Opublikowano: 20.1.1967 52663 KI. 5 d, B/Ol MKP E 21 f ////£ UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Podgórski IUrzedu Potentow.J Wlasciciel patentu: Kopalnia Rudy Zelaza „Grodzisko" Przedsiebioi^^^^SiK: stwo Panstwowe, Grodzisko (Polska) *l3LlQTttKMi Górnicza tama wentylacyjna otwierana mechanicznie Przedmiotem wynalazku jest górnicza tama wentylacyjna, otwierana mechanicznie za po¬ moca przejezdzajacych wózków i zamykana sa¬ moczynnie przy uzyciu obciaznika, lub sprezy¬ ny.Znane dotychczas rozwiazania konstrukcyjne górniczych tam wentylacyjnych, wykorzystuja do otwierania drzwi skomplikowane uklady dzwigni i drazków o duzej ilosci przegubów i polaczen linkowych. Uklady takie maja w praktycznym stosowaniu liczne wady. Wielo- przegubowe przenoszenie sily oraz zwiazane z tym czeste zmiany kierunku jej dzialania, po¬ woduja wieksza awaryjnosc i mala elastycznosc otwierania i zamykania drzwi tamy.Znane dotychczas dzwigniowo-linowe uklady przenoszenia sily na mechanizm otwierania, wykorzystuja dwa odmienne elementy konstruk¬ cyjne tj. dzwignie i ciegno. Charakteryzuja sie one znaczna iloscia punktów zalaman liny i zwiazana z tym duza iloscia krazków pro¬ wadniczych i slizgowych.Uklady te sa ponadto malo stateczne przez co wymagaja wiekszej ilosci punktów zamoco¬ wania, znajdujacych sie czesto w róznych pla¬ szczyznach przekroju wyrobiska korytarzowego.W znanych dotychczas konstrukcjach tam wentylacyjnych otwieranych ciagiem liny, cie¬ gno znajdowalo sie powyzej glówki szyny co 10 15 20 25 30 stwarzalo trudnosci w czasie przejazdu [wóz¬ ków i komplikowalo konstrukcje tamy.Celem wynalazku jest osiagniecie niezawod¬ nego i prostego w dzialaniu otwierania drzwi tamy wentylacyjnej przez przejezdzajace wózki oraz ich samoczynnego i szczelnego zamykania po przejezdzie.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie górniczej tamy wentylacyjnej, skladajacej sie z dwuskrzydlowych drzwi, usytuowanych skos¬ nie do osi chodnika, otwieranych mechanicznie przez przejezdzajace wózki za pomoca elastycz¬ nego ciegna bez konca, mieszczacego sie pod szynami toru kopalnianego i przewieszonego przez dwa krazki prowadnicze.Mechanizm otwierania i zamykania obu skrzy¬ del drzwi sklada sie z ciegna bez konca, prze¬ wieszonego przez dwa krazki umocowane w dol¬ nej czesci ociosu wyrobiska, przez co oba przeciwbieznie poruszajace sie odcinki ciegna biegna prawie równolegle, blisko siebie. Wyni¬ ka stad scisla wspólzaleznosc kata ustawienia plaszczyzny drzwi tamy do osi podluznej wy¬ robiska oraz kata jaki tworzy os ciegna z osia tamy, przy czym odleglosc miedzy miejscem za¬ mocowania ciegna z drzwiami tamy jest równa tangensowi tego kata. Wlasciwy dobór obu ka¬ tów warunkuje latwosc otwierania sie drzwi ta¬ my.Przy znanym kacie ustawienia plaszczyzny 52 66352 663 3 drzwi tarhy do osi wyrobiska — wynoszacym na zalaczonym przykladzie ok. 60° — kat jaki winna tworzyc os ciegna z plaszczyzna tamy, nalezy znalezc wykreslnie badz rachunkowo.Kat ten zalezy od miejsca umocowania drzwi 5 tamy do ciegna. W zalaczonym przykladzie roz¬ wiazania na fig. 1 [wynosi on ok. 60°.O sprawnosci funkcjonowania mechanizmu otwierania i zamykania drzwi tamy, decyduje symetria usytuowania obu skrzydel drzwi wzgle- io dem osi toru oraz symetria ich punktów zamo¬ cowania do ciegna. Szerokosc obu skrzydel drzwi tamy winna byc jednakowa, tak aby ich punkt styku w stanie zamknietym iznajdowal sie w osi symetrii toru, wzglednie przy 2-ch u torach — w srodku odleglosci miedzy osiami obu torów.Mechanizm prowadzenia drzwi tamy umie¬ szczony jest symetrycznie do obu skrzydel drzwi, tj. os ciegna przechodzi przez ich punkt 20 styku w stanie zamknietym. Mechanizm ten — zaleznie od warunków górniczych — moze byc umieszczony ponizej, lub powyzej drzwi tamy.Zaleca sie na ogól — przede wszystkim jw cho¬ dnikach z elektryczna trakcja slizgowa — doi- 25 ne prowadzenie drzwi tamy tj. pod stopa szyny miedzy podkladkami toru. Przy dolnym prowa¬ dzeniu ogranicza sie do minimum dzialanie szkodliwe momentu sily na konstrukcje tamy, pochodzacego od sily pchania wózka, a dziala¬ jacego na ramieniu: krzywka-ciegno.Aby przy dolnym prowadzeniu drzwi tamy nie przecinac korpusu szyny wykorzystuje sie lacznik wygiety lukowo. Lacznik ten przenosi punkt zamocowania drzwi tamy z ciegnem, na zewnatrz obrysu szyny toru. Przez odsuniecie od plaszczyzny tamy punktu zamocowania drzwi z ciegnem, osiaga sie zmniejszenie jkata jaki tworzy os ciegna z plaszczyzna tamy, a za¬ razem z osia toru co ulatwia pomieszczenie cie¬ gna miedzy podkladami toru.Drzwi tamy dzialaja dwustronnie. Na skutek otwierania sie obu skrzydel drzwi w przeciw¬ nych kierunkach i skosnego usytuowania pla- 45 szczyzny drzwi wzgledem osi chodnika, sa one odciazone podczas otwierania od cisnienia po¬ wietrza kopalnianego. Parcie powietrza na oba skrzydla drzwi tamy jest znoszone przez sily przeciwnie skierowane, dzialajace w obu od- 50 cinkach ciegna. , Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poziomy, zas fig.^ 2 przekrój pionowy wyrobiska koryta- 55 rzowego" w obudowie lukowo podatnej, w któ¬ rym umieszczono wymieniona tame. \ Na przekroju poziomym uwidoczniono pla¬ szczyzne tamy przebiegajaca skosnie do osi pod- 60 luznej chodnika. Plaszczyzne skosna tamy two¬ rza drzwi dwuskrzydlowe 1 i 2, obracajace sie na zawiasach 5. Skrzydla drzwi otwieraja sie w przeciwnych kierunkach (oznaczonych strzal¬ ka), za pomoca ciegna bez konca 10, przewie- 6S 4 szonego przez dwa krazki prowadnicze 11. W tym celu skrzydla drzwi umocowane sa za po¬ moca lacznika 6 w punktach 7 do przyleglego odcinka ciegna bez konca 10.Polozenie obu skrzydel drzwi 1 i 2 po otwar¬ ciu tamy oznaczono przez 3 i 4. Przyklad wy¬ konania wynalazku przedstawia zgodnie z fig. 1 i fig. 2, usytuowanie ciegna ponizej drzwi ta¬ my tj. pod szynami toru 9 w chodniku o obudo¬ wie lukowej podatnej z przewodem trakcyj¬ nym 17.Drzwi 1 i 2 tamy przymocowane sa za pomo¬ ca laczników 6 do elastycznego ciegna 10 w punktach oznaczonych cyfra 7. Ciegno elastycz¬ ne 10 prowadzi oba skrzydla drzwi tamy rów¬ noczesnie w sposób wymuszony. Cyfra 8 ozna¬ cza obrys zewnetrzny wozu lub lokomotywy ko¬ palnianej, znajdujacych sie na torze 9, w chwi¬ li rozpoczynania otwierania tamy.Do utrzymania ciegna elastycznego w stalym naprezeniu, mozna jeden z krazków prowadni¬ czych 11 zaopatrzyc w urzadzenie napinajace 13, ze sruba do nastawiania sily sprezyny. Za¬ stosowanie urzadzenia napinajacego 13 powo¬ duje elastyczne prowadzenie drzwi tamy i zmniejsza zwis ciegna 10. Dla wyeliminowa¬ nia uderzen dynamicznych na plaszczyzne drzwi tamy w czasie jej otwierania, mozna na wyso¬ kosci krzywki 12 umiescic zderzaki sprezynowe amortyzujace uderzenia wózka o krzywke oraz zamocowac na niej rolki slizgowe, "ulatwiajace slizganie sie wózka o krzywke podczas prze¬ jazdu przez tame.Krzywki 12 przymocowane do obu skrzydel drzwi tamy, sluza do przenoszenia nacisku po¬ chodzacego od lokomotywy lub wózka kopalnia¬ nego na ciegno elastyczne 10. Ksztalt tych krzy¬ wek umozliwia lagodne otwieranie drzwi tamy, zas ich dlugosc dostosowana jest do plynnego prowadzenia poszczególnych wozów podczas przejazdu pociagu. Ponadto stwarzaja one — po otwarciu drzwi tamy — konieczny przeswit wy¬ magany przepisami górniczymi, dotyczacymi bezpiecznego prowadzenia ruchu kopalni. PL