Pierwszenstwo: 24.W1962 Szwajcaria Opublikowano: 15.XII.1965 50381 Ki. 30hr 2/03 MKP A 61 k 21jAb UKD :\ \ Wspóltwórcy wynalazku: dr Jany Renzr dr Albert von Wartburg, dr Emil Angliker, dr Hans Emmenegger Wlasciciel patentu: Sandoz A. G.r Bazyleja (Szwajcaria) Sposób otrzymywania nowógo srodka leczniczego Wynalazek dotyczy sposobu otrzymywania no¬ wych cytostatycznych preparatów przez reakcje su¬ rowego ekstraktu z klaczy Podophyllum ze zwiaz¬ kami karbonylowymi.Wiadomo juz bylo, ze na przyklad podofilotok- syna, 4,-demetylopodofilotoksynal a^peltatyna i P-peltatyna, zwiazki, które znajduja sie w nieroz¬ puszczalnych w wodzie frakcjach zywicznych klaczy Podophyllum wykazuja dzialanie antymitotyczne, jednakze ze wzgledu na wysoka toksycznosc tych zwiazków, ich zastosowanie lecznicze jest niemoz¬ liwe. Glikozydy wyzej wymienionych zwiazków od¬ znaczaja sie wprawdzie mniejsza toksycznoscia i wyzsza rozpuszczalnoscia w wodzie przy nie¬ zmienionym dzialaniu cytostatycznym, jednakze te glikozydy bardzo latwo ulegaja ponownemu roz¬ szczepieniu na glikoze i odpowiedni wysokotok¬ syczny aglikon.Stosowanie glikozydów jako leków doustnych nie stanowi jednak postepu ze wzgledu na aglikony, które uwalniaja sie z glikozydów dzialaniem enzy¬ mów trawiennych. Dalej stwierdzono, ze przez blo¬ kowanie czesci wolnych grup hydroksylowych reszty cukrowej za pomoca zwiazków karbonylo- wych zapobiega sie enzymatycznemu rozszczepianiu glikozydów w organizmie, dzieki czemu ich tok¬ sycznosc silnie spada, bez utraty wartosciowych wlasnosci antymitolycznych materialu wyjsciowego.Sposób ten posiada jednakze wielka wade, mia¬ nowicie czyste glikozydy Podophyllum otrzymuje 10 2 sie jedynie za pomoca trudnych i kosztownych me¬ tod oczyszczania i rozdzialu, a przez to równiez produkty kondensacji tych glikozydów ze zwiazka¬ mi karbonylowymi sa dostepne jedynie w malych ilosciach i po stosunkowo bardzo wysokiej cenie.Obecnie stwierdzono niespodziewanie, zte pro¬ dukty reakcji surowego ekstraktu z klaczy Podo¬ phyllum ze zwiazkami karbonylowymi wykazuja znacznie silniejsze dzialanie cytostatyczne niz pro¬ dukty kondensacji czystych glikozydów ze zwiaz¬ kami karbonylowymi. Jakkolwiek toksycznosc no¬ wego produktu jest praktycznie taka sama jak czy¬ stych produktów kondensacji, jednak wykazuje on znacznie szerszy wskaznik terapeutyczny i dzieki temu jest tez bardziej odpowiedni do leczenia zlos¬ liwych guzów. W nizej podanych tablicach porów¬ nano dzialanie cytostatyczne produktu kondensa¬ cji otrzymanego wedlug przykladu III z surowego ekstraktu Podophyllum emodi z benzaldehydem (zwanym ,,SPG 827") oraz czystego benzylideno- P-D-glikozydu podofilotoksyny.A) Dzialanie cytostatyczne in vitro Preparat SPG 827 Benzylideno-|3-D-glikozyd podofilotoksyny DE—50 1 0,5 g/ml 3,5 g/ml 25 DE 50 = dawka, która hamuje rozmnazanie sie ko- 30 morek mastocytów P—815 in vitro o 50%. 5038150381 W kulturze embrionalnych kurzych fibroblastów potrzeba okolo 7 razy wiecej benzylideno-P-D-gli- kozydu podofilotoksyny niz SPG 827 dla osiagniecia calkowitego zatrzymania mitozy.B) Toksycznosc (myszyr ostre doswiadczenie) Preparat SPG 827 Benzylideno-P-D-glikozyd- podofilotoksyny DI^-50 220 mg/kg i. v. 680 mg/kg p. o. 250 mg/kg i. v. 760 mg/kg p. o.C) Hamowanie wzrostu guza Ehrlicha (guza Ascites) Dawkowanie: 2 razy dziennie i. p., ogólem 16 injek- cji. Nastepnie oznacza sie calkowita liczbe komórek guza w jamie brzusz¬ nej i porównuje sie z nieleczonymi myszami kontrolnymi.Dawka (mg/kg) 2 5 1 . io 20 40 */o zahamowania wzrostu guza SPG 827 92 100 100 100 100 Benzylideno-j3-D-glikozyd podofilotoksyny 0 . 0 0 7 1 47 Otrzymany zgodnie z wynalazkiem prepart nadaje sie dlatego do leczenia zlosliwych guzów, jak Car- cinoma (rak), Sarkoma (miesak), Condyloma acu- minatum i innych. Moga byc one stosowane tak ze¬ wnetrznie jak równiez doustnie, same lub pod po¬ stacia odpowiednich lekarstw do wewnetrznego i ze¬ wnetrznego stosowania. W celu otrzymania odpo¬ wiedniej postaci leku, nowe preparaty przerabia sie z odpowiednimi nieorganicznymi lub organicznymi, farmakologicznie obojetnymi substancjami pomocni¬ czymi. Jako .substancje pomocnicze mozna wymie¬ nic na przyklad przy sporzadzaniu tabletek i draze¬ tek: cukier mleczny, skrobia, talk, kwas, stearyno¬ wy itd., a przy sporzadzaniu czopków: naturalne lub utwardzone oleje i woski i inne.Prócz tego, lekarstwa moga zawierac odpowied¬ nie srodki konserwujace, zwilzajace, ulatwiajace roz¬ puszczanie, substancje slodzace i barwiace, sub¬ stancje zapachowe itd.Bardzo skuteczne okazuje sie stosowanie SPG 827 w leczeniu doustnym w postaci kapsulek 10—50 mg-owych, przy czym dawka dzienna powinna wy¬ nosic 150—500 mg SPG 827. Dla pacjentów, którzy nie moga przelykac kapsulek lub do lokalnych apli- kowan w przypadku guzów, które sa dostepne na zewnatrz, bardziej wskazane jest stosowanie roz¬ tworu, który zawiera 100 mg SPG 827 w ml.Sposób wedlug wynalazku wykazuje te zalete w porównaniu do dotychczasowych, ze jest znacznie latwiejszy i tanszy. Wystarczy wysuszony, zmielo¬ ny material wyekstrahowac nizszym alkoholem, ten wyciag rozcienczyc woda, nastepnie wytracic ewen¬ tualnie obecna tanine za pomoca octanu olowiu i przez przemywanie chlorowanym weglowodorem uwolnic od niepozadanych cial towarzyszacych, mie¬ dzy innymi od aglikonów, zywic i substancji tlusz¬ czowych. Zawarte w wodnoalkoholowym roztworze substancje przeprowadza sie nastepnie bez dalsze- 5 go oczyszczania do fazy organicznej przez wytrza¬ sanie z odpowiednim rozpuszczalnikiem lub mie¬ szanina rozpuszczalników i bezposrednio poddaje kondensacji ze zwiazkami karbonylowymi.Przy tym sposobie postepowania odpada zarówno io ekstrakcja materialu roslinnego weglowodorem chlorowanym jak i uciazliwe uzyskiwanie i wydzie¬ lanie poszczególnych czystych glikozydów. Do wy¬ mywania niepozadanych substancji towarzyszacych stosuje sie najlepiej dwuchloroetan a jako roz- 15 puszczalnik, dla przeprowadzania glikozydów Po¬ dophyllum do fazy organicznej, np. mieszanine chloroformu i butanolu. Stosowany do kondensacji surowy ekstrakt moze byc otrzymywany z dowol¬ nego rodzaju klaczy Podophyllum np. z Podophy- 20 Hum peltatum lub Podophyllum emodi, a jako zwia¬ zek karbonylowy mozna stosowac dowolne alifa¬ tyczne, aromatyczne lub heterocyklicznie ketony lub aldehydy. Jak okazalo sie szczególnie odpowied¬ ni jest benzaldehyd. 25 Nastepujace przyklady wyjasniaja sposób wedlug wynalazku nie ograniczajac go jednak.Przyklad I. Wysuszone klacza Podophyllum emodi o zawartosci glikozydu 2°/o miele sie drobno i w zwyklej temperaturze ekstrahuje wyczerpujaco metanolem. Polaczone ekstrakty zageszcza sie do okolo % objetosci, dodaje polowe ilosci wody i wytrzasa z dwuchloroetanem. Ten roztwór dwu- chloroetanowy, który korzystnie przemywa sie jeszcze raz woda zawiera glikony, zywice, substan¬ cje tluszczowe i substancje towarzyszace. Roztwór wodnometanolowy laczy sie z woda z przeplukiwa¬ nia frakcji dwuchloroetanowej i wytrzasa z miesza¬ nina chloroformu i butanolu w stosunku 4:1.Polaczone wyciagi chloroformowobutanolowe od¬ parowuje sie, pozostalosc rozpuszcza w 3 czesciach benzaldehydu i roztwór miesza w ciagu 2 godzin w temperaturze pokojowej z 2 czesciami chlorku cynku. Nastepnie calosc rozciencza sie z równa iloscia wody i produkt kondensacji wytrzasa z chloroformem. Przez wtryskiwanie stezonego roz¬ tworu chloroformowego do benzyny i wymycie otrzymanego osadu benzyna^ olrzymuje sie produkt kondensacji wolny od benzaldehydu i kwasu ben¬ zoesowego. W celu osiagniecia szczególnie malej zawartosci aglikonu powtarza sie to wytracanie kilkakrotnie.W ten sposób otrzymuje sie produkt o nastepu¬ jacym skladzie: Frakcja aglikonowa 0,5 */o frakcja zywiczna 3,5 */o podofilotoksynobenzylideno- P-D-glikozyd 57 Vo 4' -demetylopodofilotoksyno- benzylideno-P-D-glikozyd 2 °/o 60 nie przereagowane glikozydy 3 Vo nieznane substancje towarzyszace 34 % Przyklad II. W analogiczny sposób jak w przykladzie I otrzymuje sie z wysuszonych klaczy Podophyllum peltatum o zawartosci glikozydu 0,5% 65 produkt o nastepujacym skladzie: 30 85 40 45 50 555 50381 6 Frakcja aglikonowa 0,5 °/o frakcja zywiczna 6,5°/o podofilotoksynobenzylideno- P-D-glikozyd 18 Vo P-peltatynobenzylideno-P-D-glikózyd 13°/o 5 a-peltatynobenzylideno-P-D-glikozyd . 8% 4'-demetylopodofilotoksyno- benzylideno-P-D-glikozyd 10°/o nie przereagowane glikozydy 5 °/o nieznane substancje towarzyszace 30°/o 10 Przyklad III. Ekstrakcje wysuszonych klaczy Podophyllum emodi o zawartosci glikozydu 2% i kondensacje z benzaldehydem przeprowadza sie analogicznie jak w przykladzie I, jednakze wodny roztwór ekstraktu metanolowego przed przemyciem 15 dwuchloroetanem uwalnia sie od taniny za pomo¬ ca roztworu octanu olowiu. W ten sposób otrzy¬ muje sie produkt kondensacji o nastepujacym skla¬ dzie: Frakcja aglikonowa 0,5 °/o 20 frakcja zywiczna 3,5 */o podofilotoksynobenzylideno- P-D-glikozyd 75 •/• 4'-demetylopodo£ilotoksyno- benzylideno-P-D-glikozyd. 7°/o nie przereagowane glikozydy 3 °/o nieznane substancje 11 °/o Przyklad IV. W sposób analogiczny jak w przykladzie III otrzymuje sie z wysuszonych kla¬ czy Podophyllum peltatum o zawartosci glikozydu 3Q 0,5°/o produkt o nastepujacym skladzie: Frakcja aglikonowa 0,5 °/o frakcja zywiczna 6,5 °/o podofilotoksynobenzylideno- P-D-glikozyd 50 «/o P-peltatynobenzylideno-P-D-glikozyd 15 % 4'-demetylopodofilotoksyno- benzylideno-P-D-glikozyd 15 °/o ot-peltatynobenzylideno-P-D-glikozyd 6 °/o nie przereagowane glikozydy 3 */• nieznane substancje towarzyszace 7 °/o Przytoczone w wyzej podanych przykladach za- 25 35 40 wartosci procentowe moga wahac sie w dosc znacz¬ nych granicach w zaleznosci od pochodzenia mate¬ rialu roslinnego. PL