Opublikowano: 10.111.1966 50984 KI. 80a, Mflt MKP B 28 b UKD BIBLIOTEKA Urzedu Pot«filowago Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jerzy Tymaszczuk, mgr Zbigniew Augustyn, inz. Jan Tymoszczuk Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego, Wro¬ claw (Polska) Sposób wytwarzania rur azbestowo-cementowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia rur azbestowo-cementowych, umozliwiajacy szczególnie produkcje rur o srednicach powyzej 400 mm, polegajacy na odwadnianiu i zageszcza¬ niu wilgotnej mieszaniny azbestowo-cementowej droga wirowania.Znany sposób wytwarzania rur azbestowo-ce¬ mentowych polega na ciaglym nawarstwianiu wil¬ gotnej mieszaniny azbestowo-cementowej na obra¬ cajacy sie walec stalowy, przez co powstaja scian¬ ki rury. Sposób ten jest uciazliwy i nadaje sie w zasadzie do wytwarzania rur o srednicach po¬ nizej 400 mm.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku wyko¬ rzystuje sie znane surowce wyjsciowe to jest ce¬ ment, azbest i wode, bez zmian pozostaje równiez metoda rozwlókniania azbestu, jego dojrzewanie i pielegnacja jak i montaz gotowych rur.Odmienny jest natomiast stosunek wody do ce¬ mentu i azbestu, sposób przygotowania mieszaniny azbestowocementowej i wykonywania z niej rur.Zgodnie z wynalazkiem przygotowanie miesza¬ niny azbestowocementowej odbywa sie w beto¬ niarce najlepiej przeciwbieznej talerzowej przy czym ilosc wody, odpowiadajaca wspólczynnikowi wodnocementowemu wynosi ponizej 0,5.Przy uzyciu suchego, rozwlóknionego azbestu w celu przygotowania mieszaniny wprowadza sie do betoniarki 15% azbestu i 85% cementu dobrej jakosci (marki 350 lub powyzej). Skladniki te zo- 10 15 20 25 staja dokladnie wymieszane na sucho, po czym doprowadza sie wode w ilosci nie przekraczajacej wspólczynnika wodnocementowego 0,5, mieszajac az do chwili uzyskania wlasciwej konsystencji ciasta azbestowo-cementowego.Przy uzyciu azbestu rozwlóknionego mokrego najpierw doprowadza sie do betoniarki odpowied¬ nio odmierzona ilosc wody i uruchamia betoniar¬ ke dodajac nastepnie przygotowana ilosc rozwlók¬ nionego azbestu. Po wymieszaniu tych skladni¬ ków dodaje sie stopniowo odwazona porcje ce¬ mentu az do uzyskania zageszczonej wilgotnej masy azbestowo-cementowej, która w koncowej fazie mieszania powinna posiadac konsystencje pólplastyczna, która po wrzuceniu do wirujacej formy nie splywa, ani odrywa sie, lecz równo¬ miernie pokrywa cala wewnetrzna powierzchnie formy.Tak przygotowana mieszanine wklada sie do stalowych pionowych lub poziomych form wiru¬ jacych, napedzanych za pomoca silników elek¬ trycznych ze zmienna szybkoscia obwodowa. Przed kazdym wirowaniem forma od wewnatrz musi byc powleczona lakierem szybkoschnacym, pochodzenia mineralnego, nieszkodliwego dla betonu, celem lat¬ wiejszego jej rozformowania. Formy moga byc proste, wyprofilowane, dwudzielne lub jednoczes¬ ciowe. Formy wiruja poczatkowo wolniej, a na¬ stepnie szybciej osiagajac przy maksymalnych obrotach sile odsrodkowa w wysokosci 0,5 kg/cm* 509843 dla rur o srednicy 400 mm i w wysokosci do 1,5 kg/cm2 dla rur o srednicy do 1500 mm.Proces wirowania powinien przebiegac w dwóch, trzech lub czterech warstwach.Poczatkowa predkosc obwodowa wirowania for¬ my wynosi przy wytwarzaniu rur o srednicy 400 mm — ok. 2,0 m/sek. do ok. 5,0 m/sek. przy wytwarzaniu rur o srednicy do 1500 mm.Po okreslonym czasie wirowania, zaleznym od ilosci warstw, formy zostaja zatrzymane i naste¬ puje odciagniecie wody przez nieznaczne podnie¬ sienie jednego konca formy od strony kielicha.Do odprowadzenia odwirowanej wody sluzy waz gumowy, polaczony z pompa prózniowa. Po od¬ ciagnieciu wody, odwirowanej z pierwszej warst¬ wy uruchamia sie ponownie formy i powtarza podane czynnosci az do odwirowania wszystkich warstw, po czym nastepuje oznakowanie i wykon¬ czenie rur. Ilosc i grubosc warstw zalezy od prze¬ widywanego cisnienia roboczego w rurach.Czas wirowania formy przy ukladzie dwuwarst¬ wowym wynosi okolo 70 minut, a przy ukladzie czterowarstwowym wynosi okolo 120 minut. Po odwirowaniu i odciagnieciu wody, forme wraz z rura odstawia sie na dwie godziny do calkowi¬ tego zwiazania betonu, nastepnie sama rure przez 24 godziny poddaje sie wstepnemu dojrzewaniu, po czym rura umieszczona zostaje na okres do 10 dni w basenie wodnym. Po wyjeciu rur z ba¬ senu w zasadzie nie wymagaja one obróbki i na okres dalszych trzech tygodni sa magazynowane 4 na hali ostatecznego dojrzewania. Po tym czasie rury osiagaja swoja pelna wytrzymalosc uzytko¬ wa i moga byc poddane próbnemu cisnieniu, a nastepnie przekazane do eksploatacji. 5 Rury wytworzone sposobem wedlug wynalazku odznaczaja sie wysoka wytrzymaloscia i wodo¬ szczelnoscia. PL