Pierwszenstwo: Opublikowano: 03.111.1964 (P 103 917) 17.Y.1967 53448 KI. 63 c, 39 WófA\Ab UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jerzy Majerski, mgr inz. Zbigniew Za¬ remba Wlasciciel patentu: Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne Maszyn i Urza¬ dzen Budowlanych, Warszawa (Polska) Hydrauliczny uklad do samoczynnego sterowania wywrotu w wywrotkach samochodowych Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny uklad do samoczynnego sterowania wywrotu w trzystron- nych wywrotkach samochodowych przeznaczonych do transportu materialów sypkich i kruszyw.Znane dotad hydrauliczne uklady wywrotu skrzy¬ ni ladunkowej wywrotek ograniczaja sie do zasila¬ nia i sterowania podnosnika hydraulicznego. Nie po¬ zwalaja one na sterowanie z kabiny kierowcy kie¬ runku przechylu skrzyni ladunkowej, co odbywa sie przez reczne odbezpieczanie podpór skrzyni i od¬ piecie burty po stronie wywrotu. Równiez po wyla¬ dunku zatrzasniecie skrzyni na podwoziu i zamknie¬ cie burty musi pokonywac kierowca recznie. Mani¬ pulacje te zmuszaja kierowce do wychodzenia z ka¬ biny przed i po wyladunku. Powieksza sie przez to czas postoju wywrotki, a ponadto przy wysypie ze skarpy dojscie do otwieranej burty jest utrudnione.Wady i niedogodnosci wyzej opisane usuwa uklad wedlug wynalazku. Istota wynalazku polega na za¬ opatrzeniu znanych ukladów hydraulicznych wy¬ wrotu skrzyni ladunkowej w dodatkowe elementy i odpowiednie ich rozmieszczenie oraz mocowanie na wywrotce. W celu stworzenia ukladu hydraulicz¬ nego do samoczynnego sterowania wywrotu do zna¬ nych ukladów hydraulicznych wprowadzono dodat¬ kowo cylinderki hydrauliczne sterujace zatrzaska¬ mi burt, zatrzaskami podpór skrzyni ladunkowej i zamykajace burty boczne po wyladunku, przy czym wszystkie w/w cylinderki sa polaczone z od¬ powiednimi koncówkami rozdzielacza hydrauliczne- 10 15 20 25 30 go umieszczonego w kabinie kierowcy. Nieoczeki¬ wanie korzystne w tym celu okazalo sie zastoso¬ wanie rozdzielacza siedmiopolozeniowego, dziewie¬ ciodniowego, co w prosty sposób umozliwia stero¬ wanie przechylem skrzyni, otwarciem zatrzasków podpór skrzyni i zatrzasków burt oraz zamykaniem burt bocznych po wyladunku. Dodatkowa korzyscia rozwiazania wedlug wynalazku jest polaczenie roz¬ dzielacza, cylinderków sterujacych zatrzaskami pod¬ pór i podnosnika szeregowo, co zapewnia wlasciwa kolejnosc samoczynnego wlaczania sie tych elemen¬ tów, w prosty sposób.Hydrauliczny uklad wedlug wynalazku uwidocz¬ niony jest na rysunku, na którym fig. 1 — przed¬ stawia schemat hydraulicznego ukladu do samo¬ czynnego sterowania wywrotu, fig. 2 — schemat polozen dzwigni rozdzielacza.Hydrauliczny uklad wedlug wynalazku sklada sie z przewodów ukladu podnoszenia — oznaczonych na rysunku linia gruba, przewodów ukladu sterowania — oznaczonych linia cienka, przewodów zlewowych — oznaczonych linia przerywana, zbiornika oleju 25. pompy olejowej 26 napedzanej od silnika wywrotki, filtra oleju 27, siedmiopolozeniowego dziewiecio- drogowego hydraulicznego rozdzielacza 28, czterech hydraulicznych cylinderków 10* 11, 12, 13 sterowa¬ nia podpór skrzyni, cylinderka 14 zatrzasku burty tylnej, czterech cylinderków hydraulicznych 15, 16, 17, 18 do zamykania burt bocznych, hydrauliczne¬ go teleskopowego podnosnika 19, dwóch cylinder- 534483 ków 20, 21 zatrzasków burt bocznych, dwóch zawo¬ rów przelewowych 22, 23, zaworu 24 ograniczajace¬ go przechyl skrzyni oraz zaworu zwrotnego 30. Ilosc cylinderków sterowania podpór skrzyni, zatrzasków burt i zamykania burt bocznych jest dobrana przy¬ kladowo. W zaleznosci od potrzeb ilosc ta moze byc wieksza lub mniejsza od podanej w opisie.Koncówki wylotowe rozdzielacza 1 do 9 polaczo¬ ne sa przewodami z nastepujacymi elementami ukladu hydraulicznego: koncówka 1 z pompa ole¬ jowa 26, koncówka 2 ze zbiornikiem 25, koncówka 3 z cylinderkiem 13 zatrzasku prawej tylnej pod¬ pory, koncówka 4 z cylinderkiem 10 zatrzasku pra¬ wej przedniej podpory, koncówka 5 z cylinderkiem 11 zatrzasku lewej przedniej podpory, koncówka 6 z cylinderkiem 12 zatrzasku lewej tylnej podpory, koncówka 7 z cylinderkiem 14 zatrzasku burty tyl¬ nej, koncówka 8 z cylindrami 15, 16, 17, 18 zamy¬ kania burt bocznych, koncówka 9 z podnosnikiem teleskopowym 19.Wywrót skrzyni ladunkowej w lewo nastepuje po ustawieniu dzwigni rozdzielacza w polozenie I.W polozeniu tym nastepuje nizej opisane polaczenie koncówek rozdzielacza: koncówka 1 laczy sie z kon¬ cówkami 3 i 4, koncówka 2 laczy sie z koncówka 8, natomiast koncówki 5, 6, 7, 9 sa odciete od resz¬ ty ukladu. W wyniku takiego polaczenia olej po¬ dawany pod cisnieniem przez pompe 26, po prze¬ puszczeniu przez filtr 27 jest kierowany za posred¬ nictwem rozdzielacza 28 do cylinderków 10 i 13 za¬ trzasków podpór umieszczonych po prawej stronie wywrotki, oraz do cylinderka 20 zatrzasku lewej burty. Gdy pod dzialaniem cisnienia oleju w prze¬ wodach sterujacych zostana przesuniete tloczki cy¬ linderków 10 i 13 zatrzasków podpór w swe skraj¬ ne polozenie, wówczas zostanie umozliwiony prze¬ plyw oleju do podnosnika 19. Poniewaz cylinderki 10 i 13 sa sprzegniete z zatrzaskami blokowania podpór, wiec z chwila przesuniecia tloczków nasta¬ pi odbezpieczenie prawych podpór skrzyni ladunko¬ wej i podczas wysuwania sie kolejnych czlonów podnosnika 19 nastapi przechyl skrzyni ladunko¬ wej w lewo.Z uwagi na szeregowe polaczenie cylinderków 10, 11, 12, 13, nie istnieje mozliwosc przeplywu ole¬ ju do podnosnika 19 bez uprzedniego calkowitego odbezpieczenia odpowiednich podpór. Pod dziala¬ niem cisnienia oleju nastapi jednoczesnie z odbez¬ pieczeniem podpór przesuniecie tloczka zatrzasku 20, co umozliwi przy przechyleniu skrzyni otwar¬ cie lewej burty.pod dzialaniem sily ciezkosci, oraz sily naporu ladunku. Jednoczesnie z otwarciem bur¬ ty nastepuje wyplyw oleju z cylindrów 15 i 16 po¬ przez rozdzielacz 28 do zbiornika 25. - W chwili kiedy skrzynia ladunkowa osiagnie po¬ lozenie skrajnego przechylu nastapi otwarcie za¬ woru 24 pod dzialaniem linki stalowej 29, przycze¬ pionej jednym koncem do skrzyni a drugim do tloczka zaworu 24. W wyniku tego nastapi przeplyw oleju do zbiornika 25, a dalszy przechyl skrzyni ladunkowej zostanie przerwany.Opuszczanie skrzyni ladunkowej z polozenia wy¬ wrotu w lewo nastepuje po przesunieciu dzwigni rozdzielacza w polozenie II. Ustawienie takie powo¬ duje nastepujace polaczenia koncówek, rozdzielacza: 53448 4 koncówka 1 laczy sie z koncówka 8, koncówka 2 la¬ czy sie z koncówkami 3, 4, 5, 6, 7, 9. W wyniku tych polaczen nastepuje doprowadzenie oleju do cylindrów 15 i 16, a przez to zamkniecie lewej bur- 5 ty, odprowadzenie oleju do zbiornika 25 z podnosni¬ ka 19, z cylinderków 10, 13 i 20. Dzieki temu skrzy¬ nia ladunkowa opadnie i zatrzasnie sie na swoich podporach, oraz zatrzasnie sie lewa burta pod dzia¬ laniem zatrzasków sprezynowych. 10 Po zakonczeniu wyladunku dzwignie rozdzielacza przestawia sie w polozenie VII. Ustawienie to po¬ woduje nastepujace polaczenie koncówek rozdzie¬ lacza: koncówka 2 laczy sie z koncówkami 1, 3, 4, 5, 6, 7, 9, koncówka 8 jest odcieta od ukladu. Usta- 15 wienie to powoduje polaczenie ze zbiornikiem: pompy, cylindrów podpór i zatrzasków burt, na¬ stepuje natomiast zablokowanie odplywu oleju z cylindrów zamykania burt bocznych.Wywrót w prawo nastepuje przez przesuniecie 20 dzwigni rozdzielacza w polozenie V, natomiast opuszczenie skrzyni ladunkowej po wywrocie w prawo nastepuje po umieszczeniu dzwigni w po¬ lozeniu VI.Przebieg wywrotu i opuszczania skrzyni w pra- 25 wo odbywa sie analogicznie jak przy wywrocie w lewo.Wywrót do tylu nastepuje przez przesuniecie dzwigni rozdzielacza w polozenie III, a opuszcza¬ nie w polozenie IV. Przebieg wywrotu jest analo- 30 giczny jak przy wywrocie na boki z tym, ze burta tylna jest odchylana na górnych zawiasach i w cza¬ sie cyklu opuszczania powraca samoczynnie w swe polozenie wyjsciowe bez pomocy ukladu hydraulicz¬ nego, cylinderek 14 zatrzasku tylnej burty jest 35 otwarty równiez w czasie opuszczania skrzyni la¬ dunkowej, co ulatwia zamkniecie tylnej burty pod wlasnym ciezarem.Wyzej opisany uklad umozliwia przeprowadzenie wyladunku bez koniecznosci wychodzenia kierow- 40 cy z kabiny. Przez przesuniecie dzwigni rozdzielacza w odpowiednie polozenie nastepuje) wywrót skrzyni ladunkowej w jednym z trzech dowolnie wybranych kierunków, a po zakonczeniu wyladunku opuszcze¬ nie skrzyni ladunkowej, zamkniecie i zatrzasnie- 45 cie burty oraz zabezpieczenie skrzyni na podporach.Uklad ten skraca czas wyladunku i w znacznym stopniu ulatwia prace kierowcy i zwieksza jej bez¬ pieczenstwo. 50 55 60 PL