Opublikowano: 6.II.1967 52869 KI. 20 a, 14 MKP B 61 b /fL f/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Adolf Hryniewiecki, inz. Tadeusz Labus Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Zakladów Przeróbki Mechanicznej Wegla „Separator", Katowice (Polska) Przesuwnik elektrohydrauliczny Przedmiotem patentu nr 50476 jest elektrohy¬ drauliczny przesuwnik do wozów kopalnianych.Przesuwnik ten ma silowniki hydrauliczne jedno¬ stronnego dzialania zaopatrzone w uklady do ha¬ mowania posuwu tloków wzdluz koncowego od¬ cinka, t.j. przed osiagnieciem martwego punktu.Uklady te skladaja sie ze sworznia na tloku i od¬ powiadajacego mu wglebienia w glowicy cylindra.Silowniki tego przesuwnika steruje suwak roz- rzadczy do poruszania którego sluzy suwak po¬ mocniczy umieszczony miedzy tloczyskami i wspól¬ dzialajacy z krzywkami zamocowanymi na tlo- czyskach.Przesuwnik ten spelnia doskonale swe zadanie przy predkosci przetaczania wozów kopalnianych nie przekraczajacej 0,4 m/sek. Przy wiekszej pred¬ kosci przetaczania wystepuja w nim stuki w kon¬ cowej fazie kazdego posuwu spowodowane przez zbyt wielkie przyspieszenia ujemne i dodatnie.Jak wiadomo stuki wiaza sie z nadmiernym obcia¬ zeniem materialu niektórych elementów i przed¬ wczesnym zuzywaniem sie urzadzenia.Przedmiotem wynalazku jest przesuwnik w ogól¬ nej zasadzie zbudowany jak przesuwnik wedlug patentu nr 50476, jednakze nadajacy sie do prze¬ taczania wozów z wiekszymi predkosciami docho¬ dzacymi do 1 m/sek. Przesuwnik ten przy tych predkosciach pracuje calkowicie cicho. Udoskona¬ lenie przesuwnika polega na lacznym zastosowa¬ lo 15 20 35 2 niu szeregu nowych cech konstrukcyjnych opisa¬ nych ponizej.Dzialanie ukladów do hamowania, w które zao¬ patrzony jest przesuwnik wedlug patentu nr 50476, nie jest wystarczajace. W przesuwniku wedlug wynalazku zastosowano uklady oparte na tej sa¬ mej zasadzie, a wiec sworzen wystajacy z tloka i wprowadzany do wglebienia w glowicy. Jednakze sworznie te sa bardziej szczelnie dopasowane do wglebien oraz maja wykonane wciecia, których przekrój najwiekszy jest na wolnym koncu sworz¬ nia, a stopniowo maleje do zera wzdluz sworznia.Hamowanie tloka przed osiagnieciem martwego punktu przy glowicy polega na dlawieniu wyply¬ wu oleju z wglebienia, do którego wsuwa sie swo¬ rzen. Dlawienie to stopniowo wzrasta, gdyz olej musi zostac wytloczony z wglebienia poprzez prze¬ krój malejacego wciecia uksztaltowanego na sworzniu.Wielkosc i ksztalt naciec na sworzniach dobrano empirycznie, aby uzyskac hamowanie stopniowe zapewniajace mniej wiecej stala wartosc ujemne¬ go przyspieszenia tloka. Ta droga udalo sie unik¬ nac stuków w cylindrach mimo zwiekszenia pred¬ kosci przetaczania wozów. Jednakze przy tej wiekszej predkosci wystapilo inne ujemne zja¬ wisko. Podczas wzrostu szybkosci tloka od zera t.j. przy wyruszeniu z martwego punktu powstaje zbyt wysokie cisnienie cieczy hydraulicznej w cy¬ lindrze. 5286952869 Cisnienie to powoduje dzialanie zaworu bezpie¬ czenstwa. Nadmierne cisnienie pochodzi stad, ze pompa ma staly wydatek potrzebny przy maksy¬ malnej szybkosci tloka, a zawór rozrzadczy otwie¬ ra pelny przekrój rurociagu kierujac do cylindra ciecz pompowana. Kazdorazowe dzialanie zaworu bezpieczenstwa przy poczatkowej fazie posuwu po¬ woduje przykry halas oraz nadmierne zuzywanie sie zaworu, mozna tego uniknac jedynie przez do¬ zowanie cieczy hydraulicznej czyli zmiane wy¬ datku cieczy w zaleznosci od chwilowej szybkosci tloka.W tym celu wprowadzono do urzadzenia dodat¬ kowy suwak dozujacy, którego celem jest dozo¬ wanie wlasciwego wydatku cieczy hydraulicznej i zawracanie nadmiaru tej cieczy do zbiornika, z którego pompa zasysa. Wprowadzenie tego do¬ datkowego suwaka dozujacego nie zmienia w ni¬ czym pracy suwaka rozrzadczego oraz sterujacego go suwaka pomocniczego wedlug patentu nr 50476.Przez zastosowanie ukladów hamujacych o dzia¬ laniu stopniowym oraz przez zastosowanie suwaka dozujacego osiagnieto znaczne zwiekszenie pred¬ kosci przetaczania wozów. Zauwazono, ze przy predkosci przetaczania wynoszacej np. 1 m/sek. linka laczaca tloczyska przechodzaca przez kolo linowe, której zadaniem jest wywolywanie posu¬ wu powrotnego jednego tloka w wyniku posuwu roboczego drugiego tloka, jest zbyt silnie obcia¬ zona. W zasadzie nie stanowi to przeszkody w pracy urzadzenia, gdyz wymiana linki jest latwa i nie kosztowna i moze byc dokonywana za wcza- su, co zapewnia prace bezawaryjna. Tym nie mniej usilowano zaradzic przeciazeniu linki.W tym celu skonstruowano odmiane przesuwni¬ ka, w której oba cylindry sa polaczone ze soba po przeciwnej stronie tloków niz komory robocze oraz wypelnione po tej stronie ciecza. Ciecz ta podczas posuwu roboczego jednego tloka prze¬ chodzi z danego cylindra do drugiego powodujac w nim ruch powrotny tloka. Ta droga uzyskuje sie znaczne odciazenie linki laczacej tloczyska; Przesuwnik wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku schematycznym, którego fig. 1 jest widokiem przesuwnika z góry, fig. 2 przed¬ stawia szczegól cylindra z ukladem hamujacym, fig. 3 przedstawia sworzen hamujacy w widoku perspektywicznym, a fig. 4 przedstawia poziomy przekrój cylindrów odmiany przesuwnika.Miedzy szynami 1 toru znajduja sie dwa silow¬ niki 2, których tloczyska polaczone sa lina 3 prze¬ chodzaca przez krazek 4. Tloczyska te sluza do przesuwania uchylnych zabieraków 5 popycha¬ jacych osie wozów w posuwie roboczym i prze¬ chodzacych pod osiami w posuwie powrotnym.Miedzy tloczyskami umieszczony jest pomocniczy pieciodrozny suwak 6, którego zadaniem jest ste¬ rowanie suwaka 7 sterujacego silowniki 2. Suwak 6 kieruje ciecz hydrauliczna pod cisnieniem na przemian do komór po obu czolowych stronach suwaka sterujacego 7.Miedzy tloczyskami umieszczony jest równiez suwak 8 sluzacy do dozowania doplywu cieczy hydraulicznej. Suwliwy element suwaka 6 poru¬ szany jest para krzywek 9, a suwaka 8 para f krzywek 10. Krzywki te zamocowane sa na tlo- czyskoch silowników 2. Suwaki 6 18 ustawione sa w dwóch plaszczyznach poziomych, co nie jest widoczne w widoku z góry stanowiacym fig. 1. 9 Stosowanie do tego ustawienia suwaków równiez pary krzywek 9 i 10 znajduja sie na róznych po¬ ziomach. Uklad do hamowania posuwu tloka uwi¬ doczniony w wiekszej skali na fig. 2 sklada sie ze sworznia 11 zamocowanego na tloku 12 i cylin- 10 drycznego wglebienia 13 dostosowanego wymiara¬ mi do sworznia 11.Hamowanie polega na wsuwaniu sworznia 11 do wglebienia 13 wypelnionego olejem, który zo¬ staje wytloczony przez minimalna szczeline pier- 15 scieniowa na zewnatrz sworznia, glównie zas przez wciecie 14 stanowiace malejacy ubytek w walco¬ wym masywie sworznia 11. Sworzen 11 wraz z ubytkiem 14 jest szczególnie dobrze widoczny na fig. 3. Azeby hamowanie zachodzilo tylko przy M dochodzeniu tloka do martwego punktu, wnetrze wglebienia 13 polaczone jest z wnetrzem cylindra poprzez boczna komore 15 i zawór zwrotny 16, który otwiera sie podczas wysuwania sworznia 11 z wglebienia 13. 23 Odmiana przesuwnika, której silowniki przed¬ stawione sa na fig. 4 ma polaczenie 17 przestrzeni cylindrów poza tlokami 12. Ciecz wytlaczana po¬ suwem roboczym tloka w cylindrze jednego silow¬ nika powoduje posuw powrotny tloka w cylindrze g, drugiego silownika odciazajac prace liny 3 przed¬ stawionej na fig. 1. Na fig. 4 przedstawione sa ponadto uklady hamujace umieszczone po prze¬ ciwnych stronach tloków o tej samej zasadzie dzialania co uklad hamujacy przedstawiony na 35 fig. 2. Uklady te skladaja sie z tulei 18 zamoco¬ wanych na tlokach 12. Tuleje 18 nasuwaja sie na nieruchome tuleje 19 obejmujace tloczyska. Tu¬ leje 19 pelnia tu te sama role co sworznie 11 i ma¬ ja podobne wciecia 14 jak te sworznie. 4Q Amortyzatory 20 sprezynowo-hydrauliczne prze¬ dstawione na fig. 4 stanowia dodatkowe elementy wplywajace na zmniejszenie naprezen w calym urzadzeniu w chwili kiedy zabierak 5 zetknie sie ze stojacym wozem, którego bezwladnosc nalezy pokonac. Amortyzator laduje sie ciecza hydra¬ uliczna pozwalajac na chwilowe zwolnienie ruchu calego zespolu przesuwnika, a nastepnie oddaje akumulowana energie. 50 PL