PL51138B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 21. III. 1966 51138 KI. 45 1, 9/36 MKP A 01 n a\b UKD 632.951.2: :547.953.Wspóltwórcy wynalazku: Bohdan Sledzinski, Franciszek Pastwa Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa, (Polska) Sposób wytwarzania insektycydu zawierajacego jako skladnik bio¬ logicznie aktywny 0,0 - dwumetylo-0-2,4,5 - trójchlorofenylotiofosforan Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania kon¬ centratu insektycydu 0,0-dwumetylo-0-2,4,5-trój- chlorofenylotiofosforanu (I). Zwiazek ten wystepu¬ jacy w preparatach handlowych pod róznymi na¬ zwami jest insektycydem wykazujacym wysoka 5 skutecznosc w zwalczaniu wielu szkodników roslin, muchy domowej, gza bydlecego oraz pasozytów na przyklad przewodu pokarmowego bydla, a jedno¬ czesnie posiadajacym bardzo mala toksycznosc dla organizmów stalocieplnych. 10 Dla otrzymania produktu (I) znajduja praktyczne zastosowanie sposoby oparte na reakcji 0,0-dwume- tylochlorotiofosforanu (II) z 2,4,5-trójchlorofenola- nem sodowym (III) w roztworze wodnym lub orga¬ nicznych rozpuszczalnikach. 15 Decydujace znaczenie dla zastosowania produktu (I) jako leku weterynaryjnego ma odpowiednie jego oczyszczenie od domieszek czynnych biologicznie i toksycznych dla organizmów stalocieplnych, pow¬ stajacych ubocznie w warunkach procesów techno-' 20 logicznych.W sposobach otrzymywanie produktu (I) najwiek¬ sza trudnoscia jest przygotowanie pólproduktu (II) o odpowiedniej czystosci oraz uwolnienie produktu (I) od szkodliwych, toksycznych domieszek. 25 Domieszki wystepujace w technicznym pólpro¬ dukcie (II) (np. O-metylodwuchlorotiofosforan, S^metylodwuchlorotiofosforan, 0,0,0-trójmetylotio- fosforan) w warunkach jego kondensacji z pólpro¬ duktem III zanieczyszczaja koncentrat (I), a takze 30 sa przyczyna tworzenia sie innych nowych zanie¬ czyszczen glównie dwuarylopochodnych kwasu tio- fosforowego.Od ilosci i rodzaju zanieczyszczen wystepujacych w technicznym pólprodukoie (II) zalezy wydajnosc i jakosc otrzymywanego koncentratu (I), a szcze¬ gólnie toksycznosc w stosunku do organizmów sta¬ locieplnych i skutecznosc dzialania na szkodniki.Praktyczne zastosowanie z uwagi na ekonomie procesu posiada sposób przygotowania pólproduktu (II) oparty na reakcji tiochlorku fosforu z metano¬ lem i wodorotlenkiem sodowym w temperaturze po¬ nizej 0°C (Z.O.Ch. 26, 2577, 1956 r.).Pólprodukt II w postaci technicznej, otrzymany we¬ dlug znanego sposobu zawiera znaczne ilosci zanie¬ czyszczen. Wytworzony z niego koncentrat (I) cha¬ rakteryzuje sie stosunkowo niska zawartoscia (oko¬ lo 70%) skladnika zasadniczego i duza zawartoscia róznych zanieczyszczen. Zanieczyszczenia te usuwa sie przez frakcjonowanie produktu (I) pod cisnie¬ niem okolo 1 mm Hg w temperaturze powyzej 130°C (opis patentowy nr 48542), a wiec w warunkach bardzo niebezpiecznych, z uwagi na mozliwosc egzotermicznego rozkladu tionofosforanów alkilo- arylowych i osiagalnych praktycznie jedynie w ska¬ li laboratoryjnej.Zastosowanie do wytwarzania koncentratu (I) czystego pólproduktu II (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2928864), otrzymanego z reakcji tiochlorku fosforu, metanolu i sodu me¬ talicznego (JAm Chem. Soc. 72, 2768—9(1950) bar¬ dzo podwyzsza koszty produkcji ze wzgledu na 511383 51138 4 niska (okolo 28°/o) wydajnosc w stosunku do tio¬ chlorku fosforu.Wymienione trudnosci otrzymywania insektycydu I z pólproduktów II i III pomija sposób wedlug wynalazku polegajacy na reakcji 2,4,5-trójchlorofe- nolanu sodowego w srodowisku wodnym w tem¬ peraturze 50—60°C, z technicznym, nieoczyszczanym 0,0-dwumetylochlorotiofosfpranem przygotowanym w szczególnych warunkach, a mianowicie przez do¬ danie do tiochlorku fosforu w temperaturze 0°—10°C metanolu w ilosci 3,8—4,0 moli oraz wodnego roz¬ tworu wodorotlenku sodowego w ilosci 2,6 mola w stosunku do 1 mola tiochlorku fosforu i odrzu¬ ceniu wodnej warstwy powstalej mieszaniny reak¬ cyjnej.Stwierdzono, ze przez odpowiedni dobór parame¬ trów reakcji uzyskuje sie produkt I o wyzszej czy¬ stosci anizeli wedlug dotychczasowych metod, za¬ wierajacy jako jedyne zanieczyszczenie 0,0,0-trój- metylotiofosforan. Zastosowana kontrola analitycz¬ na produktu oraz kontrola miedzyoperacyjna, opar¬ ta na analizie chromatograficznej i spektrofotome- trycznej wykazala, ze w warunkach procesu wedlug wynalazku nie dopuszcza sie do tworzenia innych, poza wymienionym wyzej, zanieczyszczajacych pro¬ dukt I, zwiazków.Otrzymany wedlug wynalazku koncentrat I o wy¬ sokiej zawartosci skladnika zasadniczego, wynosza¬ cej okolo 88% wykazuje cenne wlasciwosci biolo¬ giczne. Charakteryzuje sie niska toksycznoscia ostra w stosunku do organizmów stalocieplnych o DDso 1600 mg/kg wagi szczura, i jest w pelni przydatny do sporzadzania róznego rodzaju preparatów uzyt¬ kowych na przyklad do oprysku zewnetrznego.Sposób wedlug wynalazku nie przewiduje stoso¬ wania operacji skomplikowanych technologicznie lub niebezpiecznych, jest prosty i ekonomiczny.Przyklad. Do kolby zaopatrzonej w mieszadlo, ter¬ mometr, wkraplacz i rurke odpowietrzajaca wpro¬ wadza sie 169,4 g tiochlorku fosforu (1 mol), ochla¬ dza do 0°C i mieszajac wkrapla 128 g (4 mole) bez¬ wodnego metanolu w ciagu okolo 1 godziny. Tem¬ peratura wewnatrz kolby winna byc utrzymywana w granicach 0°—10°C. W tym zakresie temperatury wkrapla sie energicznie mieszajac 260 g 40%-owego wodnego roztworu wodorotlenku sodowego w ciagu okolo 2 godzin, po czym w ciagu godziny podwyzsza sie powoli temperature do 20°C. Nastepnie dodaje sie 275 g wody, miesza przez 15 minut i rozdziela odrzucajac górna, wodna warstwe. Dolna warstwe wkrapla sie do mieszaniny zlozonej z 99,2 g wody, 33,3 g wodorotlenku sodowego (0,83 mola) oraz 158 g (0,80 mola) 2,4,5-trójchlorofenolu w ciagu 40 minut w temperaturze do 60°C.Calosc miesza sie i ogrzewa w temperaturze 60°C przez jedna godzine. Nastepnie obniza sie tempera¬ ture do 40°C, wprowadza 190 g 5%-owego wodnego roztworu wodorotlenku sodowego, miesza sie w cia¬ gu 15 minut w temperaturze 40°C; oddziela sie dal¬ sza warstwe (organiczna) od górnej warstwy wodnej.Z warstwy wodnej przez zakwaszenie regeneruje sie nadmiar nieprzereagowanego 2,4,5-trójchloro- fenolu. Oddzielona uprzednio dolna warstwe (orga¬ niczna) przemywa sie dwukrotnie woda w ilosci po 140 go temperaturze okolo 40°C, rozdziela i suszy pod zmniejszonym cisnieniem w podwyzszonej tem¬ peraturze. Otrzymuje sie 205 g produktu o tempe¬ raturze krzepniecia 26—28°C i zawartosci okolo 88°/o 0,0-dwumetylo-0-2,4,5-trójchlorofenylotiofosfo- ranu zestalajacego sie w postaci bezbarwnych kry¬ sztalów. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania insektycydu zawierajacego jako skladnik biologicznie aktywny 0,0-dwumetylo- 0,-2,4,5-trój chlorofenylotiofosforan, otrzymany z 2,4, 5^trój chlorofenolanu sodowego na drodze reakcji w srodowisku wodnym z 0,0-dwumetylochlorotiofo- sloranem w podwyzszonej temperaturze znamienny tym, ze do 2,4,5-trójchlorofenolanu sodowego w roz¬ tworze wodnym wprowadza sie w temperaturze 50—60°C techniczny, 0,0-dwumetylochlorotiofosfo- ran przygotowany przez dodanie do tiochlorku fos¬ foru w temperaturze 0°—10°C metanolu w ilosci 3,8—4,0 mola oraz wodnego roztworu wodorotlenku sodowego w ilosci 2,6 mola w stosunku do 1 mola tiochlorku fosforu i odrzucenie wodnej warstwy powstalej mieszaniny. 10 15 20 25 30 35 Czst. zam. 494 z dn. 8.2.66. 270 egz. PL