Pierwszenstwo: Opublikowano: 8. I. 1966 50286 KI. 42c, 12 MKP G 01 fc S&C CZY l LLhIA UKD Urzedu Polentewfsgo Polskie] taWIHlo1-'!! Lcii*«i Twórca wynalazku: dr inz. Jerzy Gazdzicki Wlasciciel patentu: Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa (Polska) Przyrzad analogowy do obliczania pól dzialek na mapie Przedmiotem wynalazku jest przyrzad analogo¬ wy sluzacy do obliczania pól wydluzonych dzialek na mapie. Przyrzad ten nalezy do tej samej klasy przyrzadów co popularne planimetry i suwaki lo¬ garytmiczne.Dzialki rolne daja sie z reguly podzielic na wy¬ dluzone trójkaty. Pola tych trójkatów sa obliczane za pomoca arytmometru. Podstawe (najkrótszy bok) mierzy sie w terenie, a wysokosc — na mapie za pomoca linijki z odpowiednia podzialka. Znacz¬ ne zmniejszenie pracochlonnosci uzyskuje sie przez zastosowanie nomogramu wedlug zgloszenia W. 34931, umozliwiajacego obliczenie pól dzialek bez uzycia arytmometru, cyrkla i podzialki. Przy¬ rzad wedlug wynalazku daje znaczne uproszcze¬ nie i zmechanizowanie tych czynnosci.Na rysuku uwidoczniono schematycznie przyrzad wedlug wynalazku i podano sposób poslugiwania ^ie nim, przy czym fig. 2 przedstawia przyrzad analogowy w widoku z góry, fig. 2 — w widoku z boku, a fig. 3 i 4 sposób poslugiwania sie nim przy obliczaniu powierzchni dzialek.Na ramce 1 z boczna linijka 2 jest umocowana wymienna dla róznych podzialek przezroczysta plytka 5 z monogramem skladajacym sie z dwóch podzialek 6 i 7, których jedna 6 jest podzialka linio¬ wa a druga 7 podzialka powierzchni. Poza tym do ramki 1 jest zamocowana przesuwnie, linijka 3 zaopatrzona w osadzona obrotowo na osi 11 linij¬ ke 4. Przy przesuwie linijki 3 po odpowiedniej 15 20 25 prowadnicy wzdluz dolnej krawedzi ramki 1, linij¬ ka 3 pozostaje zawsze w pozycji równoleglej do nieruchomej linijki 2.Linijki 2, 3 i 4 sa wykonane z materialu przezro¬ czystego i maja wyryte na spodzie kreski 8, 9 i 10.Powierzchnie trójkata oblicza sie wedlug wzoru: p.h (1) 30 gdzie S — oznacza pole trójkata, p — podstawe trójkata, której dlugosc ustawia sie na podzialce 6, k — wysokosc trójkata równa odleglosci miedzy, kreskami 8 i 9.W celu wykonania obliczenia, ustawia sie przy¬ rzad tak, aby podstawa trójkata znalazla sie na kresce 8, a przeciwlegly jego wierzcholek na kres¬ ce 9 (fig. 3) badz odwrotnie "(fig. 4), nastepnie obraca sie linijke 4 tak, aby odczyt na podzialce 6 wzgledem kreski 10 odpowiadal pomierzonej w te¬ renie podstawie trójkata i odczytuje pole trójka¬ ta na podzialce 7 wzgledem kreski 10.Z powyzszego wynikaja dalsze zastosowania przyrzadu, na przyklad do obliczania pól prosto¬ katów, trapezów, równolegloboków, itp. Pola wieloboków oblicza sie jako sume pól trójkatów.Latwo równiez zauwazyc, ze przyrzad moze sluzyc do obliczania podstaw trójkatów lub wysokosci, jesli podane sa pozostale dwie wielkosci wystepu¬ jace we wzorze (1): 5028650286 2S P = 1T h = 2S Te ostatnie zastosowania sa istotne przy projek¬ towaniu dzialek w pracach parcelacyjnych i scale- 5 niowych. PL