PL52397B1 - - Google Patents

Description

Urzedu Palcnlow^ Sposób wytwarzania o-nitropochodnych p-alkoksyfenoli, p-aryloksyfenoli, p-aralkoksyfenoli Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia o-nitropochodnych p-alkoksyfenoli, p-aryloksy¬ fenoli i p-aralkoksyfenoli, stanowiacych zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe alkilowa, arylowa lub aralkilowa, R2, R3, R4 ozna¬ czaja grupe alkilowa, arylowa, aralkilowa lub atom wodoru. Sposród tych zwiazków znany jest tylko jeden o-nitro-p-metoksyfenol o wzorze 2, stano¬ wiacy produkt wyjsciowy w produkcji barwników.Zwiazek ten jak równiez i inne zwiazki tej grupy moga sluzyc do syntezy leków.Znane jest otrzymywanie o-nitro-p-metoksyfe- nolu przez kontrolowane dealkilowanie mono- nitro-pochodnych eterów dwualkilowych hydrochi¬ nonu lub przez hydrolize o-nitro-p-aminoanizolu.Otrzymywanie tymi sposobami jest trudne oraz daje niska wydajnosc.Znane jest dzialanie kwasem azotowym na feno¬ le w celu otrzymywania nitrozowych pochodnych fenoli. Na ogól kwas azotowy uwazany jest za srodek nitrozujacy, a nie nitrujacy.Okazalo sie, ze w przypadku p-alkoksyfenoli, p-aryloksyfenoli i p-aralkoksyfenoli dzialanie kwa¬ su azotowego prowadzi do nitropochodnych, a nie nitrozopochodnych. Sposób wedlug wynalazku wy¬ twarzania o-nitropochodnych p-alkoksyfenoli, p-aryloksyfenoli i p-aralkoksyfenoli polega na roz¬ puszczeniu p-alkoksyfenolu lub p-aryloksyfenolu lub p-aralkoksyfenolu w wodzie lub organicznym rozpuszczalniku mieszajacym sie z woda, zakwa- 10 15 20 25 2 szeniu kwasem mineralnym i dodawaniu wodnego roztworu azotynu sodowego. Produkt nitracji wy¬ odrebnia sie z mieszaniny poreakcyjnej przez destylacje z para wodna lub przez ekstrakcje organicznym rozpuszczalnikiem. Przy zastosowa¬ niu róznych p-alkoksyfenoli, p-aryloksyfenoli lub p-aralkoksyfenoli otrzymuje sie rózne wydajnosci w granicach 40—80% wydajnosci teoretycznej.Sposób wedlug wynalazku jest bardzo prosty i tani, a zwazywszy dobra wydajnosc, nadaje sie do syntezy dowolnego zwiazku danej grupy w skali przemyslowej.P r z y k la d I. Do roztworu 20 g para-metoksy- fenolu w 500 ml wody zakwaszonej 10 ml kwasu siarkowego dodano wolno, mieszajac, 20 g azotynu sodu w 50 ml wody. Roztwór mieszano energicz¬ nie w temperaturze pokojowej w ciagu 60 minut, a nastepnie ekstrahowano eterem etylowym. Eks¬ trakt eterowy odparowano, a pozostalosc destylo¬ wano z para wodna. Orto-nitro-para-metoksyfenol, który krystalizuje z destylatu odsaczono i wysu¬ szono. Nastepna porcje tego produktu otrzymano przez ekstrahowanie destylatu eterem etylowym i odparowanie ekstraktu. Wydajnosc orto-nitro- -para-metoksyfenolu wynosila 11,7 g. Produkt mial temperature topnienia 80,0°, jego widmo adsorp- cyjne w rejonie ultrafioletowym byto identyczne z widmem orto-nitro-para-metoksyfenolu otrzyma¬ nego wedlug metod opisanych w literaturze che¬ micznej. 52397./^ 52397 3 Przyklad II. 5 g 4-metoksy-3,6-ksylenolu roz¬ puszczono w 100 ml etanolu, dodano 5 ml lodowa¬ tego kwasu octowego, a nastepnie 15 g azotynu so¬ du w 50 ml wody. Po 15 minutach mieszanine reakcyjna zneutralizowano 20ID/o roztworem wo¬ dorotlenku potasu, a nastepnie zageszczono pod zmniejszonym cisnieniem do 60 ml. Z tej miesza¬ niny otrzymano 3,8 g 2-nitro-4-metoksy-3,6-ksyle- nolu przez destylacje z para wodna. Zwiazek ten dotychczas nie opisany wykazal po przekrystalizo- waniu z eteru naftowego temperature topnienia 106—108°. Jego analiza elementarna byla zgodna z wzorem chemicznym 2nitro-4-metoksy-3,6-ksy- lenolu, a jego widmo absorpcyjne w rejonie ultra¬ fioletu bylo bardzo podobne do widma wyzej opi¬ sanego orto-nitro-para-metoksyfenolu.Przyklad III. 5 g 4-metoksy-5,6-ksylenolu poddano reakcji z kwasem azotawym za pomoca metody opisanej w przykladzie II. Otrzymano w ten sposób 2,4 g 2-nitro-4-metoksy-5,6-ksyleno- lu. Zwiazek ten dotychczas nie opisany wykazywal 10 15 20 po przekrystalizowaniu z mieszaniny benzenu i eteru naftowego temperature topnienia 95—96°.Analiza elementarna tego zwiazku byla zgodna z wzorem chemicznym 2-nitro-4-metoksy-5,6-ksy- lenolu, a jego widmo absorpcyjne bylo prawie identyczne z widmem opisanego wyzej 2-nitro-4- -metoksyfenolu. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania o-nitropochodnych p-alko- ksyfenoli, p-aryloksyfenoli i p-aralkoksyfenoli o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe alkilowa, arylowa lub aralkilowa, R2, R3, R4 ozna¬ czaja grupe alkilowa, arylowa, aralkilowa lub atom wodoru,, z p-alkoksyfenoli, p-aryloksyfenoli i p-aralkoksyfenoli przez nitracje, znamienny tym, ze p-alkoksyfenole, p-aryloksyfenole i p-aralko- ksyfenole nitruje sie kwasem azotawym w srodo¬ wisku wodnym lub w rozpuszczalniku organicz¬ nym, mieszajacym sie z woda. OH b-R, -& Wzór i WDA-l. Zam. 17/66. Nakl. 270 PL