PL51170B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 14. IV. 1966 51170 KI. 451, 9/24 MKP A 01 n <*\IU UKD 632. 951. 2:547 Twórca wynalazku: mgr Zbigniew Debowski Wlasciciel patentu: Zaklady Azotowe im. F, Dzierzynskiego, Tarnów (Polska) win immwutrttl \*i*nA Sposób wytwarzania skladnika czynnego repelentów Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 2-cykloheksylocykloheksanolu — skladnika czynne¬ go srodków odstraszajacych owady (repelentów).Zwiazek ten ma wlasciwosci wywierania silnego dzialania odstraszajacego owady, szczególnie koma¬ ry, muchy i gzy. Znany jest sposób jego wytwarza¬ nia na drodze uwodornienia 2-hydroksydwufenylu.Sposób ten wymaga uzycia stosunkowo duzej ilosci wodoru, stosowania wysokiej temperatury i cisnie¬ nia, dlugiego czasu reakcji oraz drogiego i trudno dostepnego surowca jakim jest 2-hydroksydwufenyl.Stwierdzono ze mozna w sposób ekonomicznie ko¬ rzystny uzyskac 2-cykloheksylocykloheksanol przez uwodornienie pozostalosci po destylacji cykloheksa- nonu w obecnosci selektywnie dzialajacego katali¬ zatora niklowego. Pozostalosc po destylacji cyklo¬ heksanonu, otrzymanego na drodze uwodornienia fenolu i kolejnego katalitycznego odwodornienia cykloheksanolu, jest gesta ciecza o duzej lepkosci i ciemnym zabarwieniu, zawierajaca produkty kon¬ densacji cykloheksanonu powstale w wyniku jego dlugotrwalego ogrzewania w urzadzeniach destyla¬ cyjnych. Sa to glównie zwiazki dwu-, trój-, i czte- ropierscieniowe o zidentyfikowanej budowie oraz zwiazki wyzej skondensowane o strukturze blizej nie znanej. Zwiazkami dwupierscieniowymi sa: 2-cykloheksylocykloheksanon-l, 2-cykloheksylide- nocykloheksanon-1, oraz 2-(l-hydroksycykloheksy- locykloheksanon). W wyniku zastosowania sposobu wedlug wynalazku, z tych dwup^erscientowych 15 25 zwiazków alicyklicznych uzyskuje sie 2-cykloheksy¬ locykloheksanol - fizjologicznie czynny skladnik srodków odstraszajacych owady.Sposób ten polega na przeprowadzeniu uwodor¬ nienia pozostalosci po destylacji cykloheksanonu w obecnosci przygotowanego uprzednio aktywnego katalizatora i wyodrebnieniu produktu uwodornie¬ nia przez frakcjonowana destylacje. Aktywny kata¬ lizator uwodornienia uzyskuje sie na drodze lugo¬ wania roztworem wodorotlenku sodu w temperatu¬ rze bliskiej pokojowej, glinu ze stopu niklowo-gli- nowego. Kilkakrotnie przemyty woda a nastepnie metanolem i w koncu pozostaloscia po destylacji cykloheksanonu katalizator laduje sie do autoklawu cisnieniowego o cisnieniu roboczym 30 atn, po czym wprowadza sie okolo 50 krotnie wieksza niz katali¬ zator ilosc pozostalosci po destylacji cykloheksano¬ nu, autoklaw wraz z zawartoscia dwukrotnie prze¬ dmuchuje azotem i napelnia wodorem do cisnienia 30 atn. Jednoczesnie uruchamia sie intensywnie dzialajace mieszadlo. Zawartosc autoklawu ogrzewa sie do temperatury 140° i z chwila spadku cisnienia uzupelnia sie wodorem do cisnienia pierwotnego.Operacje te powtarza sie tak dlugo az ubytek cisnie¬ nia wodoru bedzie nizszy niz 10 atn na 1 godzine.Surowy, uwodorniony produkt destyluje sie pod cisnieniem 10—14 mm Hg. 2-cyklbheksylocyklohe- ksanul jako frakcje glówna odbiera sie w tempera¬ turze 140 — 160° przy cisnieniu 10—14 mm Hg.Przyklad. Przygotowanie katalizatora. W po- 5117051170 jemniku szklanym lub emaliowanym zaopatrzonym w mieszadlo, termometr i wezownice chlodzaca umieszcza sie 20 czesci wagowych 20°/o roztworu wodorotlenku sodu po czym wprowadza sie porcja¬ mi 3 czesci wagowe stopu Ni-Al o skladzie 30—60°/o 5 niklu. Zawartosc pojemnika miesza sie przy zacho¬ waniu temperatury ponizej 25°. Po dodaniu calej ilosci stopu co trwa okolo 4-ch godzin, wstrzymuje sie chlodzenie zawartosci na przeciag 2 godzin po czym nie przestajac mieszac, podgrzewa sie az do 10 ustania wydzielania sie wodoru. Po osadzeniu sie zawiesiny niklu roztwór dekantuje sie, po czym otrzymany katalizator przemywa kilkakrotnie woda do zaniku zabarwienia fenolftaleiny a nastepnie przemywa sie dwukrotnie alkoholem metylowym. 15 Gotowy katalizator przechowuje sie w metanolu lub pozostalosci po destylacji cykloheksanonu.Uwodornienie. Do reaktora cisnieniowego zaopatrzonego w parowy plaszcz grzejny (8 atn), mieszadlo i termometry wprowadza sie 53 czesci 20 wagowe pozostalosci po destylacji cykloheksanonu oraz przygotowany uprzednio odsaczony katalizator w ilosci 1 czesci wagowej. Po przedmuchaniu azo¬ tem i uruchomieniu mieszadla, wnetrze reaktora napelnia sie wodorem do uzyskania cisnienia 30 atn, 25 po czym ogrzewa sie do 140°C. Po spadku cisnienia do 5 atn reaktor napelnia sie ponownie wodorem do uzyskania cisnienia 30 atn. Operacje te powtarza sie kilkakrotnie przy zachowaniu temperatury ^ 140—160°C. Z chwila zakonczenia uwodornienia produkt surowy dekantuje sie znad warstwy kata¬ lizatora.Destylacja frakcjonowana. Wyodrebnienie 2-cy- kloheksylocykloheksanolu z produktu uwodornienia nastepuje na drodze destylacji pod zmniejszonym cisnieniem. W pierwszej frakcji destylatu uzyskuje sie nieznaczne ilosci cykloheksanolu, w drugiej wlasciwy produkt o temperaturze wrzenia 145— —155°C pod cisnieniem 13—14 mm Hg.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest wykorzy¬ stanie bezwartosciowej, niszczonej dotychczas przez spalanie pozostalosci po destylacji cykloheksanonu oraz nizsze zuzycie wodoru i korzystniejsze para¬ metry procesu w porównaniu z metoda otrzymywa¬ nia 2-cykloheksylocykloheksanolu przez uwodor¬ nienie 2-hydroksydwufenylu. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Sposób wytwarzania skladnika czynnego repelen¬ tów, znamienny tym, ze pozostalosc po destylacji cykloheksanonu, otrzymanego na drodze uwodor¬ nienia fenolu i kolejnego katalitycznego odwodor- nienia cykloheksanolu, zawierajaca glównie dwu- pierscieniowe zwiazki alicykliczne, uwodarnia sie w obecnosci katalizatora niklowego, a nastepnie wyodrebnia sie otrzymany 2. -cykloheksylocyklohe- ksanol za pomoca destylacji frakcjonowanej, odbie¬ rajac frakcje wrzaca w temperaturze 140—160°C pod cisnieniem 10—14 mm Hg. Czst. zam. 506 z dn. 8.2.66. 279 egz. PL