PL51903B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 5.X.1966 51903 KI. 12 o, 23/01 MKP C 07 c UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Jerzy Luszczewski Wlasciciel patentu: Pabianickie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa" Przed- fciebiorfstwo Panstwowe, Pabianice (Poliska) Sposób otrzymywania czystego, rozpuszczalnego w wodzie produktu kondensacji kwasu m-krezolosulfonowego z aldehydem mrówkowym, majacego wlasciwosci lecznicze Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia czystego, rozpuszczalnego w wodzie produktu kondensacji kwasu m-krezolosulfonowego z alde¬ hydem mrówkowym, nadajacego sie bezposrednio do stosowania w lecznictwie.Produkty kondensacji kwasu m-krezolosulfono¬ wego z aldehydem mrówkowym, majace postac rozpuszczalnych w wodzie, krystalicznych substan¬ cji, znalazly zastosowanie w lecznictwie jako srod¬ ki garbujace i sciagajace. Jednym z warunków stosowania tych substancji w lecznictwie jest to, aby nie zawieraly one nawet sladów wolnego kwa¬ su siarkowego, z reguly obecnego w kwasie m-kre- zolosulfonowym jako pozostalosc po sulfonowaniu m-krezolu. Z tego tez wzgledu znane sposoby otrzymywania produktów kondensacji kwasu m-krezolosulfonowego z aldehydem mrówkowym (francuski opis patentowy nr 862670 i opis paten¬ towy Stanów Zjedn. Am. nr 2326578) polegaja na tym, ze do kondensacji z aldehydem mrówkowym stosuje sie kwas m-krezolosulfonowy oczyszczony od pozostalosci wolnego kwasu siarkowego.Oczyszczanie to polega na traktowaniu roztworu kwasu m-krezolosulfonowego sola barowa i odsa¬ czeniu straconego siarczanu barowego. Metoda ta nie daje jednak dobrych wyników, gdyz dla cal¬ kowitego usuniecia wolnego kwasu siarkowego trzeba zastosowac pewien nadmiar soli barowej, ccTw danym przypadku powodowaloby wprowadza- i; nie do roztworu, a wiec i do leku, jonów barowych, niedopuszczalnych ze wzgledów terapeutycznych.Dalsza wade tego sposobu stanowi to, ze przewi¬ duje on prowadzenie reakcji kondensacji przy pro- 10 15 20 25 30 porcji substratów 3 mole kwasu m-krezolosulfono¬ wego na 1 mol aldehydu mrówkowego. Przy za¬ chowaniu tej proporcji produkt zawiera duza ilosc nie przereagowanego kwasu m-krezolosulfonowego i z tego wzgledu jesit malo przydatny w lecznic¬ twie.W celu unikniecia tych niedogodnosci propono¬ wano (austriacki opis patentowy nr 200573, nie¬ miecki opis patentowy nr 1031799 i opis patentowy St. Zjedn. AAm. nr 2953597) usuwanie wolnego kwasu siarkowego przeprowadzac dopiero po wy¬ konaniu kondensacji kwasu m-krezolosulfonowego z aldehydem mrówkowym. W tym celu przez wy- salanie stezonym kwasem solnym (wydziela sie produkt kondensacji w postaci krystalicznej i przemywa go kwasem solnym i chlorowanym weglowodorem alifatycznym, a nastepnie chloro¬ wodór i slady chlorowanego weglowodoru usuwa sie przez suszenie krysztalów produktu w strumie¬ niu powietrza.Sposób ten jest klopotliwy, wydajnosc procesu niewielka, a na skutek przepuszczania powietrza na .powierzchni krysztalów tworza sie zwiazki o wiekszym ciezarze czasteczkowym, trudniej roz¬ puszczalne w wodzie. Poza tym stosowanie zaleca¬ nego w tych sposobach stosunku molowego sub¬ stratów 1:1 powoduje, ze podczas kondensacji kwasu m-krezolosulfonowego z aldehydem mrów¬ kowym nastepuje odszczepianie sie od czasteczki polikondensatu grup sulfonowych, wskutek czego produkt ma ,grupy sulfonowe tylko przy co drugim pierscieniu benzenowym. Stanowi to ceche ujem- 5190351903 10 15 20 25 na, gdyz produkty kondensacji o mniejszej liczbie grup sulfonowych sa trudniej rozpuszczalne w wo¬ dzie i tworza mniej trwale roztwory wodne. I tak stosujac omawiany stosunek suitastratów 1:1 otrzy¬ muje sie produkt, tworzacy po rozpuszcze aiu w wodzie roztwór, którego lepkosc, mierzona w temperaturze 201C wynosi 5,8 cp przy stezeniu 25,86% wagowych i 348,5 cp przy stezeniu 43,1% wagowych.Stwierdzono, ze mozna usunac wszystkie wady znanych sposobów wytwarzania rozpuszczalnych w wodzie produktów kondensacji kwasu m-krezo- losulfonowego z aldehydem mrówkowym i otrzy¬ mywac produkt kondensacji w postaci wodnego roztworu, zawierajacego tylko slady nie przerea- gowanego kwasu m-krezolosulfonowego, calkowi¬ cie pozbawionego wolnego kwasu siarkowego i na¬ dajacego sie bezposrednio do celów leczniczych.W tym celu wodny roztwór kwasu m-krezolo¬ sulfonowego, stosowany do kondensacji, oczyszcza sie od pozostalosci kwasu siarkowego przez trak¬ towanie go weglanem barowym lub wodorotlen¬ kiem barowym w niewielkim nadmiarze, odsacza wytracony siarczan barowy i nastepnie przy uzy¬ ciu kolumny jonitowej usuwa z roztworu calkowi¬ cie jony barowe. Kondensacje tak oczyszczonego kwasu m-krezolosulfonowego z aldehydem mrów¬ kowym prowadzi sie w wodnym roztworze, regu¬ lujac stosunek ilosci aldehydu mrówkowego do ilosci kwasu m-krezolosulifonowego na podstawie pomiarów absorpcji swiatla przez wodny roztwór, sporzadzony z próbki masy reakcyjnej.Stwierdzono bowiem, ze wartosc absorpcji swia¬ tla przez 1%-owy roztwór wodny o grubosci war¬ stwy 1 cm przy dlugosci fali 283 m/* i stosunek absorpcji swiatla przy dlugosci fali 229 m/u do war¬ tosci absorpcji przy dlugosci fald 215 m/A, zmienia sie w zaleznosci od stopnia, polimeryzacji. Dozujac ilosc aldehydu mrówkowego do roztworu kwasu m-krezolosulfonowego w oparciu o pomiary ab¬ sorpcji za pomoca spektrofotometru az do uzyska¬ nia zalozonych wartosci, mozna uzyskac produkt o zadanym, scisle okreslonym stopniu polimeryza¬ cji, a wiec i o jednakowych wlasciwosciach.Najlepsze wyniki osiaga sie, gdy wartosc absorp¬ cji dla roztworu o stezeniu 1% skladnika oznacza¬ nego w stosunku wagowym i przy grubosci war¬ stwy 1 cm, przy dlugosci fali swietlnej 283 m/A wy¬ nosi 68—84, a zwlaszcza 76 i stosunek wartosci absorpcji przy dlugosci fali 229 m/* do wartosci absorpcji przy dlugosci fali 215 m^ wynosi 1,40 — 0,62, a zwlaszcza 0,80. Stwierdzono takze, ze najkorzystniej jest, gdy stosunek molowy substra- tów zawiera sie w granicach 3:1,125 — 3:1,850, gdyz przy zachowaniu tego stosunku unika sie szkodli¬ wego odszczepiania sie grup sulfonowych od pier¬ scieni benzenowych.Produkt otrzymany sposobem wedlug wynalaz¬ ku ma wlasciwosci terapeutyczne lepsze od odpo¬ wiednich wlasciwosci produktów, otrzymywanych znanymi sposobami i daje roztwory wodne o mniejszej lepkosci. Na przyklad 36%-owy roz¬ twór wodny ma w temperaturze 20°C lepkosc wy¬ noszaca 3,5 cp.Przyklad. 700 g m-krezolu ogrzewa sie z 645 g kwasu siarkowego w ciagu okolo 4 godzitt*~iJ5-—wyaosi 3:1,125—3:1,850, 1BJBLJO Dokonano jednej poprawk^/j';:""i;'|;'Vi' 35 40 45 50 55 w temperaturze 100*^. Produkt reakcji oziebia sie do temperatury pokojowej i rozciencza 13 litrami wody. Do roztworu dodaje sie porcjami taka ilosc weglanu barowego, aby próbka roztworu po prze¬ saczeniu metniala od kropili kwasu siarkowego.Osad siarczanu barowego odsacza sie wraz z we¬ glem aktywnym, dodanym dla ulatwienia saczenia.Klarowny przesacz pozbawia sie zawartych w nim jonów barowych, przepuszczajac go przez kolum¬ ne wypelniona mocnokwasowym kationitem.Roztwór zawierajacy czysty kwas m-krezolosul- fonowy zateza sie pod zmniejszonym cisnieniem, w temperaturze ponizej 70°C, do objetosci 2 li¬ trów. Do zatezonego roztworu, zawierajacego 970 g kwasu m-krezolosulfonowego, dodaje sie 157 g 37%-owego roztworu wodnego aldehydu mrówko¬ wego i pozostawia w spokoju na przeciag 2 dni.Nastepnie z próbki masy poreakcyjnej sporzadza sie roztwór wodny, zawierajacy 0,003% oznaczane¬ go skladnika w stosunku wagowym i za pomoca spektrofotometru oznacza wartosc absorpcji swia¬ tla przy dlugosci fali 283 m^, 229 m/A, i 215 m/x.W oparciu o uzyskane wyniki oblicza sie wartosc absorpcji swiatla dla 1%-owego roztworu wodne¬ go o .grubosci warstwy 1 cm przy dlugosci fali 283 m/t i stosunek wartosci absorpcji przy dlugo¬ sci fali 229 m/A do wartosci absorpcji przy dlugosci fali 215 m/i.Poniewaz wyniki te odbiegaja nieco od warto¬ sci zalozonych, przeto do masy reakcyjnej dodaje sie 5 g 37%-owego roztworu wodnego aldehydu mrówkowego i po 2 dniach powtórnie dokonuje pomiaru absorpcji, osiagajac zalozona wartsc 76 przy dlugosci fali 283 m^ oraz stosunek wartosci absorpcji przy dlugosciach fali 229 m^ i 215 m^ wynoszacy 0,80. Otrzymany roztwór zawiera w stosunku wagowym 46% produktu kondensacji, co stanowi 80% wydajnosci teoretycznej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania czystego, rozpuszczalnego w wodzie produktu kondensacji wstepnie oczy¬ szczonego kwasu m-krezolosulfonowego z aldehy¬ dem mrówkowym, posiadajacego wlasciwosci lecz¬ nicze, znamienny tym, ze wodny roztwór kwasu m-krezolosulfonowego po uwolnieniu od pozosta¬ losci wolnego kwasu siarkowego przez traktowa¬ nie weglanem barowym lub wodorotlenkiem baro¬ wym w niewielkim nadmiarze, odsaczeniu wytra¬ conego siarczanu barowego i usunieciu z roztworu na kolumnie jonitowej jonów barowych, poddaje sie kondensacji z aldehydem mrówkowym, uzy¬ tym w takiej ilosci, zeby wartosc absorpcji swia¬ tla dla roztworu o stezeniu 1% skladnika ozna¬ czanego w stosunku wagowym i przy grubosci warstwy 1 cm, przy dlugosci fali swietlnej 283 m^ osiagnela zalozona wartosc w granicach 68 — 84, a zwlaszcza 76 oraz zeby stosunek wartosci ab¬ sorpcji przy dlugosci fali 229 m^ do wartosci ab¬ sorpcji przy dlugosci fali 215 m/i osiagnal zalozona Wielkosc w granicach 1,40 — 0,62, zwlaszcza 0,80, co osiaga sie korzystnie gdy stosunek molowy za¬ wartosci kwasu m-krezolosulfonowego do zawar¬ tosci aldehydu mrówkowego w masie reagujacej i W-wJ zam. 868-66, naklad 310 egz. CSSBte^ y f«ffe PL