Pierwszenstwo: 07.VI.1963 Austria Opublikowano: 31.111.1967 53112 KI. 20 d, 21/01 MKP B61 , 5ltf CZYTELNIA ¦z$!u Patentowe.Polskiej feoczps;;:1 lj l Wlasciciel patentu: Simmering-Graz-Pauker Aktiengesellschaft fiir Maschinen, Kessel und Waggonbau in Wien, Wieden (Austria) Urzadzenie prowadzace os pojazdu szynowego Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia prowa¬ dzacego os pojazdu szynowego, w którym obudo¬ wa maznicy osi jest po obydwu swych stronach za¬ opatrzona w sprezyste opory i w umieszczone we¬ wnatrz nich pionowe prowadzenie w stosunku do ostoi podwozia, zlozone z tulei i czopów oraz prze¬ gubu, umozliwiajacego nachylone polozenie obu¬ dowy maznicy w stosunku do pionowych czopów.Dotychczas tego rodzaju przeguby calkowicie za¬ nurzone w kapieli olejowej wykonywuje sie ze stali i chroni je za pomoca specjalnych uszczelnien przed wnikaniem brudu i kurzu. Jednak sa one sztywne zarówno w kierunku podluznym, jak i po¬ przecznym pojazdu.Znane sa równiez urzadzenia prowadzace os po¬ jazdu szynowego z zastosowaniem gumowych pier¬ scieni cylindrycznych, przywulkanizowanych za¬ równo do wewnetrznej tulei przytwierdzonej z jed¬ nej strony do maznicy, a z drugiej do jej czopa oporowego. Charakterystyka spezynowania tych pierscieniowych sprezyn gumowych jest wprawdzie odmienna dla dzialajacych poziomo sil poprzecz¬ nych i podluznych, jednak o wiele za sztywna dla sil pionowych tak, ze nie umozliwiaja one wy¬ starczajaco pelnego sprezynowania w kierunku pionowym.Celem niniejszego wynalazku jest konstrukcja takiego urzadzenia prowadzacego os pojazdu, któ¬ re zapewnialoby niezaleznie od pierscieniowych sprezyn gumowych dowolna sprezystosc w kierun- 2 ku pionowym i przejmowaloby elastycznie w róz¬ ny sposób podluzne i poprzeczne sily wystepujace w plaszczyznie poziomej, bedac równoczesnie po¬ datne podobnie jak przegub. 5 'Prowadzenie tego urzadzenia umieszczone jest iprzy tym w zamknietej szczelnie i zabezpieczo¬ nej od kurzu komorze przez co wyeliminowana zostaje kapiel olejowa i koniecznosc jej uszczelnia¬ nia. Ponadto dzieki zastosowaniu gumowych spre- 10 zyn pionowych wyeliminowana zostaje równiez ko¬ niecznosc cieczowego tlumienia prowadzenia maz¬ nicy.Powyzsze zalozenia zostaly zrealizowane wedlug wynalazku w ten sposób, ze przegub miedzy pio- 15 nowym czopem i tuleja prowadzaca obudowe maz¬ nicy jest uksztaltowany w postaci pierscieniowej elastycznej tulei (bloku przegubowego) i przysto¬ sowany wylacznie do przejmowania uderzen osi wystepujacych w kierunku poziomym, przy czym 20 blok ten jest przymocowany do czopa oporowego i osadzony przesuwnie w tulei.Ponadto calosc prowadzenia pionowego jest umieszczona w szczelnej komorze wewnatrz spre¬ zyny utworzonej w znany sposób przez kilka na- 25 lozonych na siebie pierscieni gumowych. W tym celu sila elastycznego oporu pierscieniowych spre¬ zystych tulei wzglednie bloku przegubowego be¬ dzie mniejsza w kierunku poprzecznym pojazdu niz w jego kierunku podluznym, jest ona zgodnie 50 z wynalazkiem usztywniana w znany jako taki 5311253112 sposób za pomoca segmentowych wkladek, umiesz¬ czonych prostopadle do osi podluznej pojazdu i wy¬ konanych z tkaniny lub z metalu np. ze stali. Na¬ tomiast w kierunku -poprzecznym pojazdu jest uelastyczniona przez promieniowe, lezace naprze¬ ciw siebie wyciecia w tworzacym ja pierscieniu z gumy lub z tworzywa sztucznego.W znanych rozwiazaniach prowadzenia osi pojaz¬ du umieszcza sie w tym celu miedzy czopami pro¬ wadzenia pionowego i obydwoma ramionami maz¬ nicy krzyzowy uklad poduszek gumowych, które sa tak uksztaltowane, ze ich wypadkowa charaktery¬ styka sprezynowania w kierunku poprzecznym po¬ jazdu wykazuje wieksza elastycznosc niz w jego kierunku podluznym.Jednak poduszki te nie sa polaczone w jeden ze¬ spól tak, jak np. ma to miejsce w tulejowyeh lacz¬ nikach gumowo-stalowych. Niezaleznie od tego montaz takiego krzyzowego ukladu poduszek wy¬ maga znacznego nakladu materialowego i jest pra¬ cochlonny. Poduszki gumowe mimo, ze sa w pel¬ ni przystosowane do przejmowania uderzen wy¬ stepujacych zarówno w kierunku pionowym, jak i poziomym oraz przenoszenia obciazen, gdyz ota¬ czajace cztery .poduszki tuleje lozyskowe sa sztyw¬ no polaczone z maznica, jednak w zadnym wypad¬ ku nie zapewniaja przegubowego polaczenia maz- nicy z ostoja podwozia pojazdu.W wyniku uksztaltowania bloku przegubowego wedlug wynalazku moze on sie kolysac w zam¬ knietej szczelnie od kurzu i wilgoci komorze pro¬ wadzenia pionowego, oraz przejmowac z wszyst¬ kich stron naciski w plaszczyznie poziomej jak równiez elastycznie wyrównywac wszystkie wzgled¬ ne ruchy we wszystkich wystepujacych pochylo¬ nych polozeniach maznky w stosunku do piono¬ wego czopa oporowego prowadzenia osi.Na rysunku jest przedstawiony przyklad wyko¬ nania skonstruowanego wedlug wynalazku urza¬ dzenia prowadzacego os pojazdu szynowego, przy czym fig. 1 pokazuje czesciowy przekrój pionowy bloku przegubowego, a fig. 2 — w przekroju po¬ przecznym wkladke w ksztalcie wydrazonego walca.Obudowa 1 maznicy jest w znany sposób zaopa¬ trzona w wystajace w kierunku promieniowym do osi lozyska wsporniki 2, wyposazone w powierzch¬ nie podporowe 3, lezace w plaszczyznie przecho¬ dzacej przez wzdluzna os obudowy maznicy. Na tej powierzchni podporowej 3 spoczywa jeden z obydwóch bloków przegubowych urzadzenia pro¬ wadzacego os za posrednictwem plyty 4, która za pomoca srub 5 jest wprawdzie sztywno ale rozla- czalnie polaczona ze wspornikiem 2.Na plycie 4 jest umieszczona wystajaca z niej i zespawana z nia tuleja prowadzaca 6, która na swej wewnetrznej powierzchni jest zaopatrzona w wykladzine 7, sporzadzona z tworzywa sztucz¬ nego i majaca powierzchnie robocza 8 odznaczajaca sie malym wspólczynnikiem tarcia.Tuleja prowadzaca 6 jest z zewnatrz otoczona z pewnym luzem promieniowym przez pierscienio¬ wy blok, który sklada sie z co najmniej z dwóch, a w tym przykladzie wykonania z trzech pierscie¬ ni 9, 10, 11, sporzadzonych z podatnej gumy lub tworzywa sztucznego, przy czym kazdy z pierscie¬ ni na swej pierscieniowej powierzchni stykowej ma zawulkanizowana lub przyklejona plyte meta¬ lowa 12 lub 13 lub tez 14 i z pewnym luzem ota- 5 cza tuleje prowadzaca 6. Najnizszy z trzech podat¬ nych pierscieni 9, 10, 11 spoczywa swa plyta sty¬ kowa 12 bezposrednio na plycie 4, natomiast plyta stykowa 14 najwyzszego sprezystego pierscienia 11 opiera sie badz o dolna strone ostoi 15 podwozia, io badz tez ostoi wózka skretnego.W ten sposób pomiedzy ostoja 15 podwozia i obu¬ dowa maznicy 1 powstaje podatny blok, który przejmuje i równowazy pionowe drgania i uderze¬ nia osi pojazdu. Sporzadzone z gumy lub tworzy- 15 wa sztucznego pierscienie maja zarys poprzecznego przekroju zwezajacy sie w kierunku srodka tego przekroju, a zatem nawet przy pelnym obciazeniu w zadnym przypadku pierscienie te nie wykra¬ czaja poza pierscienie podporowe 12, 13, 14. 20 Do przejmowania drgan osi pojazdu o kierun¬ kach poziomych sluzy wkladka 16 w ksztalcie wy¬ drazonego walca, sporzadzona z gumy lub podat¬ nego tworzywa sztucznego, która wcisnieta jest lub tez osadzona z naprezeniem wstepnym, pomiedzy 25 metalowa tuleje zewnetrzna 17 i metalowa tuleje wewnetrzna 18, oraz jest równiez zabezpieczona od wysuwania sie w kierunku osiowym za pomoca pierscieni zaciskowych 19, 20, 21, 22. W poblizu swego dolnego konca wewnetrzna tuleja 18 jest 30 zaopatrzona od wewnatrz w uskok 23, który sluzy jako gniazdo dla pierscieniowej piasty 24, która jest zespawana z wewnetrzna tuleja 18.Tuleja wewnetrzna 18, podatna wkladka 16 w ksztalcie wydrazonego walca oraz tuleja zewnetrz- 35 na 17, tworza podatny blok, który wewnetrzna tu¬ leja 18 osadzony jest na walcowej powierzchni oporowej 29 czopa oporowego 2*6 wystajacego z dolnej strony ostoi 15 podwozia lub wózka skret¬ nego. Ten czop oporowy 26 zaopatrzony jest w osio- 40 wy otwór gwintowany, przeznaczony dla sruby mocujacej 27, której leb, za pomoca posredniej pod¬ kladki 28, naciska w kierunku osiowym na piaste pierscieniowa 24 i dociska przy tym blok 16, 17, 18 o ksztalcie wydrazonego walca, czolowa powierzen^ 45 nia 29 tulei wewnetrznej 18, do czopa oporo¬ wego 26.W ten sposób blok 16, 17, 18 jest 6ztywno pola¬ czony z czopem oporowym 26, jednakze jego tuleja zewnetrzna 17 jest przytrzymywana tylko przez podatna wkladke 16 i dlatego ma moznosc poru¬ szania sie we wszystkie strony w granicach spre¬ zystej podatnosci wkladki 16. Piasta pierscieniowa 24 jest zabezpieczona od obracania sie za pomoca mimosrodowego wchodzacego w czop oporowy 26 55 kolka zabezpieczajacego 30, a w ten sposób rów¬ niez blok 16, 17, 18 ma uniemozliwione obraca¬ nie sie.Tuleja zewnetrzna 17 swa zewnetrzna powierzch¬ nia jest osadzona przesuwnie, jednakze bez zad- co nego luzu, w sporzadzonej z tworzywa sztucznego wykladzinie 7 tulei prowadzacej 6 wystajacej z plyty 4 i w ten sposób tworzy miedzy ostoja 15 podwozia i kadlubem 1 maznicy polaczenie, które podatne jest we wszystkich kierunkach w plasz- 65 czyznie poziomej, a w kierunku pionowym ma za-53112 pewniona pewna mozliwosc przesuwu, który jed¬ nakze znajduje sie pod wplywem pierscieniowego bloku 9, 10, 11 i przez ten blok jest tlumiony.Wkladka (fig. 2) w ksztalcie wydrazonego wal¬ ca sporzadzona z podatnego materialu i przezna- 5 2- czona do przejmowania sil dzialajacych w kierun¬ ku poziomym moze najkorzystniej byc w ten spo¬ sób uksztaltowana, ze poziome wzdluzne sily be¬ da przejmowane sztywno, a poziome poprzeczne natomiast — miekko. Uzyskuje sie to w ten spo- n sób, ze umieszczony we wkladce o ksztalcie wy¬ drazonego walca element 16, sporzadzony z gumy lub tworzywa sztucznego, w kierunku wzdluznym pojazdu moze byc usztywniony za pomoca wsta¬ wek 31 (z tkaniny lub stali), a w kierunku po- 15 3. przecznym pojazdu moze byc uelastyczniony przez wybrania 32 (fig. 2).Z tego wlasnie wzgledu przewidziany zostal ko¬ lek 30 zabezpieczajacy przed obróceniem sie, aby te obydwa kierunki nie mogly byc wzajemnie za- 20 mienione. 4. PL