Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.VIII.1967 53609 KI. 21 a1, 37/32 MKP Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr Jan Oderfeld, doc. mgr inz. Wiktor Narkiewicz Wlasciciel patentu: Instytut Maszyn Matematycznych, Warszawa (Polska) Beben pamieci magnetycznej chlodzony kilkoma wymuszonymi obiegami czynnika chlodzacego, przeznaczony zwlaszcza dla elektronicznych maszyn liczacych Przedmiotem wynalazku jest beben pamieci magnetycznej chlodzony kilkoma wymuszonymi obiegami czynnika chlodzacego, przeznaczony zwlaszcza dla elektronicznych maszyn liczacych, o sztywnej konstrukcji bezwalowej, stanowiacy zespól wirnika pokrytego warstwa nosnika zapisu magnetycznego, wirujacego wewnatrz cylindrycz¬ nego korpusu, a korpus wraz z wirnikiem umiesz¬ czone sa wewnatrz zamknietej oslony, caly zas zespól jest dostatecznie chlodzony kilkoma wymu¬ szonymi obiegami czynnika chlodzacego co umoz¬ liwia utrzymanie w przyblizeniu równej tempe¬ ratury wirnika wraz z warstwa nosnika zapisu magnetycznego.Znane bebny pamieci magnetycznej lozyskowa¬ ne sa w lozyskach oporowych, które umozliwiaja kasowanie luzów podczas montazu, ale wymagaja stosowania specjalnych mechanizmów przeznaczo¬ nych do kasowania luzów. Wada tych rozwiazan jest duzy koszt wykonania oraz koniecznosc okre¬ sowej kontroli pracy lozysk w celu sprawdzania wielkosci luzów, powstajacych w wyniku ich zu¬ zywania sie. Ponadto bebny te sa lozyskowane tylko w dwu lozyskach oporowych, których ideal¬ nie osiowe ustawienie jest praktycznie bardzo trudne do osiagniecia. Znane bebny pamieci mag¬ netycznej nie sa chlodzone specjalnie wymuszo¬ nymi obiegami czynnika chlodzacego, co powodu¬ je ich duza wrazliwosc na zmiany temperatury podczas pracy. 15 20 25 30 Zadaniem wynalazku jest usuniecie tych wad w konstrukcji bebna stanowiacej przedmiot ni¬ niejszego wynalazku.Wedlug wynalazku zadanie to zostalo rozwia¬ zane w ten sposób, ze gniazdo górnego lozyska przymocowane jest do korpusu przy pomocy plas¬ kiej elastycznej przepony posiadajacej wyciete otwory skosne, a gniazdo lozyska dolnego osa¬ dzone jest w lozysku wahliwym, umieszczonym w korpusie za posrednictwem cylindrycznej tulei, przy czym wirnik zaopatrzony jest w wentylator odsrodkowy, zamocowany w otworze czopu gór¬ nego oraz wentylator w postaci wywinietego na krawedzi zewnetrznej pierscienia, przymocowanego do dolnej tarczy wirnika, a w tarczach wykona¬ ne sa otwory wentylacyjne, z tym, ze w tarczy górnej znajduja sie otwory wykonane na jej ob¬ wodzie, a w tarczy dolnej znajduja sie otwory rozmieszczone pod wywinietym pierscieniem, a po¬ nadto czop dolny posiada otwór wentylacyjny znajdujacy sie w jego osi oraz kilka otworów rozmieszczonych w sciance tulei dolnej, jak rów¬ niez kilka otworów w korpusie, wykonanych po cibu stronach otworów pod glowice, a caly zespól wirnika i korpusu umieszczony jest w zamknie¬ tej zebrowanej oslonie.Rozwiazanie konstrukcyjne bebna pamieci mag¬ netycznej, stanowiace przedmiot niniejszego wy¬ nalazku; charakteryzuje sie tym, ze nie zachodzi potrzeba zbyt dokladnego osiowego osadzenia obu 536093 lozysk promieniiowo-skosnych w korpusie, bowiem nieosiowosc ta jest wyrównywana elastycznym mocowaniem jednego z gniazd w przeponie, które zawsze ustawi sie osiowo wzgledem drugiego, po¬ siadajacego mozliwosc zmiany polozenia swojej osi, dzieki osadzeniu go w lozysku wahliwym.Jest to zaleta zapewniajaca sprowadzenie bicia promieniowego wirnika do minimum, przy sto¬ sunkowo niezbyt ostrych tolerancjach wspólosio¬ wego umieszczenia gniazd obu lozysk promienio- wo-skosnych. W ten sposób mozna dodatkowo po^piesó=*«MFznie sztywnosc konstrukcji wirnika bezwalowego, bowiem przy takim lozyskowaniu zmniejszaja £ie naprezenia, powstajace jako sku¬ tek:przesimi^i4;OSJNJu lozysk.Obiegi czynji&i chlodzacego wprowadzane do przestrzeni zamknietej oslona zewnetrzna, pozwa¬ laja na jego wymieszanie, co zapewnia, ze czyn¬ nik chlodzacy jest wprowadzany ponownie w po¬ szczególne obiegi chlodzace o jednakowej w przy¬ blizeniu temperaturze.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia konstrukcje bebna pamieci magnetycznej w przekroju podluznym, fig. 2 — konstrukcje elastycznej przepony i kor¬ pusu w pólprzekroju, a fig. 3 przedstawia sche¬ matycznie przebieg poszczególnych obiegów czyn¬ nika chlodzacego. iNa fig. 1 przedstawiona jest konstrukcja bebna pamieci magnetycznej stanowiaca zespól sklada¬ jacy sie z wirnika 1, korpusu 10 i oslony zebro¬ wanej 15. Wirnik 1 o konstrukcji bezwalowej, stanowiacy wlasciwy beben pamieci magnetycz¬ nej, sklada sie z cylindrycznego plaszcza 18, na zewnetrzna powierzchnie którego nalozona jest warstwa nosnika zapisu magnetycznego oraz dwu tarcz 16 i 17, polaczonych z cylindrycznym plasz¬ czem 18. Do tarcz 16 i 17 przymocowane sa czopy 2 i 3, polaczone miedzy soba nieusztywniajaca ru¬ ra 9. Plaszcz cylindryczny 18 oraz tarcze 16 i 17 wykonane sa ze stopów lekkich, natomiast czopy 2 i 3 wykonane sa ze stali.W otworze czopu 2 tarczy 16 osadzony jest wir¬ nik wentylatora odsrodkowego 12, a tarcza 16 po¬ siada szereg otworów wentylacyjnych 19 rozmie¬ szczonych na obwodzie blisko miejsca polaczenia z plaszczem cylindrycznym 18. Czop 3 zakonczony jest elastycznym sprzeglem laczacym wirnik 1 z silnikiem napedzajacym. Do tarczy 17, posiadaja¬ cej równiez kilka otworów wentylacyjnych 21, przymocowany jest wywiniety na obwodzie zew¬ netrznym pierscien 22 stanowiacy wirnik drugiego wentylatora. Ponadto czop 3 posiada kilka otwo¬ rów 23, które sluza dla przeplywu czynnika chlo¬ dzacego.Korpus 10 przedstawiony na fig, 1 i fig. 2 sta¬ nowi cylinder 24 o konstrukcji zewnetrznie ze¬ browanej, posiadajacy szereg otworów 25 i 34, z których otwory 25 sa otworami wentylacyjnymi, a otwory 34 przeznaczone sa dla umieszczenia w nich glowic piszaco-odczy tujacyeh 14, których po¬ lozenie wzgledem powierzchni cylindrycznego pla¬ szcza 18 wirnika 1 moze byc regulowane. Obie grupy otworów 25 i 34 rozmieszczone sa na obwo- 4 dzde symetrycznie i wzdluz osi, prostopadlych do poprzecznej plaszczyzny symetrii korpusu 10.Otwory 34 wykonane sa wzdluz osi symetrii ze¬ ber w korpusie 10 w celu uzyskania dluzszego 5 prowadzenia glowic 14 w otworze 34. Cylinder 24 korpusu 10 z dnem 27 zamkniety jest z dru¬ giej strony tarcza 26. Tarcza 26 i dno 27 maja Wykonane po kilka otworów 28 i 29, a ponadto do dna 27 przymocowana jest tuleja 30 z wyko- 10 nanymi w niej kilkoma otworami 31 rozmieszczo¬ nymi symetrycznie na obwodzie. Tarcza 26 przy¬ mocowana jest polaczeniem srubowym z cylin¬ drem 24 korpusu 10, przy czym polaczenie to la¬ czy równoczesnie przepone 6 z korpusem 10. 15 W korpusie 10 osadzony jest obrotowo wirnik 1 czopami 2 i 3 za posrednictwem dwu ultrapre- cyzyjnych promieniowoskosnych lozysk 4 i 5, któ¬ rych bieznie wykonane sa z biciem promienio¬ wym nie przekraczajacym trzech mikronów. Lo- 20 zysko 4 czopu 2 osadzone jest w gniezdzie 35 przymocowanym do plaskiej okraglej sprezystej przepony 6. Lozysko 5 czopu 3 osadzone jest w gniezdzie 7, a gniazdo 7 lozyska 5 osadzone jest nastepnie w lozysku wahliwym 8, które to lozy- 25 sko wahliwe 8 umieszczone jest w gniezdzie tulei 30 polaczonej na stale z dnem 27 korpusu 10.Gniazdo 7 lozyska 5 zabezpieczone jest wkretem aretujacym 33, który zapewnia mozliwosc obra¬ cania sie lozyska 5 oraz wahliwosc lozyska 8 w 30 obrebie niewielkiego kata brylowego, ograniczo¬ nego wielkoscia otworu w tulei 30, w której znajduje sie leb wkreta airetujacego 33.Korpus 10 wraz z osadzonym w nim obrotowo wirnikiem 1 umieszczony jest w zamknietej ze- 35 browanej oslonie 15 i przymocowany jest do jej dna 13 przy pomocy kilku amortyzatorów gumo¬ wych 32.Fig. 2 przedstawia fragment plaskiej okraglej sprezystej przepony 6, która stanowi element 40 wiazacy gniazdo 35 lozyska 4 z korpusem 10.Przepona 6 wykonana jest w postaci okraglej tarczy z otworami, które tworza ramiona 11. Osie symetrii ramion 11 tworza kat okolo 60° ze stycz¬ na do kola stanowiacego obwód tarczy 6 w punk- 45 cie przeciecia zewnetrznej srednicy tarczy 6 i osi symetrii ramion 11. Przepona 6 wykonana jest z materialu o dobrych wlasnosciach sprezystych, a odpowiednie rozmieszczenie .ramion 11 nadaje jej duza podatnosc sprezysta w kierunku osiowym 50 oraz duza sztywnosc w kierunku promieniowym.Fig. 3 przedstawia poszczególne obiegi czynnika chlodzacego. Obieg pierwszy wymuszany jest wir¬ nikiem wentylatora 12, a strumien powietrza ssa¬ ny jest z przestrzeni oslony 15 poprzez otwory 31 55 i 23 oraz czopy 2 i 3 i rure 9. Strumien ten chlo¬ dzi lozyska 4 i 5. Obieg drugi wymuszany jest wywinietym pierscieniem 22, a strumien powie¬ trza ssany jest z przestrzeni oslony 15 poprzez otwory 31, 21 i 19 chlodzac wewnetrzna powierz- 60 chnie wirnika 1. Wirnik wentylatora 12 oraz pierscien 22 wywoluja dodatkowo obiegi w prze¬ strzeni miedzy wirnikiem 1 a korpusem 10 oraz w obrebie lozyska wahliwego 8, które chlodra powierzchnie cylindryczna wirnika 1 oraz lozysko 65 wahliwe 8. Obieg trzeci wymuszany jest predko- *5 scia obwodowa wirnika 1 poprzez otwory 25, a jego zadaniem jest chlodzenie poszczególnych glo¬ wic 14. Wszystkie Obiegi zamykaja sie w prze¬ strzeni oslony 15, gdzie nastepuje mieszanie czyn¬ nika chlodzacego oraz wymiana ciepla z otocze¬ niem poprzez scianki zebrowanej oslony 15.Wirnik 1 osadzony obrotowo w lozysku 5 moze podlegac niewielkim odchyleniom w obrebie nie¬ wielkiego kata brylowego dzieki zastosowaniu lo¬ zyska wahliwego 8. Kat brylowy ograniczony jest wielkoscia otworu, w którym znajduje sie leb wkreta aretujacego 53, co zapewnia wspólosiowe ulozenie sie lozysk 4 i 5. Lozysko 4 moze ponad¬ to zmieniac nachylenie swojej osi az do wspól¬ osiowego ulozenia jej wzgledem osi lozyska 5, dzieki duzej podatnosci sprezystej przepony 6 w kierunku osiowym. Przepona 6 jest bowiem mon¬ towana w korpusie 10 ze wstepnym napieciem osiowym, które powoduje skrecanie jej czesci le¬ zacej na zewnetrznym obwodzie ramion 11.Uzyskana duza podatnosc sprezysta przepony (5 w kierunku osiowym, wynikajaca z wzajemnego skrecania czesci zewnetrznej wzgledem czesci we¬ wnetrznej, umozliwia wlasnie zmiane nachylenia osi gniazda 35 i lozyska 4, nie powodujac szkod¬ liwych obciazen promieniowych lozyska 4. Nieza¬ leznie od tego przepona 6 wywiera nacisk osiowy eliminujacy luzy osiowe lozysk 4 i 5. Opisane dzialanie przepony 6 i lozyska wahliwego 8 po¬ woduje mozliwosc niewielkiego odchylenia osi wirnika 1 wzgledem osi korpusu 10, co nie ma zadnego znaczenia wobec mozliwosci indywidual¬ nego ustawiania odleglosci glowic 14 od powierz¬ chna nosnika zapisu magnetycznego, znajdujacego sie na powierzchni cylindrycznego plaszcza 18 wirnika 1.Zamkniecie zespolu wirnika 1 i korpusu 10 w zebrowanej oslonie 15, chroni wlasciwy beben pamieci magnetycznej od niepozadanych wply¬ wów zewnetrznych, jak kurz, wilgotnosc lub szyb¬ kie zmiany temperatury oraz ogranicza calkowi¬ cie obszar obiegu czynnika chlodzacego poszcze¬ gólne elementy calego urzadzenia. Dzieki miesza¬ niu sie poszczególnych obiegów czynnika chlodza¬ cego w przestrzeni oslony 15, strugi powietrza wprowadzane do obiegów chlodzacych posiadaja jednakowa temperature, zapewniajac tym samym utrzymanie w przyblizeniu równej temperatury wszystkich elementów bebna pamieci magnetycz¬ nej. W ten sposób mozliwe okazalo sie zmniejsze¬ nie wplywu dylatacji poszczególnych elementów 6 urzadzenia, posiadajacej wplyw na prawidlowe prowadzenie zapisu i odczytu. PL