Pierwszenstwo: Opublikowano: 8. III. 1968 52558 Sc, M/w KI. lx, 10/01 - MKP E 21 d W\(k UKD Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Aleksander Osuch, mgr inz. Wojciech Swider, doc. inz. Wladyslaw Gluzinski, dr inz.Andrzej Grzywak, inz. Ryszard Muller, mgr inz. Aleksander Panków, mgr inz. Wladyslaw Kulig, Romuald Podawca Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Sposób automatycznego sterowania sciany wydobywczej oraz uklad do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu automatycznego ste¬ rowania scian wydobywczych w kopalniach glebi¬ nowych oraz uklad do stosowania tego sposobu.Zastosowanie sposobu automatycznego sterowa¬ nia, zgodnie z wynalazkiem pozwala na automa¬ tyczne przesuwanie obudowy zmechanizowanej i przenosnika w przodku scianowym, w funkcji polozenia maszyny urabiajacej bez wzgledu na kierunek jej pracy. Zastosowanie wynalazku po¬ zwala na wprowadzenie wydobycia w scianie, bez udzialu ludzi.Znane dotychczas sposoby zdalnego sterowania obudowy scianowej, polegaja na powiazaniu co najmniej niektórych sekcji sterowanej obudowy z centralnym punktem sterowania dyspozytorskie¬ go, przez z góry przyporzadkowane danym sekcjom adresy, które moga byc wybierane z wymienionego punktu dyspozytorskiego.Wybieranie adresów sekcji dokonywane jest róz¬ nymi znanymi technicznie sposobami, na przyklad na drodze wysylania sygnalów o róznych czestotli¬ wosciach i selekcji ich przez odpowiadajace im odbiorniki sekcji obudowy, lub tez na drodze bez¬ posredniego polaczenia sekcji z punktem dyspozy¬ torskim, wieloprzewodowa linia elektryczna. Znany jest takze sposób wybierania adresu sekcji oparty na kodowaniu, za pomoca ilosci wysylanych do sekcji sygnalów elektrycznych.Wymienione sposoby sterowania obudowa z punk¬ tu dyspozytorskiego, wymagaja dodatkowo prze- 20 30 2 sylania wszystkich informacji o stanie sekcji obu¬ dowy tego punktu.Z tego powodu opisane sposoby sterowania obu¬ dowa charakteryzuja sie duza liczba informacji i rozkazów krazacych miedzy odpowiednio wybra¬ nymi sekcjami i punktem sterowania dyspozytor¬ skiego. Zmniejsza to szybkosc dzialania ukladu sterowania i jest potencjalnym zródlem zaklócen i uszkodzen.Poza tym opisane sposoby sterowania obudowy scianowej, wymagaja stosowania tylu rozkazów adresowych i ich odbiorników, ile jest sekcji lub ich grup zainstalowanych w scianie.Znany jest równiez sposób sterowania obudowa scianowa wspólpracujaca ze strugiem, polegajacy na wykorzystaniu informacji o zadanym przesunie¬ ciu sztywnego przenosnika scianowego do wytwo¬ rzenia rozkazów dostawiania sekcji lub grup sekcji obudowy do tego przenosnika.Sposób ten ma ograniczone zastosowanie, wy¬ lacznie dla scian strugowych ze sztywnym prze¬ nosnikiem.Inne znane dotychczas uproszczone systemy pól¬ automatycznego sterowania sekcjami, grupami sekcji lub samym przenosnikiem scianowym, wy¬ magaja obecnosci czlowieka w scianie i jako takie nie pozwalaja na prowadzenie wydobycia bez udzialu ludzi.Wynalazek niniejszy eliminuje opisane wyzej ujemne cechy znanych sposobów zdalnego stero- 5255852558 3 wania scian wydobywczych przez zastosowanie odmiennego sposobu przyporzadkowania ruchów sekcji i przenosnika scianowego ruchowi maszyny urabiajacej.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku ruchami sekcji obudowy steruje automatycznie, umieszczo¬ na przynajmniej na niektórych sekcjach aparatura sterujaca, która jest polaczona ze soba jednoprze- wodowa linia taktujaca. Aparatura sterujaca wy¬ korzystuje bezposrednio informacje otrzymywane od przemieszczajacej sie wzdluz sciany maszyny urabiajacej, do wzbudzenia nalezacych do niej od¬ biorników informacji, otwarcia urzadzen taktuja¬ cych i wyslania na linie taktujaca sygnalów elek¬ trycznych. Sygnaly elektryczne przesylane linia taktujaca sa zliczane w otwartych urzadzeniach taktujacych aparatury sterujacej i sa wykorzysty¬ wane do automatycznego sterowania poszczegól¬ nymi ruchami sekcji i przenosnika, które to sekcja wykonuje za pomoca przynalezacego jej, znanego systemu silowników hydraulicznych.Zliczona liczba sygnalów elektrycznych w urza¬ dzeniu taktujacym aparatury sterujacej danej sek¬ cji decyduje o kolejnosci ruchów sekcji, wykony¬ wanych wedlug technologicznie uzasadnionego programu i o zamknieciu otwartego urzadzenia taktujacego, a tym samym powoduje zakonczenie zadanego programu pracy sekcji.Uklad wykonany zgodnie z wynalazkiem wyka¬ zuje ponadto te dogodnosc w stosunku do innych znanych rozwiazan, ze aparatura sterujaca sekcji, aparatura elektrohydrauliczna, podzespoly wcho¬ dzace w sklad tej aparatury sa identyczne pod Wzgledem sposobu pracy i ukladu. W zwiazku z tym sa wymienne i przemienne niezaleznie od lokalizacji w scianie sekcji obudowy, na której zostaly zainstalowane.Wynalazek zostanie objasniony na podstawie przykladowego rozwiazania zilustrowanego na ry¬ sunku, przy czym na fig. 1 uwidoczniono schemat sciany wydobywczej, na fig. 2 — zautomatyzowana sekcje obudowy, na fig. 3 —' aparature sterujaca poszczególnych sekcji obudowy i jej polaczenia.Szczególowy opis rysunku podano ponizej.Aparatura elektrohydraulicznego sterowania wy¬ konawczego 7 sklada sie z elementów elektrohy¬ draulicznych 12 sterowania silowników hydraulicz¬ nych do obnizania, przesuwania i rozpierania sekcji, elementu elektrohydraulicznego 13 sterowania si¬ lownika przesuwajacego przenosnik i odpowiadaja¬ cych sprzezen zwrotnych 14, okreslajacych cisnie¬ nie w silownikach hydraulicznych 6 sekcji obu¬ dowy.Dzialanie ukladu wedlug sposobu zgodnie z wy¬ nalazkiem objasniono na podstawie fig. 1 i fig. 3.Maszyna urabiajaca 3, wyposazona w nadajnik in¬ formacji 8, który na przyklad wysyla skolimo- wana wiazke promieniowania gamma, mijajac kolejne sekcje obudowy 1, przekazuje informacje o swoim polozeniu, odbiornikom informacji 9, które na tej podstawie wytwarzaja sygnaly elek¬ tryczne wyzwalajace urzadzenie taktujace 10, w aparaturze sterujacej 4 tych sekcji obudowy, które kolejno znajduja sie w obszarze dzialania nadajnika 8. Sygnaly te przekazywane sa przez 4 urzadzenia taktujace 10 równiez na linie taktuja¬ ca 5.Kazdy z sygnalów wyzwalajacych powoduje na¬ stepnie przelaczenie wejscia danego urzadzenia tak- 5 tujacego 10, z wyjscia odbiornika informacji 9 do linii taktujacej 5. Z linii taktujacej 5, sygnaly od¬ bierane sa z kolei przez otwarte urzadzenie taktu¬ jace 10, aparatury sterujacej 4, sekcji uprawnio¬ nych tym samym do wykonania zadanego cyklu io pracy.Na calkowity cykl pracy obudowy scianowej skladaja sie kolejne przesuniecia odwzorowane na fig. 1 i wykonywane przez poszczególne sekcje obudowy 1, w zaleznosci od polozenia i kierunku 15 ruchu w scianie maszyny urabiajacej 3. W tym celu sygnaly taktujace, których szybkosc .pojawia¬ nia sie na linii taktujacej 5 jest funkcja predkosci przemieszczania sie maszyny urabiajacej 3 sa zli¬ czane w aparaturze sterujacej 4, sekcji obudowy 1 20 uprawnionych przez te aparature do wykonania zaprogramowanego zadania.Poszczególne fazy programu pracy obudowy objasnia sie na podstawie fig. 3. W ciagu pierw¬ szych szesciu sygnalów odebranych od chwili 25 wyzwolenia urzadzenia taktujacego 10, dana sek¬ cja nie wykonuje zadnych ruchów. Sygnaly od¬ bierane przez urzadzenie taktujace 10, sluza jedy¬ nie do okreslania polozenia maszyny urabiajacej wzgledem sekcji. Nastepnie odebrane sygnaly od 30 siódmego do czternastego wlaczaja elementy elek¬ trohydrauliczne 13, powodujace dzialanie silowni¬ ków hydraulicznych przeznaczonych do przesuwa¬ nia przenosnika.Pietnasty z kolei odebrany sygnal wlacza ele- 35 menty elektrohydrauliczne 12, powodujace wyko¬ nanie przez odpowiednie silowniki hydrauliczne zasadniczych ruchów sekcji jak obnizanie, dosta¬ wianie sekcji do przenosnika i jej rozparcie.Szesnasty, ostatni odebrany sygnal przeznaczony 40 jest do zamkniecia wejscia z linii taktujacej 5 do urzadzenia taktujacego 10 aparatury sterujacej 4 i przygotowania urzadzenia taktujacego do ponow¬ nego przyjecia sygnalu wyzwalajacego.Kolejnosc podstawowych ruchów sekcji w piet- 45 nastym takcie, mianowicie obnizanie, dostawianie i rozparcie oraz ich podzialy czasowe realizuje zamkniety uklad automatyki sekcji, w sklad któ¬ rego wchodzi urzadzenie sterujace 11, elementy elektrohydrauliczne 12 i 13 oraz elementy sprze- 50 zen zwrotnych 14. Aparatura ta zapewnia jedno¬ czesnie minimalne, konieczne dla przesuniecia sekcji obnizenie oraz natychmiastowe rozparcie sekcji, po dostawieniu sekcji do przenosnika.Wymieniona wyzej aparatura 11, 12, 13 i 14 55 w przypadku utraty podpornosci przez dana sekcje obudowy, powoduje niezaleznie od stanu urzadzenia taktujacego 10 kazdorazowe jej roz¬ parcie.Opisany program czynnosci sekcji obudowy 60 w zaleznosci od wymagan technologicznych w da¬ nej scianie, moze byc dowolnie zmieniany i wy¬ dluzany przez przyporzadkowanie opisanych czynnosci innym numerom sygnalów elektrycz¬ nych.5 52558 t PL