PL51899B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 5.X.1966 51899 KI 12o,26/03 <*/« MKP C 07 f CT 00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: (Rozalia Zablotna, Karol Akerman, Andrzej Sziuchnik Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa (Polska) (;?¦¦* £.;'•¦ h-*-^ Koi ''¦ ¦¦ * ~Zl '0rl^nVA.-i ; : -•*l*\f nr1^ ToTna *$n :jn IGI Sposób otrzymywania alkilojodogermanu Wynalazek dotyczy otrzymywania alkilojodoger- manu o ogólnym wzorze RGeJ8, w którym R = C2H5, C8H7, C4H9 itd., a w tym metylojodoger- mamu o ogólnym wzorze (CH8)n GeJ4-n, w którym n = 1,2 i 3, a szczególnie nieznanego dotychczas dwumetylodwujodogermanu (CH8)2GeJ2. Zwiazki te stanowia substancje wyjsciowe do wytwarzania calego szeregu róznych zwiazków germanoorga- nicznych.Ogólnie alkilojodogerman otrzymuje sie przez dzialanie jodu na czteroalkilogerman w obecnosci AilJ8, przy czym powstaje mieszanina trójalkilojo- do-, dwualkilodwujodo- i alkilotrójjodogermanu.Dotychczasowe metody produkcji metylojodoger- manu polegaja na tym, ze dla otrzymania trójme- tylojodogermanu poddaje sie jodowaniu jodowodo¬ rem w obecnosci pylu aluminiowego czterometylo- german, zas metylotrójjodogerman otrzymano w reakcji Grignarda przy niedomiarze jodku metylo- magnezowego. Dwumetylodwujodogerman byl do¬ tychczas nieznany. Metody te sa skomplikowane, malo wydajne i nie nadaja sie do produkcji tych zwiazków na wieksza skale. Poza tym wymagaja one uprzedniej syntezy -wyjsciowego czteroalkilo- germanu.Stwierdzono, ze alkilojodogerman mozna wytwo¬ rzyc na drodze bezposredniej (syntezy przez dzia¬ lanie w temperaturach 280—450°C jodkiem alkilo¬ wym na gabke germanowa, otrzymywana przez re¬ dukcje dwutlenku germanu wodorem. Znane sa 10 15 20 analogiczne reakcje tylko z chlorkami metylu, ety¬ lu i propylu oraz z bromkiem metylu, przy czym do reakcji stosowano zamiast gabki germanowej spro¬ szkowany metaliczny german, natomiast takiej bezposredniej syntezy nie prowadzono z zadnym jodkiem alkilowym. W przypadku otrzymywania metylojodogermanu, reakcje te prowadzi sie ko¬ rzystnie w temperaturze 300 — 400^, przy czym W przypadku jodku metylu otrzymuje sie miesza¬ nine metylojodogermanu z przewaga w zaleznosci od warunków reakcji trójmetylojodogermanu, dwu¬ metylodwujodogermanu lub metylotrójjodoger- manu.W mieszaninie tej jest tym wiecej produktów wyzej jodowanych, im jest wyzsza temperatura re¬ akcji. Natomiast w przypadku jodku etylu i wyz¬ szych jodków alkilowych w warunkach tworzenia sie alkilojodogermanu powstaje wylacznie alkilo- trójjodogerman. Temperatura reakcji ma wplyw na wydajnosc tworzacego sie alkilojodogermanu, na¬ tomiast stosunki molowe reagentów (szybkosc do¬ dawania jodku alkilowego) wplywaja nieznacznie na przebieg reakcji i na ilosc przereagowanych sulbstratów. Tworzenie sie wyzej jodowanego alki¬ lojodogermanu, a mianowicie alkilotrójjodogerma- nu, jest korzystne, gdyz latwo z niego mozna otrzymac metoda Grignarda dwualkilodwujodoger- man i trójalkilojodogerman.[Przyklad I. Reakcje prowadzi sie w rurze szklanej wypelnionej szklanymi pierscieniami 518993 51899 4 Peiuskeigo z osadzona na nich gabka germanowa i ogrzewana elektrycznie, z regulacja ogrzewania.W temperaturze 32(flC wkrapla sie do rury 212 g jodku metylu z szylbkoscia 4 ml/godz. Otrzymany kondensat zawiera 23,6 g trójmetylojodogermanu i 63,9 g metylotrójjodogermanu, co stanowi 32% wydajnosci w przeliczeniu na dodany jodek me¬ tylu, a odpowiednio 27,6% i 72,3% liczac na prze¬ reagowany jodek metylu.Przyklad II. Podobnie jak w przykladzie I wkrapla sie w temperaturze 360^C 113,0 g jodku metylu. Kondensat zawiera 23,7 g dwumetylodwu- jodogermanu i 63,9 g metylotrójjodogermanu.Ogólna wydajnosc reakcji wynosi 68,2% w prze¬ liczeniu na dodany jodek metylu i odpowiednio 27% oraz 73% liczac na przereagowany jodek me¬ tylu. Nieprzereagowany jodek metylu po oddesty¬ lowaniu uzywa sie do dalszej reakcji. Reakcje pro¬ wadzi isie az do calkowitego zuzycia gabki osa¬ dzonej na pierscieniach (Penskego. Wlasnosci dwu- metylodwujodogermanu: jasnozólta ciecz, tempe¬ ratura wrzenia 2049C, d420 = 2,8648, nD20 = 1,6381.Przyklad III. W analogicznych warunkach jak w przykladzie I w temperaturze 280°C wkrapla sie 128,0 jodku n-propylu i otrzymuje 71 g n-pro- pylotrójjodogermanu oraz 18 g czterojodku ger¬ manu. Wydajnosc sumaryczna reakcji wynosi 75,5%, a w przeliczeniu na przereagowany jodek n-propylu wynosi odpowiednio 79,8% i 20,2%.Wlasnosci n-propylo-trójjodogermanu: tempera¬ tura wrzenia 86°C/0,5 mm Hg, d420 = 2,8639, nD2o = 1,7.Przyklad IV. Podobnie mozna otrzymac in¬ ne alkilojodogermany jak np. iw temperaturze 280°C z 152 g jodku etylu otrzymuje sie 70 g etylo- trójjodogerman (wydajnosc sumaryczna 44,8%, wy¬ dajnosc w przeliczeniu na przereagowany jodek etylu 100%), a z 120 g jodku n-lbutylu 43 g n^buty- lotrójjodogermanu, co stanowi 38,7% wydajnosci w przeliczeniu na dodany jodek n-butylu i 100% na przereagowany jodek nnbutylu.Wlasnosci etylotrójjodogermanu: temperatura wrzenia 280°C, d420 = 2,9879; nD20 = 1,70.Wlasnosci n-butylotrójjodogermanu: temperatu¬ ra wrzenia lll°C/0,35 mm Hg; d420 = 2,677, nD20 = 1,70. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania alkilojodogermanu, zna- mienlny tym, ze cieklymi jodkami alkilowymi dziala sie na gabke germanowa w temperaturze 280^l50?C.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu otrzymania metylojodogermanu dziala sie jodkiem metylu na gabke germanowa w tempe¬ raturze 300—400^C. 10 15 20 25 v^' ZG „Ruch" W-wa, zam. 868-66, naklad 310 egz. PL