Pierwszenstwo: 4.Y.1964 Wielka Brytania Opublikowano: 20.1.1967 52618 KI. 65 f3, 18 MKP B 63 h UKD j/fi BlBLlOTbKAI Twórca wynalazku i Wlasciciel patentu Urzedu Palenlovwo | John Michael Langham, Chislehurst (Wielka Brytania) Napedowa sruba okretowa Wynalazek dotyczy okretowej sruby napadowej, zwlaszcza sruby o udoskonalonej konstrukcji, da¬ jacej sie latwo zdejmowac z walu okretowego.Obecnie okretowa srube napedowa zwykle zamoco- wuje sie ma wale srubowym okretu, na stozkowymi zakonczeniu za pomoca klina wzdluznego i osa¬ dzonego w rowku klinowym, zapobiegajacego sliz¬ ganiu sruby na wale. Srube napedowa przyciska sie mocno do stozka i zabezpiecza na nim za po¬ moca znanej nakretki. W celu usuniecia sruby na¬ pedowej z walu, dotychczas prawie zawsze trzeba piaste sruby rozszerzac przez ogrzewanie i w ten sposób zsuwac ja z walu.Znany sposób ma dwie wady: po pierwsze, sam fakt wycinania rowka klinowego w wale srubo¬ wym powoduje lokalne skoncentrowanie naprezen i prowadzi do uszkodzenia walu, szczególnie w okretach o duzej pojedynczej srubie. Po drugie nierówne i lokalne intensywne ogrzewanie piasty sruby napedowej za pomoca zewnetrznego urza¬ dzenia powoduje czesto jej pekniecie, wskutek cze¬ go w wielu przypadkach srube napedowa przezna¬ cza sie na zlom. Nastepnie, z powodu róznego wspólczynnika rozszerzalnosci walu stalowego i sruby napedowej z brazu i ze stopu, srube nape¬ dowa zwykle przesuwa sie wzdluz rowka klino¬ wego w kierunku wzdluznym, w przypadkach kie¬ dy okret plynie na wodach, których temperatura jest wyzsza niz temperatura w miejscu zamocowa¬ nia sruby.Celem wynalazku jest usuniecie wspomnianych wad i opracowanie udoskonalonej konstrukcji sru¬ by, umozliwiajacej latwe zdejmowanie sruby na¬ pedowej z walu srubowego, bez niebezpieczenstwa 5 przy tym uszkodzenia sruby napedowej lub walu srubowego. Nastepnym celem wynalazku jest za¬ bezpieczenie sruby przed jej ruchem wzdluznym, wystepujacym wskutek róznej rozszerzalnosci ma¬ terialu walu i sruby. 10 Wynalazek dotyczy okretowej sruby napedowej, zawierajacej elektryczny element grzejny w oslo¬ nie z materialu ogniotrwalego zatopiony w piascie sruby napedowej przy wewnetrznej powierzchni otworu na wal. Przepuszczajac prad elektryczny 15 przez element grzejny powoduje sie ogrzewanie tego miejsca i rozszerzenie sie piasty w sposób równomierny i regulowany.Korzystnie jest, gdy elektryczny element grzej¬ ny ma postac spiralnie nawinietego drutu oporo- 20 wego. Ewentualnie elektryczny element grzejny moze skladac sie z oporowych elementów grzej¬ nych regulowanych, umieszczonych w podluznych otworach wywierconych w piascie.Wynalazek jest opisany w przykladowym wy- 25 konaniu na rysunku, przedstawiajacym dwie ko¬ rzystne postacie wykonania sruby napedowej, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju wzdluz¬ nym piaste okretowej sruby napedowej zamoco¬ wana na wale, fig. 2 — srube w podobnym prze- so kroju zaopatrzona w element grzejny, a fig. 3 — 5261852618 w podobnym przekroju odmiane sruby okretowej.Napedowa sruba okretowa, przedstawiona na fig. 1, zawiera piaste 1, zamocowana na wale 2.Piasta 1 i czesc koncowa walu 2, na której jest zamocowana sruba napedowa, sa odpowiednio za¬ blokowane, aby otrzymac polaczenie napedowe miedzy sruba napedowa a walem. Nakretka 3 unieruchamia piaste 1 na wale 2 i jest urucha¬ miana mechanicznie. Sluzy ona do przyciskania sruby napedowej mocno do walu sruby, w przy¬ padku gdy sruba ma konwencjonalne polaczenie stozkowe.Spiralnie nawiniety drut oponowy 4, otoczony oslona z ogniotrwalego materialu, jest wtopiony w piaste 1 sruby napedowej w poblizu otworu na wal. Drut 4 wystaje na zewnatrz walu 2 konców¬ kami 5 sluzacymi do polaczenia drutu 4 ze zród¬ lem pradu.W celu usuniecia sruby napedowej z walu 2, usuwa sie nakretke 3 i koncówki 5 laczy sie ze zródlem pradu elektrycznego. Przez drut oporowy 4 przepuszcza sl§ prad i powoduje ogrzanie pia¬ sty 1 sruby napedowej oraz jej rozszerzenie sie w sposób równomierny i regulowany, które jest wystarczajace do zluzowania sruby i zdjecia jej z walu, w ten sposób srube napedowa usuwa sie z walu.Fig. 2 przedstawia odmiane sruby zaopatrzonej w element grzejny w postaci spirali drutu oporo¬ wego 4, umieszczonej w pierscieniowej oslonie 6 z materialu ogniotrwalego umieszczonej w komo¬ rze 7, wykonanej w piascie 1. Inne cechy kon¬ strukcyjne i sposób usuwania sruby napedowej z walu sa takie same, jak opisano w zwiazku z postacia wykonania wynalazku przedstawiona na fig. 1.Na fig. 3 przedstawiono inna odmiane sruby okretowej, na której czesci skladowe oznaczono tymi samymi cyframi, jak na fig. 1 i 2. W tej od- nianie sruby spiralnie nawiniety drut oporowy 4 10 15 20 25 3 30 35 40. zastapiono szeregiem oporowych elementów grzej¬ nych nie przedstawionych na rysunku, umieszczo¬ nych w równoleglych kanalach 8 wydrazonych w piascie 1. Elememity te sa zaopatrzone w odpo¬ wiednie koncówki polaczeniowe, sluzace do przy¬ laczenia ich do zródla pradu etefetrycznego w celu równomiernego ogrzewania piasty 1 sruby nape¬ dowej i latwego zsuniecia jej z walu 2.Wynalazek obejmuje liczne odmiany nie prze¬ kraczajace zakresu zastrzezen patentowych. PL