PL51601B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 22. VIII. 1966 51601 KI. 63 c, 51/02 MKP fl 08 if n&d 56|W UKD BIBLIOTEKA Urzedu Petenrowegry Twórca wynalazku i Andrzej Kuzlik, Warszawa (Polska) wlasciciel patentu: Hamulec tarczowy samowzmacniajacy do pojazdów mechanicznych Hamulec tarczowy samowzmacniajacy przezna¬ czony jest do samochodów osobowych, ciezaro¬ wych i autobusów tj. pojazdów mechanicznych wymagajacych duzej sprawnosci hamowania, przy niewielkiej sile nacisku na pedal hamulca.Wszystkie wspólczesne rozwiazania samo¬ wzmacniajacyeh hamulców tarczowych charakte¬ ryzuja sie wzglednym ruchem tarcz dociskowych, przy czym ruch ten odbywa sie po powierzchniach prosto lub krzywoliniowych za posrednictwem ele¬ mentów tocznych np. kulefk wchodzacych w rowki tarcz o róznych glebokosciach na obwodzie, dzie¬ ki czemu uzyskuje sie efekt samodocisku. Sa to jednak konstrukcje bardzo skomplikowane, delikat¬ ne, odznaczajace sie duza tendencja do zuzycia powierzchni prowadzacych, wzrost sily dociska¬ jacej szczeki jest nieliniowy, a efekt samodocisku niewielki, wskutek czego wymagaja znacznej sily nacisku na pedal hamulca dla zapewnienia odpo¬ wiedniego efektu hamowania, tym wiekszej im wieksza jest masa pojazdu.Z tych wzgledów hamulec ten stosuje sie glów¬ nie do lekkich samochodów osobowych. Zastoso¬ wanie istniejacych hamulców tarczowych do sa¬ mochodów ciezszych wymaga specjalnych hydrau¬ licznych ukladów wzmacniajacych docisk do tarcz hamulcowych. Natomiast hamulec tarczowy wedlug wynalazku daje znaczny efekt samodoci¬ sku, przy liniowo wzrastajacej sile docisku szczek, zapewniajac wysoka sprawnosc hamowania przy niewielkiej sile nacisku na pedal hamulca, dzieki czemu mozliwe jest zastosowanie go do wszyst¬ kich pojazdów bez ograniczen. ff Istota wynalazku polega na tym, ze szczeki do¬ ciskane sa do tarczy poprzez uklad dzwigni odpo¬ wiednio rozmieszczonych na obwodzie tarczy, przy czym z dzwigniami dociskowymi stanowia one je¬ den zespól tak, ze sily tarcia dzialajace na szczeki 10 przenoszone sa równiez na dzwignie dociskowe.Dzwignie ustawione sa naprzeciw siebie 1 syme¬ trycznie wzgledem tarczy po obu jej stronach, oraz równolegle do osi symetrii tarczy, w wyniku czego wypadkowe sil tarcia leza w plaszczyznie 15 dzwigni dociskowych, natomiast ustawienie dzwig¬ ni zgodnie z kierunkiem obrotów tarczy i wzdluz jej cieciw powoduje, ze sily tarcia daja taki sam kierunek momentów wzgledem stalych punktów: zamocowania dzwigni w obudowie co i sily zew- 20 netrzne od rozpieracza wywolujace docisk.Przedmiot wynalazku i jego uzasadnienie jest przedstawiony w przykladach wykonania na ry¬ sunku na którym fig. 1 przedstawia schemat ha¬ mulca tarczowego z dociskowym ukladem dzwigni 25 dwuramiennych, fig. 2 — schemat sil dzialajacych na tarcze hamulcowa i dzwignie dociskowe, fig. 3 schemat umieszczenia dzwigni dociskowych wraz ze szczekami w róznych polozeniach wzgledem tarczy, w widoku z boku, fig. 4 — wykres wartosci 30 wspólczynnika samodocisku K w zaleznosci od ka- 51601I r ta B, fig. 5 — odmiane hamulca tarczowego z do¬ ciskowym ukladem dzwigni jednoramiennych.Hamulec tarczowy przedstawiony na fig.l skla¬ da sie z tarczy 1 umieszczonej na wale, którego ruch obrotowy ma byc hamowany, szczek hamulco¬ wych 2 dociskanych do tarczy 1, dwuramiennych dzwigni dociskowych 3, rozpieracza 4 oraz obudo¬ wy 5. Dzwignie dociskowe 3 zamocowane sa obro¬ towo w obudowie 5 w stalych punktach B^ i B^ przy czym na koncu jednego ramienia kazdej dzwigni zamocowane sa szczeki 2, a na koncu drugiego ich ramienia zamocowany jest przegubo¬ wo rozpieracz hydrauliczny 4.Szczeki 2 umieszczone w odpowiednio uksztalto¬ wanych gniazdach dzwigni 3 polaczone sa z nimi sworzniami 6 w wyniku czego sily dzialajace na szczeki przenoszone sa na dzwignie. Dzialanie ha¬ mulca przedstawionego na fig. 1 jest nastepujace.Do obracajacej sie tarczy 1 o kierunku obrotów 7 dociskane sa szczeki hamulcowe 2 za posredni¬ ctwem dzwigni 3, na które dzialaja sily zewnetrz¬ ne F pochodzace od rozpieracza 4. Na skutek do¬ cisku szczek do tarczy pojawiaja sie sily tarcia T powodujac hamowanie ruchu obrotowego tarczy.Sily tarcia T w swoim dzialaniu na dzwignie 3 daja wzgledem punktów Bi i B2 momenty o kie¬ runkach zgodnych z kierunkami momentów od sil zewnetrznych F, dzieki czemu wzmacniaja dziala¬ nie sil F.Fig. 2 przedstawia schemat zasadniczych sil dzialajacych na poszczególne elementy hamulca.Na dzwignie 3 dzialaja: sily F pochodzace od roz¬ pieracza 4, sila P jako reakcja tarczy 1, za po¬ srednictwem szczeki 3 przenosi sie sila tarcia T o kierunku zgodnym z kierunkiem obrotów 7. Jak widac z rysunku sily F \ T daja taki sam kieru¬ nek momentu wzgledem punktu, Bi. Sila P zas ja¬ ko reakcja tarczy 1 równowazy dzialanie tych sil dajac moment wzgledem punktu Bi taki sam lecz przeciwnie skierowany.Stosunek sily P (fig. 2) dociskajacej szczeki do sily F rozpierajacej, zewnetrznej wyraza sie wzo¬ rem V a f b przy czym dla polozenia 13 (fig. 3) wspólczynnik samodocisku K jest Dla wartosci wspólczynnika tarcia u. = 0,8 otrzy¬ mamy dla — = 0; K = 1 (samodocisk nie wystepuje) b dla - = 1; K = 5; b dla - = 1, 1; K = 10 ; b dla - = 1,24; K= 100; b Wzór ogólny na wspólczynnik samodocisku, w ukladzie dzwigniowym jest: 601 4 " e 1 — ^ • (i • ainB * przy czym wspólczesnym konstrukcjom odpowiada schemat hamulca jak w polozeniu 16, dla którego na podstawie wzoru ogólnego przy kacie B = 0, wspólczynnik K = 1, a wiec samodocisk nie wy¬ stepuje. W najlepszych obecnte hamulcach tarczo- w wych samowzmacniajacych, w których efekt sa¬ modocisku uzyskano na zasadzie klina o kacie 45% wspólczynnik samodocisku K = 2.Sila P ma maksymalna wartosc gdy sila tarcia T lezy w plaszczyznie dzwigni i posiada kierunek 15 jak na rysunku. Wielkosci a, b, e sa parametrami odpowiedniego usytuowania - poszczególnych ele¬ mentów hamulca wzgledem siebie. Schemat kilku róznych polozen dzwigni wzledem tarczy przedsta¬ wia fig. 3. Polozenie 13 jest najkorzystniejsze na 20 co wskazuje maksymalna wartosc wspólczynnika samodocisku K na wykresie przedstawionym na fig. 4.W polozeniu tym sily tarcia T leza w plaszczyz¬ nie dzwigni dociskowych 3. W polozeniu 16 sily w tarcia T sa prostopadle do plaszczyzny dzwigni dociskowych, w wyniku czego wspólczynnik K=l jak to wynika z wykresu na fig. 4. Odmiane ha-" mulca tarczowego z zastosowaniem dzwigni jed¬ noramiennych przedstawia fig. 5. Sklada sie on 9$ z tarczy 1, dzwigni jednoramiennych 2 zamocowa¬ nych przegubowo do obudowy 5 w punktach B5 i B6, oraz szczek 2 umieszczonych w odpowiednio uksztaltowanych gniazdach dzwigni 3 i polaczo¬ nych z nimi przy pomocy sworzni 8. Dzialanie ha- 35 mulca jest nastepujace. Do obracajacej sie tarczy 1 o kierunku obrotów 7 dociskane sa szczeki 2 przy pomocy dzwigni 3 na które dzialaja sily zew¬ netrzne F pochodzace od rozpieracza.Na skutek docisku szczek do tarczy pojawiaja M sie sily tarcia T powodujac hamowanie ruchu obrotowego tarczy.Sily tarcia T w swoim dzialaniu na dzwignie 3 daja wzgledem punktów B5 i Bg momenty o kie¬ runkach zgodnych z kierunkami momentów od sil 45 zewnetrznych F, dzieki czemu wzmacniaja dziala¬ nie sil F. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe M 1. Hamulec tarczowy samowzmacniajacy do po¬ jazdów mechanicznych z rozpieraczem szczek hamulcowych polaczonym z dzwigniami do ich uruchamiania, znamienny tym, ze dwura- mienne lub jednoramienne dzwignie docisko- w we (3) sa ustawione równolegle do osi symetrii tarczy obrotowej (1) symetrycznie do plaszczyz¬ ny tej tarczy i na jednym obwodzie stycznym do plaszczyzny obu dzwigni (3), co powoduje docisk szczek do tarczy obrotowej równiez od «• momentu wywolanego przez sily tarcia.

2. Hamulec tarczowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dwuramienne dzwignie (3) zamocowane sa obrotowo do obudowy (5) w punktach zamo¬ cowania (Bi, B2), oraz poprzez sworznie (8) po- 65 laczone sa ze szczekami (2).51601 KI. 63 c,51/02 MKP B 62 d Fig. 2KI 63 c, 51/02 51601 MKP B 62 d BIBL ¦* &\ Ur^ll m&i '¦*"^,!*8l13..l!5 982. Prasowe Zakl. Graf. RSW „Prasa" Kielce. Nakl. 390 egz. PL