Opublikowano: 10.IIL 1966 50940 KI. 3W»rS/01 * a*. 1/S2 MKP E 04 b Al'3^ UKD Twórca wynalazku: Stanislaw Sztajerwald Wlasciciel patentu: Biuro Studiów i Projektów Konstrukcji Stalowych „Mostostal", Warszawa (Polska) Zlacze rur metalowych zwlaszcza aluminiowych w konstrukcjach budowlanych Wynalazek dotyczy zlacza rur metalowych, zwla¬ szcza aluminiowych, stosowanych jako elementy nosne róznego rodzaju konstrukcji budownictwa ladowego, na przyklad masztów, wysiegników, hal itp.Rozwiazanie wedlug wynalazku polega na za¬ stosowaniu takich elementów laczacych, które po wlozeniu w konce rur odpowiednio wykonanych czopów stalowych i zamocowaniu ich w rurach przez rozparcie i docisniecie do scianek rur tulei, polaczonych trwale z czopami, lacza konce rur z zachowaniem zadanej wytrzymalosci polaczenia, estetyki i mozliwosci latwego rozlaczania.Wystajace z rur konce czopów laczy sie ze soba przegubem i zakrywa dwoma odcinkami rur, two¬ rzac w ten sposób zlacze o jednakowej sztywnosci w porównaniu z laczonymi rurami. Dotychczas znane polaczenia rurowe wykonywane sa badz jako spawane badz jako kolnierzowe, polaczone srubami. Polaczenia spawane sa pracochlonne na montazu, wymagaja szeregu urzadzen pomocni¬ czych, sa trudne do prawidlowego wykonania i nie nadaja sie do konstrukcji przenosnych z uwagi na brak mozliwosci rozmontowania ich bez uszkodze¬ nia konstrukcji.Polaczenia kolnierzowe sa trudne w produkcji ze wzgledu na koniecznosc wykonywania kolnierzy oraz wymagaja duzej ilosci srub, co podraza koszty zlacza i zwieksza pracochlonnosc montazu. 10 ]5 20 25 30 Zlacze, bedace przedmiotem wynalazku, zespala konce laczonych rur przy wykorzystaniu w tym ce¬ lu sil tarcia, a tym samym montaz sprowadza sie do przetkniecia sworznia przez konce czopów osa¬ dzonych w rurach i zasloniecia, oraz rozparcia kon¬ ców rur przez dwie, rozkrecane na budowie rurki stalowe nalozone na konce czopów.Upraszcza to w duzym stopniu montaz polacze¬ nia, przyspiesza czynnosci montazowe i pozwala na latwy demontaz, co jest szczególnie wazne przy konstrukcjach przenosnych. Przykladowo na za¬ laczonych rysunkach fig. 1 — przedstawia widok czesci konstrukcji rurowej z zaznaczeniem zlacz, fig. 2 — przekrój podluzny przez zlacze i konce laczonych rur, fig. 4 — tuleje rozpierajaca, fig. 5 — czop ze splaszczona koncówka, fig. 6 — czop z widelkami, fig. 7 — rurki rozpierajace. Zlacze sklada sie z dwóch zespolów, ^z których pierwszy zawiera nastepujace czesci skladowe: czop z wi¬ delkami — 10, widelki czopa — 12, cylindryczne wydrazenie czopa — 11, tuleje rozpierajaca 1 w ksztalcie odcinka rury, polaczona na gwint z czopem 10 i unieruchomiona wkretem 3 bez lba, przy czym czesc koncowa tulei 1 jest roz¬ cieta wzdluz tworzacej cylindra, celem umozli¬ wienia rozpierania jej, dno 9 tulei rozpierajacej 1, w ksztalcie scietego stozka z nagwintowanym po- sroaKU otworem na srube 5, oraz podkladke 8 oparta na wystepie pierscieniowym 25 tulei 1, sluzaca jako opór dla lba sruby 5. 5094050940 Zespól pierwszy zlacza, wcisniety jest w koniec rury 20. Zespól drugi zlacza zawiera czop 2 ze splaszczona koncówka 13, w której przewiercony jest kolowy otwór nfe cylindryczny sworzen 14, tuleje rozpierajaca 22* fctorej czatt 'KoliCoWa je§t rt&cicta wzdluz tworzacej, przy czym tuleja 22 polaczona jest z czopem 2 za pomoca gwintu i unieruchomiona wkretem 21 bez lba.W rozpierajacej czesci tulei 22 Ósadteony jest sciety stozek 6 z otworem kolowym na srube 23.Na wewnetrznym pierscieniowym wystepie 24 tu¬ lei 22 opiera sie podkladka 4 z nagwintowanym otworem 7 na^srube 23. ,^^pPj5]['d^rj|g^acza, wcisniety jest w koniec ru- vr# 49.^Odcinek 16 stalowej rury posiada w dnie otwór nieco wiekszy od srednicy czopa 2, a na drugim^JpDÓMs zewnatrz posiada czesc scianki 26, nagwintowAn^^na pewnej wysokosci. Odcinek 1& shtalowej rury, posiada srednice zewnetrzna równa sredniej weWnetfziiej rury 16, na koncu od stro¬ ny 20 ma kolnierz 17 opierajacy sie o te rure, a na drugim koncu jest nagwintowany odpowied¬ nio do gwintu 26 rury 16. W przestrzeni 27 obok nienagwintowanej scianki rury 16 wchodzi czesc rury 15 po przejsciu ruchem srubowym przez czesc nagwintowana 26 rury 16.Sposób zalozenia zlacza w rurach i montazu rur w konstrukcji przebiega nastepujaco. Do konca rury, na przyklad rury 19, wklada sie naj¬ pierw zespdl drugi (Skladajacy sie z elementów 2, 22, 4, 6 i 23) i dlugim kluczem sztorcowym wio* zonym z drugiego konca rury dokreca sie srube 23, powodujac, dzieki stozkowi scietemu 6, silne docisniecie rozpierajacej czesci tulei 22 do scianek rury 10.Po wyjeciu dlugiego klucza sztorcowego, w dru¬ gi wolny koniec rury 19 wklada sie zespól pierw¬ szy (skladajacy sie z elementów 10, 1, 8, 9 i 5) i kluczem sztorcowym krótkim, wlozonym przez otwór 11 czopa 10, dokreca sie srube 5, która do¬ ciska rozpierajaca czesc tulei 1 poprzez sciety sto¬ zek 9 do scianki rury 19 (na fig. 2 zamiast górnej czesci fury id pokazana jest gorna czesfc TUry Z0).Na wystajaca z rury 19 cz^sC gódzefepfclu dru¬ giego zaklada sie teleskopowo zlbzbhe cfttfa bttcfn- ki rur stalowych 16 i 16. Na tym konczy sie mon¬ taz w wytwórni zespolów zlacza elementów ruro¬ wych konstrukcji.Montaz na budowie przebiega w teri sposób, ze splaszczona koncówke 13 czopa 2, osadzonego w elemencie rurowym 19 wklada sie do widelek 12 czopa 1, qsadzonego w elemencie rurowym 20. 5 W otwory, znajdujace sie w koncówce 13 i wi¬ delkach 12, wklada sie sworzen 14, rurke 15 wy¬ suwa sie z ftttfki 16 a nastepnie wykreca sie ja ruchem srubowym, az do zetkniecia sie kolnierza 17 rury 15 z wystajacym obrzezem Czopa 10 i moc- 10 nego rozparcia konców rur 19 i 20. Analogicznie postepuje sie ze wszystkimi elementami rurowymi konstrukcji. 15 PL