Pierwszenstwo: 02. XL 1961 Wielka Brytania Opublikowano: 24. VIII. 1966 51697 KI.UKD 12 L, 3/06 MKP C 01 d Wlasciciel patentu: Cerebos Limited, Londyn (Wielka Brytania) Sposób wytwarzania soli kuchennej o niskim ciezarze nasypowym Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania soli kuchennej o niskim ciezarze nasypowym.Zwykla sól, chlorek sodowy wytwarza sie w skali przemyslowej w róznych postaciach krystalicznych, glównie jako warzonke lub tak zwana sól z wypa¬ rek prózniowych. Warzomka powstaje przez odpa¬ rowanie solanki w otwartych panwiach, zwykle od dolu ogrzewanych. Ten system powoduje steze¬ nie solanki na powierzchni, powstajace krysztaly powiekszaja sie w sposób nieregularny. Gdy ich ciezar przezwyciezy podtrzymujace je napiecie {powierzchniowe, wówczas opadaja na dno panwi.Nieregularny ksztalt krysztalów powoduje luzne ich rozlmieszczende i warzonka odznacza sie niskim ciezarem nasypowym na przyklad okolo 0,7 g/cm*.Jednakze otrzymywanie soli w otwartych panwiach jest bardzo kosztowne.Sól z wyparek prózniowych otrzymuje sie przez odparowanie solanki w szeregu wyparek. Solanke uprzednio oczyszcza sie w celu usuniecia na przy¬ klad jonów wapnia i magnezu, powodujacych w przeciwnym razie powstawaniie kamienia we¬ wnatrz wyparek. Ta metoda otrzymuje sie zwykle sól w postaci malych szesciennych krysztalów, o wy¬ sokim ciezarze nasypowyni na przyklad 1,0 g/cms.Ta metoda jest bardziej ekonomiczna od metody odparowywania w otwartych panwiach i ma szero¬ kie zastosowanie w przemysla Stwierdzono, ze mozna obnizyc ciezar nasypowy krystalicznej soli zwlaszcza otrzymywanej z wypa- 2 rek prózniowych, gdy krysztaly soli zawiesi sie w solance przeprowadzonej w piane, korzystnie stabilizowana za pomoca stabilizatora piany. Piane te suszy sie i rozdrabnia na czastki o nieregwlac- s nych ksztaltach. Otrzymuje sie produkt o ciezarze nasypowym podobnym do ciezaru warzonki zotwar¬ tych panwi.Stosowanie piany chroni sól o regularnych ksztaltach krysztalów od zbrylania sie. Mozna io równiez wytwarzac sól o podobnie niskim cieza¬ rze nasypowym z san o nieregularnych ksztaltach czastek np. powstalych przez rozdrobnienie kryszta¬ lów.Piane mozna wytwarzac np. przez energiczne 13 mieszanie zawiesiny w obecnosci gazu, np. po¬ wietrza lub przez przepuszczanie przez zawiesine gazu, takiego jak powietrze. Stosowac mozna gaz pod cisnieniem wyzszym lub nizszyni od atmosfe¬ rycznego. Piane mozna wytwarzac równiez za po- 20 moca gazu generatorowego, lub gazu otrzymanego z substancji chemicznych, takich jak wodoroweglan sodowy lub wodoroweglan amonowy. Przed spie¬ nieniem zawiesiny dodaje sie do niej stabilizator piany. Bardzo wazne jest, zeby stosowane stabdli- 23 zatory piany byly aktywne w nasyconych roztwo¬ rach NaCl, gdyz przy wysokim stopniu nasycenia wiele konwencjonalnych stabilizatorów piany nie dziala skutecznie. Na przyklad takie stabilizatory piany jak karboksymetyloceluloza, albuminy itd. 30 wykazuja tylko bardzo mala aktywnosc albo wogóle 5169751697 nie sa aktywne. Jednakze stwierdzono, ze zela¬ tyna zachowuje swa aktywnosc w nasyconej so¬ lance.Ilosci substancji krystalicznej, cieczy i stabili¬ zatora piany, dajace najlepsze wyniki zaleza od ich wlasciwosci. Na ogól korzystny stosunek wago¬ wy cieczy do substancji stalej wynosi od 8:92 do 18 :82, najkorzystniej od 12 :88 do 16:84. Opty¬ malny stosunek stabilizatorów do stalego materia¬ lu zmienia sie wraz ze zmiana stosunku cieczy do substancji stalej produktu i zalezy od wlasci¬ wosci stabilizatora. Gdy stabilizatorem jest zelaty¬ na, stosunek zelatyny do substancji stalej korzystnie wynosi od 0,03 :99,97 do 0,50 :99,50 przy stosunku substancji stalej 8 :92, zas od 0,25 :99,75 do 1,0 :99,0 przy stosunku cieczy do substancji stalej oko¬ lo 18 :82.W opisie patentowym nr 50816 opisano sposób zapewnienia soli dendrytowej, o malej hydroskopij- nosci, jednej z najkorzystniejszych wlasciwosci warzonki, mianowicie wysokiego kata spoczynku.Uzyskuje sie to przez wprowadzenie na powierzch¬ nie krysztalów soli substancji pochlaniajacej wilgoc, takiej jak chlorek magnezu lub wapnia lub alko¬ hole wielowodorotlenowe, takie jak gliceryna, sor- bitol. Stwierdzono, ze traktowanie soli o niskim ciezarze nasypowym, otrzymanej sposobem wedlug wynalazku, substancjami pochlaniajacymi wilgoc umozliwia nadanie soli wlasciwosci, charaktery¬ stycznych dla warzonki, takich jak duzy kat spo¬ czynku i zmniejsza sklonnosc do zbrylania sie, w rozmiarach dotychczas nieosiagalnych. Najkorzy¬ stniejsza substancja pochlaniajaca wilgoc jest chlorek magnezu.Substancje hygroskopijna mozna wprowadzic na powierzchnie krysztalów soli na przyklad przez spryskiwanie wodnym roztworem lub zawiesina tej substancji po wysuszeniu i po rozdrobnieniu piany, lub mozna ja równiez wprowadzac do na¬ syconej solanki stosowanej do wytworzenia piany.Korzystnie stosuje sie stezenie 0,1—0,5% wagowo substancji pochlaniajacej wilgoc w stosunku do soli.Sposób wedlug wynalazku umozliwia obnizenie ciezaru nasypowego soli z wyparek prózniowych od wartosci okolo 1,0 g/cms do 0,6—0,75 g/cms lub nawet nizej. Piana w stanie mokrym lub suchym ma na ogól nizszy ciezar objetosciowy w postaci brylek niz w postaci czastek otrzymanych z po¬ kruszenia wysuszonej piany. W celu otrzymania soli w postaci czastek o ciezarze nasypowym 0,6— 0,8 g/cm3 mokra piana powinna miec ciezar obje¬ tosciowy okolo 0,5 g/cm3. Na ogól mozna okreslac czy stadium tworzenia sie piany zostalo zakonczone na podstawie ciezaru objetosciowego mokrej piany.W celu wytworzenia rozdrobnionego materialu z piany, piane mozna suszyc podczas lub po roz¬ drobnieniu. Na przyklad mokra piane mozna trak¬ towac rozpylanym za ipomoca dyszy goracym gazem na przyklad powietrzem, które rozbija piane na czastki, jednoczesnie suszac je. Mokra piane mozna tez rozdrobnic np. przez krajanie obrotowymi noza¬ mi, a nastepnie suszenie czastek goracym gazem.Inny sposób polega na rozkladaniu mokrej piany na pólkach w odpowiedniej suszarce i suszeniu gora¬ cym powietrzem. W produkcji na duza skale korzystnie jest suszyc w sposób ciagly na tasmie.Gdy piana jest wysuszona bez rozdrabniania, pod¬ daje sie ja rozdrabnianiu jakimkolwiek odpowied- 5 nim znanym sposobem, jednakze bez zmniejszania krysztalów do ich ostatecznej postaci szesciennej.Zmniejszenie rozmiarów czastek mozna osiagnac na przyklad przez lagodne zmielenie, azeby otrzy¬ mac czastki o rozmiarach podobnych do warzonki io z otwartych panwi.Korzystnie na ogól wytwarza sie czastki o roz¬ miarach 0,1—1,5 mm.Nastepujace przyklady wyjasniaja wynalazek bez ograniczania jego zakresu. w Przyklad I. 10 kg soli z wyparek prózniowych dodaje sie stopniowo do 3 kg nasyconego roztworu chlorku sodowego zawierajacego 50 g chlorku mag¬ nezu i 30 g zelatyny równiez w roztworze. Solanka znajduje sie w kadzi do wytwarzania piany, w któ- *o rej moze byc imieszana z rózna szybkoscia. Podczas dodawania soli mase miesza sie stosunkowo powoli.Po dodaniu calej ilosci soli szybkosc mieszania zwieksza sie do okolo 600 obrotów/minute i konty¬ nuuje mieszanie w ciagu 5 minut. Utworzona piana 25 ma ciezar objetosciowy okolo 0,5 g/cms. Nastepnie piane rozprowadza sie na pólkach i umieszcza w suszarce, w której nad pólkami przechodzi strumien powietrza ze stosunkowo wysoka szyb¬ koscia, o temperaturze okolo 120°C. Po 2 godzinach 30 produkt jest prawie zupelnie suchy i przepuszcza sie go przez zebate, obracajace sie w przeciwnych kierunkach walce kruszace. Otrzymana sól ma podobne wlasciwosci do warzonki z otwartych panwi, zwlaszcza maly ciezar nasypowy i wysoki 35 kat spoczynku. Jezeli nawet nie doda sie chlorku magnezu, otrzymana sól jeszcze ma korzystne wlasciwosci, zwlaszcza niska ciezar nasypowy.Przyklad II. 15 kg soli z wyparek próznio¬ wych dodaje sie stopniowo do 4,5 kg nasyconego 40 roztworu chlorku sodowego, zawierajacego 60 g zelatyny, równiez w roztworze. Solanka znajduje sie w mieszalniku, w którym mieszanie mozna prowadzic z rózna szybkoscia. Podczas dodawania soli mase miesza sie stosunkowo powoli. Po zakon- 45 czeniu dodawania soli, szybkosc mieszania zwieksza sie do okolo 600 obrotów/minute i mieszanie kon¬ tynuuje sie w ciagu 5 minut Utworzona piana ma ciezar objetosciowy okolo 0,5 g/cms.Piane wyladowuje sie do przenosnika slimako- 50 wego, który powoduje, ze piana przechodzi przez uklad lopatek i otworów. Lopatki obracaja sie z duza szybkoscia w kanale, wzdluz którego poru¬ sza sie gorace powietrze z duza szybkoscia pod katem prostym do kierunku wprowadzanych porcji 55 piany. Wysuszona za pomoca goracego powietrza piane wyladowuje sie do zbiornika. PL