Pierwszenstwo: 28.VIII.1962 Francja Opublikowano: 17.XI.1965 50244 KI. 21c, 44 MKP II 03 t UKD Wlasciciel patentu: La Telemccaniaue Electriaue, Nanterre (Francja) Urzadzenie do odwracania dzialania przekaznika zwlocznego Wynalazek dotyczy urzadzenia do odwracania dzialania przekaznika zwlocznego, skladajacego sie z ukladu napedowego, np. elektromagnesu i wy¬ lacznika elektrycznego, który przerywa lub zamy¬ ka styki pewna liczbe razy po rozpoczeciu dziala¬ nia ukladu napedowego. Wynalazek nadaje sie w szczególnosci lecz nie wylacznie do urzadzenia zaopatrzonego w pneumatyczny przekaznik zwlocz- ny typu opisanego w patencie francuskim nr 1280123.W znanych urzadzeniach dazy sie do otrzyma¬ nia w tym samym urzadzeniu i bez wprowadzania dodatkowych czesci dwóch róznych sposobów dzia¬ lania, a mianowicie wylacznik zwloczny badz prze¬ chyla swoje styki pewna liczbe razy po wzbudze¬ niu elektromagnesu i tym samym po przeciagnieciu jego kotwiczki, badz tez przeciwnie, wylacznik ten przechyla styki pewna liczbe razy po rozmagne¬ sowaniu elektromagnesu, a wiec po zwolnieniu ko¬ twiczki.Proponowano juz stosowac urzadzenia, w któ¬ rych takie dzialanie osiaga sie przez odwrócenie zacisków bloku ze stykami zwlocznymi, lub za¬ cisków elektromagnesu. To proponowane urzadze¬ nie wymaga jednak pewnego demontazu urzadze¬ nia. Poza tym urzadzenie takie nie nadaje sie do ukladu, w którym dwa elementy sa zmontowane jeden obok drugiego na tej samej plytce podsta¬ wowej, jak w przypadku urzadzen o malych wy¬ miarach, wymaganych ze wzgledu na montaz na tablicach rozdzielczych.Wynalazek czyni zadosc tym wymaganiom, a po¬ za tym ma na celu wykonanie urzadzenia, które nie wymaga wcale demontazu przy zmianie spo¬ sobu dzialania, gdyz osiaga sie to przez dokrecenie 5 lub odkrecenie jednej tylko sruby. Dzieki temu zbedny jest wyspecjalizowany personel i umozli¬ wione jest posiadanie na skladzie zapasu urzadzen jednego typu o dwóch róznych dzialaniach.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada zespól na- 10 stepujacych elementów. Blok napedowy i blok zwloczny zmontowane obok siebie w ten sposób, ze ich popychacze sa przesuwane wzdluz kierun¬ ków równoleglych, nastepnie wahacz wykonany w postaci dzwigni, której dwa konce moga odpo- 15 wiednio stykac sie z dwoma wymienionymi popy- chaczami, przy czym os wahan tego wahacza, której jeden koniec stanowi czop i moze opierac sie w stalym lozysku, a drugi koniec opiera sie w podporze obrotowej, moze sie wahac dokola 20 drugiej osi równoleglej do wahacza.Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku jest zao¬ patrzone w elementy do dowolnego laczenia wa¬ hacza i obrotowej podpory lub ich rozlaczania oraz w element sprezysty, który dociska do popychaczy 25 zespól zlozony z podpory obrotowej i wahacza.Wedlug innych cech wynalazku os wahan wa¬ hacza posiada leb sruby i czesc gwintowana pasu¬ jaca do odpowiedniego gwintu w podporze obro¬ towej, a na wspomnianej osi jest przewidziany 30 zderzak do zblizania wahacza do podpory obro- 50244;/ ' • •¦^4, 3 .* v"; ••¦'¦ ¦ ¦'•' \ ' towej lub oddalania od niej przez wkrecenie lub wykrecenie sruby, wskutek czego obydwa elemen¬ ty mozna polaczyc za pomoca odpowiednich wgle¬ bien i wystepów, w jktóre sa zaopatrzone te ele¬ menty, lub tez przeciwnie mozna.te elementy roz¬ laczyc. . . . ; Koniec osi wahacza posiada stozkowaty czop*. a lozysko obejmujajce ten czop jest wyciete w ksztalcie litery V.! t Element stanowiacy podpore obrotowa, jest od¬ lany w postaci) strzemionka, którego czopy spoczy¬ waja w otwartych haczykach.Element sprezysty powodujacy dociskanie zespo¬ lu, zlozony z podpory obrotowej i wahacza, do popychaczy bloku napedowego i wylacznika zwlo- cznego, stanowi sprezyna sciskana.Inne cechy, zalety i szczególy wynalazku sa omó¬ wione ponizej tytulem przykladu uwidocznionego schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia widok z przodu i przekrój czesciowy urza¬ dzenia wedlug wynalazku, które pozwala na odwró¬ cenie cyklu dzialania przekaznika zwlocznego, fig. 2 — widok z tylu i czesciowy przekrój tego urzadze¬ nia, przy czym wahacz wlasciwy jest przedstawiony w polozeniu, w którym moze swobodnie wahac sie na podporze obrotowej, fig. 3 — przekrój po¬ przeczny wzdluz linii III—III na fig. 2, przy czym wahacz jest przedstawiony w polozeniu, w którym nie moze wahac sie na swej podporze obrotowej, fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny wzdluz linii IV—IV na fig. 2, przy czym wahacz jest uwidocz¬ niony w polozeniu, w którym moze swobodnie wa¬ hac sie na podporze obrotowej i wreszcie fig. 5 przedstawia widok z przodu i czesciowy przekrój pokazujacy podpore obrotowa urzadzenia.Cyfra 1 oznaczona jest plytka podstawowa, któ¬ ra sluzy do umocowania calosci, i na której sa zmontowane obok siebie dwa bloki oznaczone cy¬ frami 2 i 3. Jeden z bloków, a mianowicie blok 2, jest blokiem napedowym, np. elektromagnesem do¬ wodnego typu, który pod wplywem otrzymanego impulsu popycha popychacz 4 ku podstawie urza¬ dzenia. Drugi blok 3 jest urzadzeniem zwlocznym dowolnego znanego typu, np. pneumatycznym przekaznikiem zwlocznym, który posiada popychacz 5 umieszczony równolegle do popychacza 4 bloku napedowego.Urzadzenie wlasciwe do odwracania dzialania przekaznika zwlocznego posiada zasadnicze elemen¬ ty, którymi sa: wahacz stanowiacy dzwignie 6, która'moze wahac sie na osi 7 i której dwa konce 6A, 6B moga stykac sie odpowiednio z popycha- czem 4 bloku napedowego 2 i z pretem przekazu¬ jacym 5A, który dziala na popychacz 5 bloku zwlocznego 3, jak równiez podstawa obrotowa oznaczona ogólnie cyfra 8 (fig. 5), mieszczaca w so¬ bie koniec 7A osi 7 wahacza. Podpora 8 posiada dwie obsady 9A, 9B, które sa osadzone wahliwie w przedluzeniach 10A, 10B elementu podporowego 10 umocowanego na podstawie 1 o czym bedzie mowa ponizej. Nalezy zaznaczyc, ze os wahan XXi podpory obrotowej 8 jest równolegla do dzwigni 6 wahacza.Ponadto urzadzenie jest zaopatrzone w uklad do dowolnego laczenia wahacza z podpora obroto- .' ¦ 4 wa lub do ich rozlaczania, podczas gdy element sprezysty dociska podpore obrotowa oraz wahacz do popychaczy 4 i 5A.W przykladzie wykonania przedstawionym na 5 rysunku czesc 7A osi 7 wahacza 6 jest gwintowa¬ na i moze byc wkrecona do czesci gwintowanej 8A w podporze 8, przy czym koniec osi 7 jest zaopa¬ trzony w tym celu w leb 7B.Drugi koniec 7C osi wahacza posiada zderzak 11, 10 wskutek czego przy wykrecaniu osi 7 z podpory 8» lub wkrecaniu tej osi do podpory zbliza sie dzwig¬ nie 6 do podpory 8 lub oddala sie od niej.Ponadto jeden z dwóch wymienionych elemen¬ tów, np. dzwignia 6 jest zaopatrzony W dwa wy- 15 stepy 12A, 12B, które moga miescic sie w odpo¬ wiednich wglebieniach 13A,/ 13B wykonanych w drugim elemencie naprzeciwko wahliwej pod¬ pory 8.Z konstrukcji przedstawionej na fig. 2, 3 i 4 20 wynika,-ze w przypadku gdy czesc 7A osi 7 jest wykrecona z gwintu 8A jak 'na fig. 3, to wahacz jest sztywno polaczony z podpora wahliwa 8, a dzwignia 6 nie moze wahac sie na swej podpo¬ rze 7. Zespól zlozony z podpory 8 i wahacza 6 25 moze wahac sie tylko na osi XX, przy czym spre¬ zyna 14, opierajac sie odpowiednio na stalej pod¬ porze 10 i na wystepie podpory wahliwej 8, po¬ pycha zespól w kierunku strzalki Fj (fig. 3) i sprowadza konce 6A, 6B dzwigni 6 na popycha- 30 cze 4 i 5A.Frzeciwnie, jezeli wkrecajac czesc 7A osi 7 do gwintu 8A wahacz oddali sie od podpory wahliwej 8, wówczas dzwignia 6, jak to przedstawiono na fig. 2 i 4, moze swobodnie wahac sie na osi 7 35 w kierunku strzalki F2 lub F3 (fig. 1).Korzystnie jest jezeli swobodny koniec 7C osi 7 ma ksztalt stozkowy i jest umieszczony na wprost wglebienia 15 w ksztalcie litery „V" w wystepie ICC stalej podpory 10. Dzieki temu szczególowi, 40 gdy wahacz jest odlaczony od podpory wahliwej 8 (fig. 2 i 4) czesc stozkowa 7C opiera sie o te czesc wglebienia 15, która stanowi wówczas, lozysko dla osi 7. Gdy natomiast wahacz jest sztywno pola¬ czony z wahliwa podstawa 8 koniec stozkowy 7C 45 osi 7 jest zblizony do podpory 8 i nie styka sie z wglebieniem 15 (fig. 3) i zespól' moze wówczas wachac sie swobodnie w kierunku strzalki Fi.Z powyzszego opisu wynika, ze bez dokonywa¬ nia demontazu lecz jedynie przez dokrecenie lub 50 wykrecenie jedynej sruby mozna otrzymac dwa spo¬ soby dzialania wylacznika zwlocznego 3, czyli w jednym przypadku wylacznik zwloczny prze¬ chyla swoje styki po pewnym czasie po wzbudze¬ niu elektromagnesu i wobec tego przyciaga kot- 55 wiczke lub tez przeciwnie, wylacznik przechyla styki po pewnym czasie po rozmagnesowaniu ele¬ ktromagnesu, a wiec po zwolnieniu kotwiczki.Pierwszy sposób dzialania otrzymuje sie przez sztywne polaczenie wahacza 6 z podstawa wahli- 60 wa 8. W tym przypadku w okresie spoczynku, tzn, bez wzbudzenia elektromagnesu bloku nape¬ dowego 2, zespól zajmuje polozenie przedstawione na fig. 3, czyli pod dzialaniem sprezyny 14 koniec dzwigni 6B dzwigni 6 podtrzymuje za posredni- 65 ctwem preta 5A popychacz 5 bloku zwlocznego 3 »50244 6 w polozeniu wciagnietym, w którym jest gotowy do dzialania.Popychacz 4 zajmuje równiez polozenie wciagnie¬ te. Z chwila gdy elektromagnes bloku napedowego 2 jest wzbudzony na skutek podanego impulsu po¬ pychacz 4 opiera sie na koncu 6A dzwigni 6 i po¬ pycha ja, a zespól przechyla sie w kierunku strzalki F4 na osi XXi. Wskutek tego nastepuje oswobodzenie preta posredniego 5A i tym samym bloku zwlocznego 3. Blok ten przechyla wówczas styki po uplywie czasu na jaki zostal wyregulo¬ wany po wzbudzeniu elektromagnesu.Drugi natomiast sposób dzialania, o którym byla mowa wyzej, otrzymuje sie przez odlaczenie dzwig¬ ni 6 od podpory wahliwej 8. W tym przypadku popychacz 5 bloku zwlocznego 2 jest utrzymywa¬ ny w polozeniu wciagnietym przez koniec 6B dzwigni 6, której drugi koniec jest uprzednio po¬ pchniety w kierunku strzalki F2 (fig. 1) przez po¬ pychacz 4 bloku napedowego 2, którego elektro¬ magnes jest wówczas wzbudzony.Gdy na skutek podanego impulsu elektromagnes zostaje rozmagnesowany, to popychacz 4 powraca w polozenie wciagniete, wskutek czego zostaje zwolniony koniec 6A dzwigni i tym samym blok zwloczny 3. Wówczas ten blok, po uplywie czasu, na jaki zostal wyregulowany, ugina styki po roz¬ magnesowaniu elektromagnesu bloku napedowego, a dzwignia przechylajac sie wówczas w kierunku strzalki F3 moze zajac polozenie krancowe uwi¬ docznione na fig. 1.Jest rzecza oczywista, ze wynalazek jest opisa¬ ny i przedstawiony na rysunku tylko tytulem przykladu i jego zakres nie jest ograniczony do tego przykladu lecz moze podlegac zmianom w szczególach, pozostajac w ramach wynalazku.W szczególnosci, element 8 stanowiacy podpore wahliwa korzystnie jest wykonac jako czesc odla¬ na w postaci strzemionka, którego czopy 9A, 9B spoczywaja w otwartych haczykach 10A, 10B, a sprezyna 14 jest utrzymana na podporze stalej 10 za pomoca lapki 16 zaopatrzonej w wystep i dwa haczyki, które utrzymuja ja automatycznie w miejscu, dzieki czemu zespól elementów moze byc wmontowany i wymontowany bez zadnych narzedzi.Koniec 7C osi 7 moze byc cylindryczny i miescic sie w zwyklym okraglym otworze. W kazdym razie urzadzenie w postaci ostrza we wglebieniu w ksztalcie litery „V" jest korzystne z tego wzgledu, ze wahacz jest odlaczony od podpo¬ ry wahliwej. Gdy elektromagnes wciaga gwalto¬ wnie pret napedowy, ostrze podnosi sie nieznacz¬ nie ze swego gniazda w ksztalcie litery „V", dzie¬ ki czemu unika sie szkodliwych naprezen w urza¬ dzeniu przekaznika zwlocznego.Ponadto jest rzecza oczywista, ze zamiast pneu- 5 matycznego bloku zwlocznego, który podano jako przyklad, mozna równiez stosowac dowolny inny opózniacz mechaniczny, np. opózniacz zegarowy. 10 15 20 25 35 PL