PL52711B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.L1987 52711 KI. 12 o, 27 MKP C 07 fi S/z£ UKD -.! Ji^lC/ ' -i; K llV Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Sznajder, Edward Treszczanowicz, Irenl Urzedu Patentowego! jerzy bznajaer nawara ireszczanowicz, ^mm^^SSa Petrykowska, Andrzej Orszagh, Teresa Kas2*^-**-^58^1!-¦-¦-'- przycka Wlasciciel patentu: Instytut Chemii Ogólnej, Warszawa (Polska) Sposób otrzymywania pseudokumenu, mezytylenu i durenu z mieszaniny polimetylobenzenów zawierajacych glównie hemimeliten, izoduren i prehniten Przedmiotem wynalazku jest sposób przeróbki mieszaniny polimetylobenzenów rozmaitego pocho¬ dzenia kokso- i petrochemicznego. Zwiazki te wchodza w sklad solwentnafty koksowniczej, od¬ powiednich ciezkich frakcji z reformingu benzyn, a poza tym otrzymywane sa ubocznie w pewnych procesach chemicznych, takich jak izomeryzacja ksylenów do p-ksylenu, alkilacja toluenu meta¬ nolem i inne. Malo wartosciowa mieszanina poli¬ metylobenzenów, zawierajaca glównie hemimeli¬ ten, prehniten i izoduren, wykorzystywana byla dotychczas tylko jako tanie rozpuszczalniki lub paliwa.Sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie bar¬ dziej racjonalne wykorzystanie tej mieszaniny, gdyz w wyniku przemiany powstaje mieszanina polimetylobenzenów, jak pseudokumen, mezytylen i duren o szerokim zastosowaniu przemyslowym.Sposobem wedlug wynalazku otrzymywane przy destylacji polimetylobenzenów frakcje weglowo¬ dorów wrzace w granicach temperatur 164-^-206° C, zawierajace glównie hemimeliten, prehniten i izo¬ duren przepuszcza sie w fazie gazowej przez ka¬ talizator glinokrzemianowy w zlozu ruchomym lub stacjonarnym w temperaturach 400—550° C przy obciazeniu 0,25—1,0 litra reagentów na litr/godzi- ne. Jako katalizator stosuje sie glinokrzemian o zawartosci A1203 6—25ia/o wagowych, pozostale do 100% stanowi SiOs (75—94% wagowych) oraz male domieszki Fe203 i CaO. W celu zabezpieczenia sie 10 15 20 25 przed dealkilacja weglowodorów oraz tworzeniem sie nizszych homologów aromatycznych, korzystnie jest do przerabianej frakcji polimetylobenzenów dodac w nadmiarze toluen badz ksyleny, np. 3 czesci wagowe dodatku na 1 czesc polimetyloben¬ zenów. Otrzymany surowy produkt przemiany ka¬ talitycznej poddaje sie nastepnie frakcjonowanej destylacji, po czym glówne frakcje skladajace sie glównie z pseudokumenu, mezytylenu i durenu kie¬ ruje sie do oczyszczania na drodze krystalizacji, natomiast frakcje przedgonowe i pogonowe pod¬ daje sie ponownie przemianie katalitycznej.Przyklad I. Frakcje polimetylobenzenów wrzaca w granicach temperatur 164—177° C zawie¬ rajaca glównie hemimeliten i pseudokumen pod¬ daje sie izomeryzacji wobec katalizatora glinokrze- mianowego w stosunku Al203:Si02 równym 1 : 7 w temperaturze 450° C przy obciazeniu 1 litr rea¬ gentów na litr katalizatora/godzine. Produkty reakcji destyluje sie otrzymujac frakcje, z których mezytylen, pseudokumen i duren wydziela sie przez krystalizacje. W wyniku przemiany otrzy¬ muje sie 5,5% benzenu lacznie z toluenem; 4,1'% ksylenów; 11,0% mezytylenu; 60,2% pseudokume¬ nu; 12,0% hemimelitenu; 7,2% durenu.Przyklad II. Do 1 czesci wagowej frakcji wrzacej w temperaturze 169,5—198,0° C zawieraja¬ cej 90,9% hemimelitenu i 5,6% pseudokumenu (re¬ szte stanowi prehniten i izoduren) dodaje sie 3 czesci wagowe toluenu. Otrzymany roztwór pod- 527113 £aje sie reakcji transalkilacji w obecnosci katali¬ zatora glinokrzemianowego o stosunku Al203:Si02 równym 1 : 9 w temperaturze 550° C przy obciaze¬ niu 0,25 1 substratów na litr katalizatora/godzine.W produktach reakcji poza toluenem uzytym w nadmiarze otrzymuje sie mieszanine weglowodo¬ rów o nastepujacym skladzie: benzen 10,8%; ksy¬ leny 63,3!%; pseudokumen 18,5%; mezytelen 5,4%.Przyklad III. Do 1 czesci wagowej frakcji wrzacej w temperaturze 169,5—198,0°C o podobnym skladzie jak w przykladzie II, dodaje sie 3 czesci wagowe p-ksylenu. Otrzymany roztwór poddaje sie transalkilacji w obecnosci katalizatora glino¬ krzemianowego o stosunku Al203:Si02 równym 1 : 10 w temperaturze 550°C przy obciazeniu 0,25 1 substratów na litr katalizatora/godzine. W produk¬ tach reakcji uzyskuje sie frakcje trój- i czterome- tylobenzenów (stanowiaca 21,8% kondensatu) o na¬ stepujacym skladzie: 60,5% pseudokumenu; 22,3% mezytylenu; 12,6% durenu i 4,6% hemimelitenu. 4 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania pseudokumenu, mezytyle- nu i durenu z mieszaniny polimetylobenzenów za- 5 wierajacych glównie hemimeliten, izoduren i preh- niten znamienny tym, ze mieszanine polimetylo¬ benzenów, korzystnie z dodatkiem toluenu badz ksylenów w ilosci okolo 3 czesci wagowe na 1 czesc polimetylobenzenów poddaje sie reakcji 0 przemiany w fazie gazowej w obecnosci kataliza¬ tora glinokrzemianowego zawierajacego 6—25% Al2Os i 75 — 94% Si02 w zlozu ruchomym lub sta¬ cjonarnym w temperaturze 400—550° C stosujac 0,25—1,0 litra reagentów na 1 litr katalizatora/go¬ dzine, a otrzymana mieszanine weglowodorów za¬ wierajaca pseudokumen, mezytylen i duren roz¬ dziela sie na poszczególne weglowodory na drodze frakcjonowanej destylacji oraz przez krystalizacje. WDA-l. Zam. 79/66. Nakl. 310. PL