Pierwszenstwo: Opublikowano: 26.Y.1967 53453 KI. 12 p, 10/05 MKP C07d 0 0 UKD 55UI Wspóltwórcy wynalazku: mgr Jan Slowinski, mgr Jan Zimnicki, mgr Antoni Kazmierczak Wlasciciel patentu: Chemiczna Spóldzielnia Pracy „Synteza", Poznan (Polska) Sposób wytwarzania nowych rozjasniaczy optycznych pochodnych kwasu 4,4,-dwuamino-stilbeno-2,2,-dwusulfonowego i s-triazyny Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania no¬ wych rozjasniaczy optycznych pochodnych kwasu 4,4'-dwuaminostilbeno-2,2'-dwusulfonowego i s- -tfiazyny.Znane sa rozjasniacze optyczne pochodne kwasu 4,4/-dwuaminostilbenio-2,2/-dwusulfonowego i s- -triazyny o ogólnym wzorze 1, w którym Y ozna¬ cza H albo podstawione lub niepodstawione gru¬ py alkiloaminowe, aryloaminowe, alkoksylowe, alkanoloksylowe i aryloksylowe.Zwiazki o wzorze 1 wykazuja powinowactwo do materialów celulozowych i niektórych wló¬ kien syntetycznych, daja efekt bieli, a ich po¬ wiazania z wlóknem odznaczaja sie trwalosciami na pranie, swiatlo i podchloryn.Stwierdzono, ze wyzej wymienione wlasciwo¬ sci w stopniu znacznie wyzszym wykazuja nowe rozjasniacze o ogólnym wzorze 2, w którym Z oznacza grupy -NH2, -NHCH8, -NHC6H5, -OCH8, -OC2H5, -NHC2H4OH, -N(C2H4OH)2 oraz grupe -N- -metyloanilinowa, które otrzymuje sie przez kon¬ densacje otrzymanego w znany sposób kwasu 4,4'-bis-(3,5-dwuchlorotriazyno-l-amino)-stilbeno- -2,2'-dwusulfonowego z 3-amino- lub 4-aminoben- zenosulfamidem oraz kondensacje produktu z amoniakiem, metyloamina, anilina, N-metyloanili- na, alkoholem metylowym, alkoholem etylowym, etanoloamina, lub dwuetanoloamina. Stosujac róz¬ ne zestawienia wymienionych wyzej aminobenze- nosulfamidów i amin lub alkoholi otrzymuje sie rozmaite rozjasniacze dajace dobre efekty bielace zarówno na materialach celulozowych jak i na wlóknach syntetycznych.Synteze tych rozjasniaczy prowadzi sie na przy¬ klad w nastepujacy sposób: Kwas 4,4'-dwuaminostilbeno-2,2'-dwusulfonowy, a zwlaszcza jego sól sodowa kondensuje sie z 1,3,5- -trójchlorotriazyna w stosunku molowym 1:2, w srodowisku wodnym, w temperaturze nie wyzszej niz 5°C.Wydzielajacy sie podczas reakcji chlorowodór zobojetnia sie bardzo ostroznie 2 n roztworem weglanu lub dwuweglanu sodowego, utrzymujac wartosc pH srodowiska w granicach 6—7, zwlasz¬ cza 6,5.Utworzona sól sodowa kwasu 4,4'-bis-(3,5-dwu- chloro-triazyno-l-amino)-stilbeno-2,2'-dwusulfono- wego, bez wydzielania jej ze srodowiska reakcyj¬ nego kondensuje sie z 3-amino- lub 4-aminoben- zenosulfamidem w stosunku molowym 1:2, w sro¬ dowisku wodnym w temperaturze 30—40°C, zobo¬ jetniajac wydzielajacy sie chlorowodór 2 n roz¬ tworem weglanu sodowego do pH srodowiska okolo 7.Otrzymana (w wyniku reakcji) po drugiej kon¬ densacji sól sodowa kwasu 4,4'-bis-[5-(3- lub 4- -sulfoamino-fenylo-amino)-3-chlorotriazyno-l-ami- 30 no]-stilbeno-2,2'-dwusulfonowego kondensuje sie 10 15 20 25 5345353453 3 z dwoma molami amoniaku, metyloaminy, meta¬ nolu, etanolu w srodowisku wodnym, w tempera¬ turze 90—100°C w autoklawie pod zwiekszonym cisnieniem lub z dwoma molami aniliny, N-mety- loaniliny, etanoloaminy albo dwuetanoloaminy pod cisnieniem normalnym. Produkty koncowe wy¬ dziela sie z roztworu przez wysolenie chlorkiem sodowym.Przyklad I. 37 kg (0,1 mola) kwasu 4,4'- -dwuaminostilbeno-2,2'-dwusulfonowego rozpusz- w, czk sie na cieplo przy udziale weglanu sodowego w 300 1 wody i nastepnie roztwór chlodzi sie do temperatury 20°C. Oziebiony roztwór wkrapla sie do zawiesiny 38 kg (0,206 mola) chlorku cyjanuru w 300 kg mieszaniny wody z lodem, utrzymujac temperature 0—5°C. Dla utrzymania pH srodowi¬ ska w granicach 6—^7 wkrapla sie równolegle 2 n roztwór weglanu sodowego. Reakcja jest zakon¬ czona po uplywie 5—6 godzin. Po zakonczeniu pierwszej kondensacji mase reakcyjna podgrzewa sie do temperatury 30—40°C i dodaje zawiesine 35 kg (0,203 mola) 4-aminobenzenosulfamidu w 100 1 wody i miesza 7—8 godzin w temperaturze 30— |40°C do zakonczenia reakcji, zobojetniajac wy¬ dzielajacy sie chlorowodór 2 n roztworem we¬ glanu sodowego w ten sposób azeby pH srodo¬ wiska wynosilo stale okolo 7.Z chwila zakonczenia drugiej kondensacji do mie¬ szaniny dodaje sie 68 kg wody amoniakalnej 25%- -owej i w autoklawie podgrzewa sie mieszanine do temperatury 90—100°C, utrzymujac ja w tej temperaturze 8—10 godzin. Nastepnie oddestylo- wuje sie nadmiar amoniaku, po czym na goraco dodaje sie 300 kg chlorku sodowego, miesza sie •5—6 godzin do ostudzenia masy do temperatury otoczenia i odsacza wydzielony produkt. Otrzy¬ muje sie 77 kg soli sodowej kwasu 4,4'-bis-[5-(4- -sulfonaminofenylo-amino-)-3-aminotriazyno-l- -amino]-stilbeno-2,2'-dwusulfonowego, co stanowi 82% wydajnosci teoretycznej.Przyklad II. 37 kg kwasu 4,4'-dwuamino- stilbeno-2,2'-dwusulfonowego rozpuszcza sie na cieplo przy udziale weglanu sodowego w 300 1 wody, po czym roztwór chlodzi do temperatury 20°C. Oziebiony roztwór wkrapla sie do zawiesi¬ ny 38 kg chlorku cyjanuru w 300 kg mieszaniny wody z lodem, utrzymujac temperature 0—5°C. ' Dla utrzymania pH srodowiska w granicach 6—7 wkrapla sie w miare przebiegu reakcji 2 n roz¬ twór weglanu sodowego. Reakcja jest zakonczo¬ na po uplywie 5—6 godzin. Po zakonczeniu pierw¬ szej kondensacji mase reakcyjna podgrzewa sie do 5 temperatury 3fr—40°C i dodaje do niej zawiesine 35 kg 3-aminobenzeno-sulfamidu w 100 1 wody i miesza calosc w ciagu 7—8 godzin w tempera¬ turze 30—40°C do zakonczenia reakcji, zobojetnia¬ jac wydzielajacy sie chlorowodór 2 n roztworem 10 weglanu sodowego w ten sposób, azeby pH srodo¬ wiska wynosilo stale okolo 7.Z chwila zakonczenia drugiej kondensacji do¬ daje sie 22 kg dwuetanoloaminy, podgrzewa do temperatury 90—100°C i w tej temperaturze mie- 15 sza sie 10—12 godzin, dodajac jednoczesnie 2 n roztwór weglanu sodowego tak, azeby pH srodo¬ wiska reakcji wynosilo stale okolo 8.. Po zakon¬ czeniu reakcji dodaje sie na goraco 300 kg chlor¬ ku sodowego, miesza celem ostudzenia do tem- 20 peratury otoczenia i odfiltrowuje wydzielony pro¬ dukt. Otrzymuje sie 98 kg soli sodowej kwasu 4,4'-bis-[5-(3-sulfonaminofenylo-amino)-3-dwueta- noloaminotriazyno-1-amino]-istilbeno-2i,2/-dwusul- fonowego, co stanowi 83% wydajnosci teoretycz- 25 nej. PL