PL52206B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.1.1967 52206 KI. 12 o, 3/05 MKP C 07 c 73/36 73/3 UKD BIBLIOTfc'*.,-*, Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Galinowski, Stanislaw Swiatly Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) li !¦¦¦! TU*'^k.tt.»mw«^ Sposób wytwarzania 1,5- i 1,8-dwiuutroantrachinonów Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia 1,5- i 1,8-dwunitroantrachinonów.Znane sposoby dwunitracji antrachinonu polegaja na nitrowaniu antrachinonu w stezonym kwasie siarkowym, ewentualnie monohydracie lub 20 procentowym oleum za pomoca mieszaniny ni¬ trujacej (niemiecki opis patentowy nr 167.699), przy czym nie podana jest uzyskiwana wydajnosc, lecz tylko stwierdzenie, ze produkt nitracji skla¬ da sie w 60% z mieszaniny 1,5- i 1,8-dwunitroan¬ trachinonów. Dane o dwunitracji antrachinonu znajduja sie równiez w BIOS 1484, str. 16, gdzie wy¬ dajnosc dwunitroantrachinonu surowego, otrzymy¬ wanego przez odsaczenie produktu z masy reak¬ cyjnej w stezonym kwasie siarkowym wynosi 80% teorii, bez ujawnienia zawartosci poszczególnych izomerów.Najdokladniejsze dane o przebiegu dwunitracji antrachinonu znajduja sie w publikacji E. Heftiego (Helv. Chim. Acta XIV, 1404, 1931), opisujacej dwunitracje antrachinonu w monohydracie okolo 6-krotnym nadmiarem kwasu azotowego z odsa¬ czeniem produktu reakcji z masy reakcyjnej.E. Hefti uzyskuje dwunitroantrachinon surowy z wydajnoscia 80% teorii. Rozdziela on ten osta¬ tni na izomery na zasadzie róznej rozpuszczalnos¬ ci w kwasie siarkowym, uzyskujac w rezultacie 40% wydajnosci teoretycznej 1,5- i 37% 1,8-dwu¬ nitroantrachinonów w przeliczeniu na antrachinon wyjsciowy. 10 15 20 25 30 Wedlug wynalazku dwunitracje antrachinonu pro¬ wadzi sie w srodowisku fluorowodoru ewentual¬ nie w obecnosci zasadowego azotanu bizmutu i otrzymany surowy dwunitroantrachinon, stano¬ wiacy mieszanine izomerów, rozdziela sie na 1,5- i 1,8-dwunitroantrachinony.Dwunitroantrachinon surowy uzyskuje sie z wy¬ dajnoscia ilosciowa i moze on jako taki sluzyc do dalszych syntez lub mozna go rozdzielic na izomery. Rozdzielanie surowego produktu na od¬ powiednie izomery prowadzi sie wedlug wynalaz¬ ku przez ekstrakcje kwasem azotowym o ges¬ tosci 1,5 w temperaturze okolo 50°, przy czym skladnik nierozpuszczalny w ilosci 40% w stosunku do calosci stanowi 1,5-dwunitroantrachinon. Prze¬ sacz po odsaczeniu izomeru 1,5 rozciencza sie ta¬ ka sama iloscia kwasu octowego lodowatego, przy czym wytraca sie skladnik, w ilosci 50% w stosunku do calosci, w którym przewaza 1,8- -dwunitroantrachinon. Przesacz po tym ostatnim rozciencza sie woda i uzyskuje dalsze 10% nie- identyfikowanych izomerów. Ze wzgledu na to, ze nie znane sa metody okreslania zawartosci czystego izomeru 1,8 w mieszaninie, mozna jedy¬ nie stwierdzic na podstawie analizy chromatogra¬ ficznej, ze dominuje zawartoscia w otrzymanym produkcie.Jak widac — wydajnosc dwunitroantrachinonu, otrzymywanego sposobem wedlug wynalazku, jest 5220652206 w zakresie cennych izomerów 1,5- i 1,8- o okolo 20%wyzsza, niz uzyskiwana znanymi dotychczas metodami.Ponadto fluorowodór, stosowany w sposobie we¬ dlug wynalazku, mozna regenerowac przez wy¬ tracanie fluorku wapnia i konwersje z kwasem siarkowym — w odróznieniu od metod dawnych, wedlug których kwas siarkowy uchodzi do scie¬ ków, stwarzajac dodatkowe problemy ich oczysz¬ czania.Sposób dwunitracji antrachinonu wedlug wy¬ nalazku moze byc równiez stosowany i do homo- logów antrachinonu, np. 2-metyloantrachinonu.Wynalazek wyjasnia blizej nastepujacy przyklad, w którym czesci podane sa jako czesci wagowe.Przyklad. W stalowym autoklawie rozpusz¬ cza sie 1 czesc antrachinonu w 5 czesciach fluo¬ rowodoru (98% HF i 2% H20), dodaje sie 0,1 czes¬ ci zasadowego azotanu bizmutu, wreszcie 1 czesc kwasu azotowego o gestosci 1,5 i mieszanine utrzymuje w temperaturze pokojowej w ciagu 5 godzin. Nastepnie ogrzewa sie ja w temperaturze 100°C w ciagu 2 godzin pod cisnieniem okolo 5 atm., po czym reakcja jest zakonczona. Nastepnie oddestylowuje sie calkowicie fluorowodór przez chlodnice do odbieralnika, uzyskujac 1,5 czesci dwunitroantrachinonu surowego obok 4,5 czesci zwrotnego fluorowodoru. 1,5 czesci surowego dwunitroantrachinonu za¬ wiesza sie w 2,25 czesci kwasu azotowego o ges¬ tosci 1,5 w temperaturze 50°C i szybko saczy.Skladnik nierozpuszczalny, stanowiacy 1,5-dwuni- troantrachinon, przemywa sie 0,75 czesciami kwa¬ su azotowego o gestosci 1,5, nastepnie 3 czescia¬ mi kwasu octowego lodowatego, dolaczajac prze- 10 15 20 25 mywki do glównego przesaczu. Powoduje to wy¬ tracenie sie z tego przesaczu skladnika, w którym dominuje 1,8-dwunitroantrachinon i który sie równiez odsacza. Oba skladniki przemywa sie woda i suszy. W rezultacie uzyskuje sie 0,6 czesci 1,5-dwunitroantrachinonu (40% wydajnosci teore¬ tycznej) i 0,75 czesci skladnika o przewadze 1,8- -dwunitroantrachinonu (50% wydajnosci teore¬ tycznej). PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania 1,5- i 1,8-dwunitroantra- chinonów przez nitrowanie antrachinonu, znamienny tym, ze antrachinon nitruje sie w srodowisku fluorowodoru nadmia¬ rem kwasu azotowego o gestosci 1,5 w tempe¬ raturze okolo 10Q°C pod cisnieniem okolo 5 atm., otrzymany surowy dwunitroantrachinon stanowiacy mieszanine izomerów zawiesza sie w kwasie azotowym o gestosci 1,5 w tempe¬ raturze okolo 50°C i odsacza nierozpuszczalny 1,5-dwunitroantrachinon, a przesacz rozciencza taka sama iloscia lodowatego kwasu octo¬ wego, przy czym wytraca sie produkt o domi¬ nujacej zawartosci 1,8-dwunitroantrachinonu.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nitrowanie antrachinonu prowadzi sie w obec¬ nosci zasadowego azotanu bizmutu. tei-- OOTEK^i „Prasa" Wr. Zam. --—"~--£ Naklad 310 egz. ¦oo ] PL