zaleta jest to, ze elementy sluzace do przenoszenia sily kie¬ rujacej równoczesnie spelniaja funkcje sterowa¬ nia. Wskutek tego zmniejsza sie liczba niezbednych czesci skladowych urzadzenia, a tym samym rów¬ niez i mozliwosc powstalych bledów. Ponadto urzadzenie ma bardzo niewielkie wymiary, zwla¬ szcza w kierunku dlugosci.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na za¬ laczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia sterujacego i kierownicy, fig. 2 —urzadzenie sterujace w przekroju podluznym, a fig. 3 — inny przyklad rozwiazania otworów umieszczonych miedzy obydwoma tloczkami po¬ mocniczymi urzadzenia sterujacego.W przykladzie rozwiazania przedstawionym na rysunku obrót kola 1 wokól przegubu 2 nastepu¬ je za pomoca wahaczy katowych 3 i 28, polaczo¬ nych wzajemnie za pomoca lacznika 4. Wahacz 28 jest przy tym polaczony z tlokiem cylindra roboczego 5 przymocowanego do podwozia, na¬ tomiast wahacz 3 jest polaczony za pomoca ciegla z obudowa 6 urzadzenia sterujacego. Z umiesz¬ czonym w tej obudowie 6 suwakiem sterujacym 7 jest sprzezona za pomoca przesuwnego ciegla 8 kierownica pojazdu. Króciec lacznikowy 9 obu¬ dowy 6 urzadzenia sterujacego jest polaczony z za¬ silaczem hydraulicznym, króciec 10 — przez prze¬ wód zwrotny ze zbiornikiem cieczy, króciec 11 z komora robocza 13 cylindra 5, zas króciec 12 z ko¬ mora robocza 14 tego cylindra 5.W polozeniu wyjsciowym suwaka sterujacego 7 odpowiadajacym nieruchomej kierownicy ciecz pod cisnieniem przeplywa przez króciec 9 do komory cisnieniowej 15 (fig. 2) a nastepnie przez kanal 18 znajdujacy sie miedzy tloczkami pomocniczymi 16 i 17 do kanalu podluznego 19 suwaka sterujace¬ go 7 skad przeplywa do komory odplywowej 20 urzadzenia sterujacego. Komora odplywowa 20 jest polaczona za pomoca kanalu utworzonego w tulei dystansowej 21 z króccem 10. W wyniku tego ciecz pod cisnieniem dostarczana przez pompe przeplywa przez urzadzenie sterujace i odplywa z powrotem do zbiornika cieczy pod cisnieniem bez zadnego oddzialywania na urzadzenie sterujace.Przy obrocie kierownicy na lewo cieglo prze¬ suwne 8 przesuniete zostanie w kierunku strzalki przedstawionej na fig. 1 powodujac równoczesnie takie samo przesuniecie suwaka sterujacego 7 w stosunku do obudowy 6. Suwak sterujacy 7 zabie¬ ra tloczek pomocniczy 17 i zmniejsza przez to polaczony z komora odplywowa 20 kanal 18 znaj¬ dujacy sie miedzy obydwoma tloczkami pomocni¬ czymi 16 i 17. W wyniku przesuniecia tloczka po¬ mocniczego 17 zostaje równiez zmniejszony ka¬ nal 26 prowadzacy do komory sterujacej 22, przy czym otwiera sie równoczesnie kanal laczacy ko¬ more sterujaca 22 z komora wylotowa 25. Po¬ niewaz jednak polozenie tloczka pomocniczego 16 nie ulega zmianie — nie zmienia sie tym samym wielkosc kanalu 27 laczacego komore cisnieniowa 16 z komora sterujaca 23. Wskutek tego ciecz pod cisnieniem przeplywa z komory cisnieniowej 15 przez króciec 12 do komory roboczej 14 cylindra54131 5 hydraulicznego 5, natomiast ciecz z komory robo¬ czej 13 cylindra 5 wyplywa przez króciec 11, ka¬ nal 24 i kanal 19 suwaka sterujacego 7 do komory odplywowej 20, a stad przez króciec 10 z powro¬ tem do zbiornika cieczy. Ciecz wplywajaca do komory 14 porusza wiec tlok cylindra roboczego 5 i obraca za pomoca wahacza katowego 28 kolo 1 w kierunku na lewo. Tlok cylindra hydraulicznego 5 porusza sie dopóty, dopóki utrzymany jest obrót kierownicy powodujacy równoczesne wychylenie za pomoca ciegla przesuwnego 8 — suwaka steru¬ jacego 7 wzgledem obudowy 6. Równoczesnie obu¬ dowa 6 poruszana jest wskutek obrotu wahacza 3, przy czym jej przesuniecie jest wprost pro¬ porcjonalne do obrotu kola 1. Dopóki ma miejsce obrót kierownicy, a tym samym przesuniecie su¬ waka sterujacego 7, to wahacz 3 przesuwa pola¬ czona z nim obudowe 6 w polozenie wyjsciowe, dopóty trwa ruch tloka cylindra roboczego 5. W czasie kierowania cisnienie wystepujace w komorze cisnieniowej 15 oddzialywuje na tloczek pomoc¬ niczy 17, tak ze kierowca odczuwa zawsze na kie¬ rownicy sile kierowania proporcjonalna do obciaze¬ nia. Wielkosc sily kierowania moze byc ustalona przez odpowiedni dobór wielkosci powierzchni tloczka pomocniczego 17.Przy obrocie kierownicy na prawo cieglo prze¬ suwne 8 powoduje przesuniecie tloczka steruja¬ cego 7 w obudowie 6 w kierunku strzalki przed¬ stawionej na fig. 1. Tloczek pomocniczy 17 nie zmienia obecnie swego polozenia w stosunku do obudowy 6, gdyz suwak sterujacy 7 przesuwa obec¬ nie za pomoca tulei dystansowej 21 tloczek po¬ mocniczy 16. W wyniku tego nastepuje zmniejsze¬ nie kanalów 18 i 27 i otwarcie kanalu 29, a tym samym polaczenie komory sterowniczej 23 przez kanal 29 oraz kanal tulei dystansowej 21 z ko¬ mora odplywowa 20. Wskutek ruchu suwaka ste- 6 rujacego 7 i tloczka pomocniczego 16 czynnik cisnieniowy przeplywa z komory cisnieniowej 15 przez króciec 11 do komory roboczej 13 cylindra hydraulicznego 5, a równoczesnie wyplywa z ko¬ mory roboczej 14 tego cylindra 5 przez króciec 12 i kanal 29 do komory odplywowej 20 powodujac obrót kola 1 na prawo.W przypadku blednego dzialania ukladu hydra¬ ulicznego w trakcie kierowania nastepuje przesu¬ niecie przez suwa*k sterujacy 7 tloczka pomocni¬ czego 16 az do zetkniecia z tloczkiem pomocni¬ czym 17 lub odwrotnie, a tym samym cieglo prze¬ suwne 8 oddzialywuje za posrednictwem obudo¬ wy 6 bezposrednio na wahacz katowy 3 powodujac jego obrót w odpowiednim kierunku. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie sterujace czynnikiem pod cisnieniem, zwlaszcza do hydraulicznych urzadzen wspomaga¬ jacych mechanizmy kierownicze pojazdów mecha¬ nicznych zaopatrzone w polaczona z poruszonym elementem obudowe w której osadzony jest prze¬ suwnie suwak sterujacy polaczony z organem ste¬ rujacym, znamienne tym, ze na suwaku steruja¬ cym (7) sa osadzone dwa wzajemnie przesuwne i dociskane za pomoca sprezyny i parcia cieczy do scianki tworzacej kanaly sterujace (24, 26, 27, 29) obudowy (6) — tloczki pomocnicze (16, 17), przy czym tloczki te w swym polozeniu wyjscio¬ wym zamykaja otwory sterujace (24, 26, 27, 29) laczace komory (13, 14) hydraulicznego cylindra roboczego (5) z komora odplywowa (20), natomiast miedzy obydwoma tloczkami pomocniczymi (16, 17) znajduje sie kanal sterujacy (18) laczacy ko¬ more cisnieniowa (15) utworzona miedzy czolowy¬ mi sciankami obydwu tloczków pomocniczych (16, 17) z komora odplywowa (20), zas wielkosc tego kanalu sterujacego (18) zmienia sie w zaleznosci od polozenia tloczków pomocniczych (16, 17). 10 15 20 25 30 35 IKI. 63 c, 47 54131 MKP B 62 d V0 21 (10 Fig.

2. PZG w Pab., zam. 965-67, nakl. 400 egz. PL