PL53385B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 10.V.l967 53385 KI. 42 c 7/03 MKP G 01 c A CZY i ELNIA JJzedu Pol©ntow*c Twórca wynalazku: mgr inz. Jerzy Najdychor Wlasciciel patentu: Lódzkie Okregowe Przedsiebiorstwo Miernicze, Lódz (Polska) Nasadka dwupryzmatyczna do pomiaru rzednych Przedmiotem wynalazku jest nasadka dwupry¬ zmatyczna przeznaczona do okreslania wielkosci rzednych przy pomiarach geodezyjnych wykony¬ wanych metoda ortogonalna.Metoda ortogonalna jest jednym ze sposobów okreslania polozenia punktów bedacych szczegó¬ lami sytuacyjnymi w terenie, przez wystawianie rzednych czyli prostopadlych z linii pomiarowej do tych punktów. Dlugosci rzednych oraz odpo¬ wiednie odleglosci od punktu poczatkowego linii pomiarowej do jpodków prostopadlych zwanych odcietymi ok?eft|Ja jednoznacznie polozenia po¬ szczególnych punktów. Odciete wzdluz linii po¬ miarowej miejmy sie tasma miernicza a rzedne ruletka parciana lub stalowa.Pomiar ten przy duzej ilosci szczególów jest uciazliwy a w wypadku istnienia przeszkód te¬ renowych, dla okreslenia dlugosci rzednych wy¬ magane jest zalozejiie linii pomocniczych co prze¬ dluza czas pomiaru i zmniejsza jego doklad¬ nosc.Znanym przyrzadem pomocniczym sluzacym do wyznaczania rzednych (prostopadlych) z linii po¬ miarowej jest wegielnica. Glównym jej elemen¬ tem jest pryzmat w ksztalcie prostopadloscianu o podstawie trójkata prostokatnego lub piecio¬ kata, w którym kierunek promienia wchodzacego jest prostjjpadly do kierunku promienia wycho¬ dzacego.Obecnie najczesciej uzywane sa wegielnice o podwójnych pryzmatach pentagonalnych, które umozliwiaja szybsze i dokladniejsze okreslenie spodka prostopadlej na linii pomiarowej.Istnieje takze wegielnica do wciec wedlug pa¬ tentu nr 38909 przy pomocy której dlugosc rzed¬ nej wyznacza sie na linii pomiarowej przy po¬ mocy skosnopadlych. Wegielnica ta sklada sie z czterech pryzmatów wielosciennych, umiesz¬ czonych kolejno we wspólnej oprawie jeden pod drugim. Pierwszy jest pryzmatem specjalnym tzw. sexagon o katach lamiacych promienie 63°58'— 31°43' lub 75°58'—37°59' i sluzy do wyznaczania skosnopadlych. Dwa nastepne sa pentagonami do^ wyznaczania prostopadlych, a czwarty — prosto¬ katny sluzy do ustalania linii pionowej wegiel- nicy.^Wada jednak wegielnicy wedlug patentu nr 3&909 jest to, ze wyznaczana dlugosc rzednej na linii pomiarowej musi byc, dla potwierdzenia pra¬ widlowego wyniku, kontrolowana przez wyznacze¬ nie na pomiarowej prostopadlych za pomoca jed¬ nego z pryzmatów pentagonalnych dla uzyska¬ nia polowy (przy katach lamiacych 63°58'—31°43') lub czwartej czesci rzednej (przy katach lamia- 25 cych 75°58'—37°59'). Aby uzyskac wyzej oma¬ wiany wynik pomiaru, do budowy wegielnicy trzeba uzyc az czterech pryzmatów, które kom¬ plikuja konstrukcje, zwiekszaja gabaryty przy¬ rzadu i podrazaja koszty produkcji. 30 Celem wynalazku jest umozliwienie wyznacza¬ lo 15 20 5338553385 3 nia dlugosci rzednych na linii pomiarowej przy pomocy kontrolowanych skosnopadlych.Cel wynalazku zostal zrealizowany przez opra¬ cowanie ukladu optycznego w postaci nasadki dwupryzmatycznej na wegielnice pentagonalna, który jednoczesnie eliminuje wady wegielnicy we¬ dlug patentu nr 38909.Nasadka wedlug wynalazku sklada sie z dwu pryzmatów wielosciennych z których pierwszy pryzmat jest znanym „sexagonem" o katach la¬ miacych promienie równych 63°26' i 31°43' a dru¬ gi, czworokatny pryzmat posiada katy lamiace promienie 116°34' i 58°17'. Tak dobrane katy w obydwu pryzmatach pozwalaja uzyskac przecie¬ cie sie promienia wchodzacego z promieniem wy¬ chodzacym w pryzmacie 2 pod katem a = 63°26' a w pryzmacie 4 pod katem |3 = 116°34' co jest jednoznaczne z tym, ze obydwa katy odlozone przy wspólnym wierzcholku, jako katy przylegle, stanowia kat równy 180°.Po odpowiednim zestawieniu obydwu pryzma¬ tów jednego pod drugim, na linii pomiarowej mo¬ zna znalezc, w znany sposób, dwa takie punkty rozmieszczone symetrycznie w stosunku do szu¬ kanej rzednej punktu sytuacyjnego, z których bedzie on widoczny jednoczesnie w pryzmacie 2 pod katem a i w pryzmacie 4 pod katem (3. Po¬ slugiwanie sie obydwoma pryzmatami pozwala na kontrole prawidlowego ustawienia sie na linii po¬ miarowej. Odleglosc pomiedzy znalezionymi punk¬ tami jest dlugoscia szukanej rzednej. Mozna sie ograniczyc do znalezienia tylko jednego z wyzej wymienionych punktów i wyznaczenia prostopa¬ dlej do punktu sytuacyjnego przy pomocy we¬ gielnicy pentagonalnej sprzegnietej z nasadka lub potraktowac tego rodzaju wyznaczenie jako do¬ datkowa kontrole. Wówczas odleglosc pomiedzy tak wyznaczonymi punktami bedzie polowa dlu¬ gosci rzednej.Na rysunku fig. 1 przedstawia nasadke dwu- pryzmatyczna w widoku z boku, fig. 2 przekrój w plaszczyznie pionowej A—A, fig. 3 nasadke sprzegnieta z wegielnica w widoku z boku, fig. 4 uklad pryzmatów nasadki w obudowie w widoku z góry, fig. 5 i 6 schematyczny przebieg promieni realizujacych w pryzmatach katy zalamania a i 0 pomiedzy promieniem wchodzacym i wychodza¬ cym, fig. 7 schemat linii konstrukcyjnych wyzna¬ czajacych dlugosc rzednej w terenie.Nasadka dwupryzmatyczna wedlug wynalazku przedstawiona w przykladzie wykonania na fig. 1 i 2 sklada sie z korpusu metalowego 1 posiada¬ jacego wyciecia, w których umieszczone sa pryz¬ maty 2 i 4 a pomiedzy nimi symetrycznie roz¬ mieszczone wyciecia 3 do nacelowywania na punkt sytuacyjny C, do którego wystawiana jest prosto¬ padla. Pod pryzmatem 4 znajduje sie okienko 5 do nacelowywania na punkt sytuacyjny C przy wystawianiu prostopadlej wegielnica 10 po sprze¬ zeniu jej z nasadka.Jak pokazano na fig. 2 i 2 do sprzegniecia kor- 5 pusu metalowego 1 z wegielnica 10 sluzy plaska sprezyna 6 wygieta pod katem prostym, przymo¬ cowana wkretami 9 do denka korpusu 8, której konce sa zagiete do srodka, ze przy laczeniu kor¬ pusu nasadki z korpusem wegielnicy zaskakuja 10 w symetrycznie rozmieszczone wyciecia znajdu¬ jace sie w korpusie wegielnicy 10. Pryzmaty 2 i 4 wykonane sa ze szkla optycznego i umocowane w korpusie metalowym 1 wypraska polistyreno¬ wa 7. 15 Po sprzegnieciu nasadki z wegielnica, osoba przeprowadzajaca pomiar ustawia sie na linii po- . miarowej PiP2 (fig. 7) tak, aby obraz tyczki usta¬ wionej w punkcie Pt widoczny w pryzmacie 4 pokryl sie z tyczka widoczna golym okiem w 20 punkcie C. Przy pomocy pionu zawieszonego na sznurku na raczce wegielnicy 10 odrzutowuje sie polozenie przyrzadu uzyskujac punkt A. Nastep¬ nie dla sprawdzenia, czynnosc zostaje powtórzona przy uzyciu pryzmatu 2 przez doprowadzenie do 25 pokrycia sie obrazu tyczki stojacej w punkcie P2 z tyczka w punkcie C. Wyznaczony punkt A jest wierzcholkiem katów a i |3 wyznaczonych kolejno przez ramiona *AC i APj oraz AC i AP2. W po¬ dobny sposób zostaje wyznaczony punkt B. Dla 30 uzyskania dodatkowej kontroli mozna takze przy uzyciu wegielnicy wystawic prostopadla do punk¬ tu C w punkcie D wzglednie jezeli teren dla któ¬ rejs z celowych AC lub BC jest niedostepny, uzy¬ skana odleglosc pomiedzy wyznaczonymi punkta- 35 mi A i D albo B i D jest polowa szukanej rzednej.Zastosowanie nasadki wedlug wynalazku przy¬ spiesza pomiar szczególów sytuacyjnych, zwlasz¬ cza niedostepnych, przez wyeliminowanie pomia¬ ru ruletka co pozwala na zmniejszenie skladu oso- 40 bowego zespolu pomiarowego oraz zwiekszenie bezpieczenstwa pracy w terenie o wzmozonym ruchu lub o duzej ilosci szczególów sytuacyjnych. 45 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Nasadka dwupryzmatyczna do pomiaru rzed¬ nych, posiadajaca specjalny pryzmat, tzw. sexa- gon o katach lamiacych promienie równych 50 63°26'—31°43', znamienna tym, ze pod sexagonem umieszczony jest drugi, czworokatny pryzmat (4) o katach lamiacych 116°34/—58°17' a do denka korpusu (8) przymocowana jest wkretami (9) plas¬ ka sprezyna (6) wygieta pod Katem prostym o za- 55 gietych do srodka koncach stanowiacych zaczepy o wyciecia wegielnicy pentagonalnej (10) przy la¬ czeniu jej z nasadka.KI. 42 c 7/03 53385 MKP G 01 c A a 4 \ [ 7 k$ i *1 Fig. 5 Ftgti -£ Fig. 3 Fig7 PL