PL51939B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania nowych kompleksowych zwiazków miedziowych barwników o,o'-dwuhydroksyazonaftalenowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych kompleksowych zwiazków miedzio¬ wych barwników o,o'-dwuhydroksyazonaftaleno- wych, które w postaci wolnych kwasów odpowia¬ daja wzorowi 1, gdzie n oznacza liczbe calkowita, wynoszaca najwyzej 3, X — grupe acyloaminowa, Y — atom wodoru lub grupe kwasu sulfonowego, a Z — atom wodoru, grupe nitrowa, atom chloro¬ wca lub grupe acyloaminowa, przy czym co naj¬ mniej jeden z symbolów X i Z oznacza zdolna do reakcji, alifatyczna reszte acyloaminowa lub tria- zynyloaminowa. Jako zdolna do reakcji, alifatycz¬ na reszte acyloaminowa rozumie sie ugrupowanie, które przy rozszczepieniu wielokrotnego wiaza¬ nia lub przy odszczepieniu luzno zwiazanego pod- stawnika, zwlaszcza atomu chlorowca, moze wia¬ zac sie chemicznie z grupami hydroksylowymi ce¬ lulozy, a przede wszystkim zwiazana poprzez mo¬ stek azotowy reszte alifatycznego, ^-chlorowcowa¬ nego iAub a, /^-nienasyconego kwasu karboksylo- wego, który zawiera najwyzej trzy lub w obecnosci atomu chlorowca najwyzej cztery atomy wegla.Jako zdolna do reakcji reszte triazynyloaminowa rozumie sie zwiazany poprzez mostek azotowy rdzen 1,3,5-triazynylowy, który zawiera takze przy¬ najmniej jeden, bezposrednio zwiazany i dajacy sie odszczepiac podstawnik, zwlaszcza atom chlo¬ rowca.Wynalazek dotyczy przede wszystkim zwiazków wspomnianych barwników monoazowych z miedzia 10 15 25 JO typu 1:1, o ogólnym wzorze 2, w którym jeden z dwóch symbolów B oznacza atom wodoru, a dru¬ gi grupe SOaH, A oznacza reszte 1,3,5-triazynylo- wa, zawierajaca przynajmniej jeden atom chloro¬ wca, zas n jest liczba cala, dodatnia, nie wieksza niz 3.Nowe barwniki o'o'-dwuhydroksymonoazowe, za¬ wierajace miedz, otrzymuje sie wedlug wynalazku przez metalizowanie odpowiednich barwników 00'- -dwuhydroksyazowych nie zawierajacych metalu.Przeznaczone do metalizowania barwniki 0,0'- -dwuhydroksymonoazowe otrzymuje sie przez dwuazowanie kwasów 2-amino-l-hydroksynaftale- nosulfonowych, na przyklad kwasu 2-amino-l-hy- droksynaftaleno-4,8-dwusulfonowego, kwasu 2- -amino-l-hydroksynaftaleno-4- lub 5-sulfonowego lub kwasu 2-amino-l-hydroksynaftaleno-4,6,8-trój- sulfonowego, a nastepnie sprzeganie z kwasami 1- -hydroksynaftalenosulfonowymi, które w pozycji 8 zawieraja zdolna do reakcji grupe acyloaminowa, której reszte acylowa stanowi zwlaszcza reszta chlorowco-l,3,5,-triazynylowa, jak na przyklad re¬ szta 4-chloro-6-amino-l,3,5-triazynylowa, lub resz¬ ta chlorowcopropionylowa, jak na przyklad reszta ^-chloropropionylowa, wzglednie reszta akryloilo- wa. Barwniki te mozna takze otrzymywac przez acylowanie barwników o,o'-dwuhydroksymonoazo- wych, nie zawierajacych czynnej reszty acylowej, otrzymanych na przyklad przez odmiedziowanie.Miedziowanie barwników o,o'-dwuhydroksymo- 5193951939 noazowych odbywa sie znanym sposobem, oczy¬ wiscie w warunkach pozwalajacych na unikniecie utraty reszty acylowej.Barwniki otrzymane sposobem wedlug wynalaz¬ ku sa barwnikami nowymi. Sa to cenne barwniki, nadajace sie do barwienia i drukowania najróz¬ niejszych materialów o budowie wlóknistej, jak celuloza, celuloza regenerowana, na przyklad wi¬ skoza, len, a zwlaszcza bawelna. Nadaja sie one do barwienia tak zwana metoda bezposrednia, a zwlaszcza pfzfiz drukowanie lub metoda napa¬ wania, gdy barwnik nanosi sie na material i utrwala w obecnosci alkalii, ewentualnie przy stosowaniu ogrzewania, na przyklad przez paro¬ wanie.Wybarwienia na wlóknach celulozowych, otrzy¬ mane przy uzyciu barwników wedlug wynalazku, wyrózniaja sie z reguly dobra odpornoscia na swiatlo, a przede wszystkim bardzo dobra odpor¬ noscia na pranie.W ponizej podanych przykladach czesci, o ile nie jest to podane inaczej, oznaczaja czesci wago¬ we, procenty — procenty wagowe, temperatury zas sa podane w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 78/f czesci wagowych czterdsó- dowej soli barwnika aminoazowego o wzorze 3, otrzymanego przez sprzegniecie zdwuazowanego kwasu 2-amino-l-hydroksynaftaleno-4,8-dwusulfo- nowego z kwasem l-amino-8-hydroksynaftaleno- -3,6-dwusulfonowym w obecnosci wodorotlenku wapniowego, rozpuszcza sie w wodzie. Do roztworu dodaje sie, mieszajac, roztwór ib czesci wagowych chlorku cyjanufowego w Bft czesciach wa£ówych acetonu. Mieszanine miesza sie przez 1—2 godzin, utrzymujac temperature 5°C, przy czym dodaje Sie kroplami rozcienczonego roztworu wodoro^ tlenku sodowego, aby odczyn roztworu byl slabo kwasny na papierek lakmusowy, to jest aby war¬ tosc £H wynosila 5^5,5. Nastepnie dodaje sie 50 czesci wagowych 10-procentowegb roztworu amo¬ niaku i miesza przez 2 godziny w temperaturze 30—35°C. W celu przeprowadzenia procesu mie¬ dziowania dodaje sie roztwór wodnóamoniakalny siarczanu miedziowego, sporzadzony z 26 czesci wagowych siarczanu miedziowego i 50 czesci wa¬ gowych stezonego roztworu amoniaku i utrzymuje przez okolo 30 minut w temperaturze dti°d Bar¬ wnik wyaala sie i otJsacza. Barwi oh wlókna celu¬ lozowe na odcienie czerwonawoj-niebieskie.Zamiast prowadzic amldowanie i miedziowanie kolejno, w dwóch stadiach, jak podano wyzej, mo¬ zna obie te reakcje przeprowadzac równoczesnie, dodajac do otrzymanego zwiazku dWuchldrotrój- 5 azynowego roztwór siarczanu miedziowego z duza zawartoscia amoniaku i mieszac 2—3 godzin w po¬ danej wyzcj temperaturze. 10 Przyklad II. Jezeli zamiast powyzej okre¬ slonego wyjsciowego barwnika azowego stosuje sie równowazna ilosc otrzymanego przez sprzegnie¬ cie zdwuazowanego kwasu 2-amino-l-hydroksyna- ftaieno-4,6,&-trójsUlfQnowego lub zdwuazowanego kwasu 6-nitro-2-amino-l-hydroksynaftalenu-4,8- dwusulfonowego lub zdwuazowanego kwasu 6-chlo- ro-2-amino -1- hydroksyhaftaleno-4,8-dwusulfono- wego azobarwnika wytworzonego z kwasem 1-ami- no-8-hydroksynaftaleno-3,6,-dwusulfonowym i po¬ stekuje sie dalej jak to juz wskazano, wówczas otrzymuje sie podobne kompleksy miedziowe, któ¬ re barwia celuloze na odcienie czerwonawo nie¬ bieskie.Przyklad III. Jezeli jako wyjsciowy barw¬ nik azowy stosuje sie barwniki podane w przy- 25 kladach I i II i kondensuje sie je zamiast z 19 czesciami chlorku cyjanurowego z równowazna iloscia chlorku kwasu akrylowego lub chlorku kwasu chloroakrylowego lub chlorku kwasu chloropropionowego lub tez chlorku kwasu 30 dwuchloropropionowego oraz nastepnie miedziuje wedlug danych podanych w przykladzie I, wów¬ czas otrzymuje Sle podobne kompleksy miedziowe, które barWia celuloze ha odcienie czerwonawo niebieskie. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób Wytwarzania nowych kompleksowych no zwiazków miedziowych barwników oo'-dwuhydro- ksyazónaftalenowych, które w postaci wolnych kwasów Odpowiadaja wzorowi 1, gdzie n oznacza liczbe calkowita, wynoszaca najwyzej 3, X — ozna¬ cza zdolna do reakcji alifatyczna resate acyloami- 45 nowa lub triazynyloaminowa^ Y — oznacaa atom wodoru lub grupe kwasu sulfonowego, a Z — atom wodoru, grupe nitrowa lub atom chlorowca, znamienny tym, ze barwniki o podanym wzorze traktuje sie srodkami oddajacymi miedz.KI. 22 a, 1 51939 MKP C 09 b 9» HO X •y^ó-^-ói SO„H WZÓR \ OH HO m-A '^^•s^óju B MTZÓR 2 HO^S OH HO NH9 ',-H-H AA S03H WZÓR *» PL