Pierwszenstwo: Opublikowano: r8. CK. I?** 53511 KI. 65 a2, 10 MKP b«*K ISJA1, UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Bohdan Sieniawski, mgr inz. Ryszard Socha Wlasciciel patentu: Zaklady Urzadzen Okretowych „Hydroster", Gdansk (Polska) Hydrauliczna maszyna sterowa z tlokowymi silownikami Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczna ma¬ szyna sterowa z tlokowymi silownikami sluzaca do wykonywania manewrów sterem okretowym i do utrzymywania go w nastawionym polozeniu.W znanych rozwiazaniach maszyn sterowych stosowane sa silowniki nurnikowe ustawione pa¬ rami naprzeciwko siebie w jednej osi. Nurniki przeciwleglych silowników sa sztywno polaczone za posrednictwem jarzma lub krzyzulca, przeka¬ zujacego ruch z silowników na trzon steru przy pomocy rumpla. Rozwiazania te posiadaja duzy gabaryt i ciezar zwiazany z wykorzystaniem tylko jednej strony kazdego nurnika, jako powierzchni czynnej silownika oraz z duza dlugoscia zespolo¬ nych nurników. Ponadto technologia jest skompli¬ kowana i montaz uciazliwy, ze wzgledu na ko¬ niecznosc zachowania w ciasnych granicach wspól- osiowosci cylindrów, prostopadlosci ich do osi trzonu sterowego oraz polozenia na wysokosc w stosunku do rumpla sterowego. Dla uzyskania na¬ lezytej pewnosci dzialania na wypadek awarii si¬ lownika nurnikowego w zwiazku z jego jedno¬ stronnym dzialaniem, musza byc stosowane czte¬ ry silowniki.Wady te usuwa rozwiazanie bedace przedmiotem wynalazku, w którym zastosowano dwa silowni¬ ki tlokowe obustronnego dzialania o tlokach po¬ laczonych z rumplem za posrednictwem korbo¬ wodów z kulistymi przegubami przy czym jeden z konców kazdego korbowodu miesci sie czescio- 10 wo w wydrazonym tloczysku silownika na gle¬ bokosci 0,8 do 1,2 srednicy tego tloczyska mierzac od jego czola. W przypadku awarii jednego silow¬ nika maszyna sterowa moze dzialac nadal.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu hydraulicznej maszyny sterowej, a fig. :2 — korbowód z kuli¬ stymi przegubami w przekroju wzdluznym.Zasadniczymi elementami hydraulicznej maszy¬ ny sterowej bedacej przedmiotem wynalazku sa tlokowe silowniki 1 z tlokami 2 dwustronnego dzialania zaopatrzonymi w tloczyska 3 polaczone z rumplem 4 steru za posrednictwem korbowo- 15 dów 5. Korbowody 5 sa polaczone z tloczyskami 3 za pomoca kulistych przegubów 6 i z rumplem 4 za pomoca lozyska tocznego 7. Tloki maja prze¬ lotowe tloczyska 3.W przykladzie wykonania przegubów kulistych przedstawionym na fig. 2, przegub 6 laczacy kor¬ bowód 5 z tloczyskiem 3 jest wykonany jako ku¬ liste zakonczenie trzona korbowodu 5, osadzone w gniezdzie zlozonym z dwóch czesci 8 i 9 i jest umieszczone w wydrazeniu 15 tloczyska 3 na gle¬ bokosci 0,8 do 1,2 srednicy tego tloczyska mierzac od jego czola, oraz docisniete gwintowanym dla¬ wikiem 10. Drugie kuliste zakonczenie korbowo¬ du 5 jest utworzone przez toczne lozysko 7 typu wahliwego. Lozysko osadzone jest w glowicy 11 polaczonej z korbowodem 5 za pomoca gwintu 20 25 30 5351153511 i zabezpieczajacej nakretki 12. Wahliwe lozysko 7 znajduje sie w rozwidlonym zakonczeniu rumpla 4 i polaczone jest z nim poprzez sworzen 13.Przeguby 6 i toczne wahliwe lozyska 7 fig. 1 dzialaja w obu kierunkach, niezaleznie od tego czy korbowód 5 jest rozciagany, czy sciskany.Konstrukcja przegubu 6 pozwala na wychylenie osi korbowodu 5 w stosunku do osi tloczyska 6, co powodowane jest ruchem lozyska 7 po luku kola przy wychyleniach rumpla 4. Przy zalozonej ^talej., wielkosci wychylenia steru przegub kuli¬ sty 6 ^osadzony jest we wnetrzu tloczyska 3 tak, ze os korbowodu 5 moze sie wychylac do swego skrajnego polozenia, uwarunkowanego wielkoscia wychylenia steru, a jednoczesnie pozostaje re¬ zerwa na ewentualne niedokladnosci montazowe.Toczne wahliwe lozysko 7 posiada równiez zdol¬ nosc do nienagannej pracy przy wychyleniach w plaszczyznie jego obrotu jak i we wszystkich plaszczyznach do niej prostopadlych. W rezultacie 15 20 silowniki 1 po zmontowaniu na nie uwidocznio¬ nym na rysunku fundamencie maszyny, bez do¬ kladnego centrowania wzajemnego i w stosunku do plaszczyzny rumpla 4 dzialaja prawidlowo. PL