50146 KI. 63 c, 3/05 Opublikowano: 15.XI.1965 MKF B6 UKD •d 4/pi, Wspóltwórcy wynalazku: inz. Karl Wesely, inz. Stephan Lutz, inz. Wolf¬ gang Pfluger Wlasciciel patentu: Institut fur Landmaschinen — und Traktorenbau, Lipsk (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sprzeg hakowy do ciagników Przedmiotem wynalazku jest sprzeg hakowy do ciagników, zaopatrzony w cieglo uruchomiane wah- liwie zarówno w plaszczyznie pionowej jak i po¬ ziomej oraz podnoszone do góry za pomoca lacz¬ ników podnosnika. Sprzeg ten moze byc stosowa¬ ny jednoczesnie do sprzegania i do uruchomiania sprzetu roboczego.Hak ciagnika byl umieszczony dotychczas na ciegle wahliwym w plaszczyznie pionowej. Ciag¬ nik z opuszczonym hakiem podjezdzal wówczas do tylu pod dyszel przyczepny, az hak stanal pod uchwytem. Wtedy hak byl podnoszony do góry za pomoca podnosnika do chwilowego zaryglowania.Azeby mozna bylo zastosowac podnosnik jedno¬ czesnie bez zadnej przebudowy do sprzegniecia sprzetu roboczego, laczniki laczace .hak z podnos¬ nikiem byly wykonywane z dwóch czesci, przy czym jedna ich czesc miala podluzne wyciecie, w którym slizgala sie za pomoca sworznia druga ich czesc. Jezeli podnosnik przy zabezpieczeniu ha¬ ka w polozeniu podniesionym, byl sprzezony razem ze sprzetem, to obie czesci laczników wsuwaly sie wówczas jedna w druga teleskopowo i hak pozo¬ stawal w polozeniu podniesionym.Hak byl równiez umieszczony na koncu ciegla wahadlowego przemieszczanego w plaszczyznie po¬ ziomej. Cieglo wahadlowe mialo wówczas postac drazka, który byl umieszczony w dolnej czesci ciagnika wahliwie w plaszczyznie poziomej, i sliz¬ gal sie po szynie, polaczonej sztywno z ciagnikiem. 25 Szyna miala szereg otworów, które umozliwialy ustalanie ciegla w kazdym otworze za pomoca sworznia wprawianego w ruch ze stanowiska kie¬ rowcy.Korzysci ciegla wahadlowego polegaja szczegól¬ nie na tym, ze zawieszony na nim plug, w przy¬ padku niezabezpieczenia ciegla, nastawia sie zawsze w najbardziej korzystnym polozeniu. W polozeniu niesymetrycznym w stosunku do ciagnika moga byc równiez zawieszone, zaleznie od potrzeb inne maszyny rolnicze.Dotychczas jednak nie jest znany jeszcze sprzeg hakowy, który by laczyl korzysci haka, podno¬ szonego hydraulicznie z korzysciami wynikajacymi z zastosowania ciegla wahadlowego. Dotychczas hak podnoszony hydraulicznie musi byc zamienia¬ ny w przypadku orki na cieglo wahadlowe.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego sprzegu, którego hak umieszczony na koncu ciegla wahadlowego, moze byc w kazdym polozeniu w plaszczyznie poziomej, podnoszony przez podnos¬ nik, a ten bez jakiejkolwiek przebudowy moze byc uzyty do prac z przyczepa -i ze sprzetem, jezeli hak zostal zaryglowany w polozeniu podniesionym.Istotne jest równiez, aby z jednej strony punkt za¬ wieszenia sprzegu hakowego znajdowal sie mozli¬ wie blisko tylnej osi ciagnika, w celu przejmowa¬ nia duzych ciezarów, a z drugiej strony lezal w srodku walu przegubowego, laczacego ciagnik z przyczepa, napedzana od walu ciagnika, w celu 5014650146 osiagniecia korzystnych warunków kinematycz¬ nych.Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku dzieki temu, ze cieglo wyposazone w hak, zostalo wykonane z dwóch czesci wsunietych teleskopowo jedna w druga i dajacych sie nastawiac co naj¬ mniej na dwie rózne dlugosci, przy czym dla kaz¬ dej nastawionej dlugosci zostalo przewidziane osobne zabezpieczenie haka, a podnoszenie ciegla przez podnosnik rozwiazano przez zastosowanie gietkiego elementu przenoszacego ciezar, wytrzy¬ malego na ciagnienie.Jako element gietki zastosowana zostala lina, która obejmuje cieglo w prowadnicy w ten spo¬ sób, ze róznice w dlugosciach liny na obu jej koncach sa wyrównywane przez ruch slizgajacy sie liny. Konce liny moga byc zamocowane dowolnie na lacznikach podnosnika lub na dolnych prowad¬ nicach. Wspólnie z cieglem obracajacy sie w plasz¬ czyznie pionowej kablak, zaopatrzony jest w glo¬ wice prowadnicy, która slizga sie po luku, zamo¬ cowanym sztywno na ciagniku. Kablak jest wypo¬ sazony ponadto z jednej strony w znane rygle do ryglowania go na luku, a z drugiej strony w wy¬ soko podnoszone cieglo.Na kablaku obracajacym sie w plaszczyznie po¬ ziomej, umieszczone jest jako przedluzenie, zabez¬ pieczenie haka, w postaci jezyka, które zabezpie¬ cza hak w jego najkrótszej nastawianej dlugosci.Aby otrzymac takie zabezpieczenie, równiez na dlugosci wyciagnietej, na koncu ciegla z hakiem, jest zamocowane zdejmowane, drugie urzadzenie zabezpieczajace. Zabezpieczenie to ma rygiel prze¬ suwny, który na jednym koncu jest zaopatrzony w ukosna plaszczyzne na biegowa, lezaca pod kon¬ cem zabezpieczenia haka, a na drugim jego kon¬ cu—obejmuje wycieciem hak.Korzysci sprzegu hakowego wedlug wynalazku polegaja w szczególnosci na tym, ze moze on byc uzyty do róznych celów, w odróznieniu od znanych dotychczas sprzegów, które musialy byc czesto zmieniane. W ten sposób mozliwe jest bez jakiego¬ kolwiek przezbrajania, stosowac sprzeg zarówno przy podnoszeniu, jak i jednoczesnie jako cieglo wahadlowe, przy czym na skutek zastosowania liny jako elementu laczacego z podnosnikiem, opusz¬ czanie i podnoszenie haka moze odbywac sie w kazdym polozeniu w plaszczyznie poziomej.W dowolnym czasie moze byc równiez doprzeg- niety sprzeg roboczy za pomoca zawieszania trzy- punktowego bez demontazu- ciegla.Rodzaj ryglowan i urzadzen zabezpieczajacych pozwala ponadto na sprzeganie i rozprzeganie przy¬ czepy ' bez pomocy drugiego czlowieka, poniewaz caly proces moze byc sterowany ze stanowiska kierowcy. Samoczynne zabezpieczenie haka zostaje utrzymane równiez wtedy, kiedy do zawieszenia sprzetu, napedzanego od walu ciagnika lub przy¬ czepy' jednoosiowej, hak zostanie przesuniety do tylu za pomoca przedluzenia ciegla.Wynalazek jest przedstawiony przykladowo na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia sprzeg hakowy w czasie jego podnoszenia 10 tt ititt Gnilni v Hmlm fio" 9 er»r"7ocr wt tiziH nllrn 7 &r\w kroju, fig. 4 — to samo urzadzenie w widoku z przodu, fig. 5 — rygiel przesuwny urzadzenia za¬ bezpieczajacego wedlug fig. 3 i 4, w widoku z góry oraz fig. 6 i 7 — polaczenie kablaka obracajacego 5 sie w plaszczyznie pionowej, w widoku z boku i w przekroju.Na skrzyni biegów 1 ciagnika jest zamocowany w znany sposób w plaszczyznie pionowej czop 2.Na nim zawieszony jest kablak 3, obracajacy sie w plaszczyznie poziomej, który z jednej strony konczy sie glowica prowadnicy 4, a na jego dru¬ gim, koncu jest umieszczona rura 5, zamocowana wahliwie w plaszczyznie pionowej. Glowica pro¬ wadnicy 4 obejmuje wycinek lukowego toru 6 15 przebiegajacego w plaszczyznie poziomej, zamo¬ cowany na skrzyni biegów 1, w którym znajduja sie poziome otwory 7. W otwory 7 wchodzi swo- rzen 8, umieszczony w glowicy prowadnicy 4. Swo- rzen 8 jest naciskany sprezyna i po przejsciu przez 20 glowice prowadnicy 4 konczy sie wtyczka 9. Od strony przyczepy glowica prowadnicy 4 przechodzi w zabezpieczenie 10 haka, wykonane w postaci jezyka, majacego wyciecie 11, odpowiadajace sred¬ nicy haka. 25 W glowicy 4 znajduje sie równiez wyciecie 12 do wkladania w nie listwy 14, przypawanej do rury 5 i zaopatrzonej wT otwór 13, w który pod wplywem sprezyny wchodzi ryglujacy sworzen 15.Sworzen 15 moze byc wyciagniety ze stanowiska 30 kierowcy za pomoca liny Bowdena. Konieczne pro¬ wadzenie dla rury 5 podczas procesu podnoszenia stanowia nakladki 16 przysrubowane z boku glowi¬ cy prowadnicy 4. Wokól rury 5 zamocowana jest prowadnica rurowa 17, przez która jest prowadzo- 35 na lina 18. Jej konce moga byc zamocowane na lacznikach podnosnika lub na dolnych prowadni¬ cach 19.Na wyciagnietym ciegle 20, które jest umiesz- 40 czone w rurze 5 i za pomoca kolka 21 i srub 22 moze byc w niej zaryglowane, jest umieszczone przysrubowywane urzadzenie zabezpieczajace..Urzadzenie to ma gniazdo 23, w którym jest osa¬ dzony przesuwnie rygiel 24. Koniec rygla 24 od strony ciagnika jest wykonany jako ukosna plasz¬ czyzna 25 z powierzchnia nabiegowa 26, która laczy sie z zabezpieczeniem 10 haka, w postaci jezyka.W przesuwnym ryglu 24 znajduje sie sprezyna 27, sluzaca do odryglowywania.Sprzeg hakowy wedlug wynalazku przy zaloze¬ niu, ze znajduje sie on w polozeniu srodkowym i jest podniesiony, dziala w nastepujacy sposób.Aby cieglo 20 mozna bylo opuscic w dól, swo¬ rzen' 15 zostaje wyciagniety ze stanowiska kie- 55 rowcy z polozenia zaryglowania, jak to pokazano na fig. 7 za pomoca liny Bowdena. Za pomoca podnosnika kierowca opuszcza rure 5 i cieglo 20 W dól, przy czym hak 28 zostaje wyciagniety, z wy¬ ciecia 11 zabezpieczenia haka i jest przygotowany 60 do przyjecia nie uwidocznionego na rysunku uchwytu. Przy podnoszeniu, powrotny ruch lacz¬ ników zostaje przeniesiony na rure 5 poprzez line 18, a hak 28 wchodzi wtedy z powrotem do wycie¬ rp 11. nrzez co uchwyt zostaie od sóry zabezoie-50146 10 15 ru 13 listwy 14 i zabezpiecza w tym polozeniu rure 5 i cieglo 20.Aby mozna bylo wyciagnac cieglo 20 z rury 5, kolek 21 musi byc usuniety i wlozony z powrotem do otworu w ciegle, odpowiadajacego koncowemu polozeniu ciegla. Nastepnie urzadzenie zabezpiecza¬ jace zositaje przysrubowane do konca ciegla, przy czym przesuwny rygiel 24 obejmuje hak 28 w wy¬ cieciu 29. Koniec zabezpieczenia 10 halka lezy wtedy na powierzchni nabiegowej 26 skosnej plaszczyzny 25. W tym polozeniu sprezyna 27 jest scisnieta.Czynnosc opuszczania przebiega teraz podobnie jak poprzednio z ta tylko róznica, ze powierzchnia nabiegowa 26 ukolnef plaszczjriny tó i*uwa $ie z konca zabezpieczenia 10 haka, a przesuwny ry¬ giel 24 przesuwa sie pod wplywem sily sprezyny w kierunku ciagnika. W ten sposób hak 28 jest przygotowany do przyjecia uchwytu. Podczas pro^ cesu podnoszenia powierzchnia nabiegowa 28 slizga sie wzdluz zabezpieczenia 10 haka, i przesuwa równoczesnie rygiel przesuwny 24 w kierunku haka 28, przez co przy koncu podnoszenia zostaje zabezpieczony równiez hak 28.Jezeli te czynnosci podnoszenia maja sie odbywac w polozeniu odchylonym poziomo w stosunku do srodkowego polozenia sprzegu, to wówczas wyciaga sie sworzen 8 z otworu 7 za pomoca wtyczki 9» Teraz caly sprzeg z hakiem moze byc skrecany, az sworzen 8 wpadnie do pozadanego otworu 7.Podczas tego skrecania, dlugosci lin po obu stro¬ nach wyrównuja sie poprzez prowadnice rurowa 17, poniewaz lina 18 moze sie swobodnie przesuwac wzdluz osi podluznej. Za pomoca kolanka 30 wtycz¬ ka 9 moze byc przesunieta poprzecznie do krawedzi glowicy prowadnicy, przez co sworzen 8 pod napie¬ ciem sprezyny zostaje wciagniety w glowice pro¬ wadnicy 4. Przez to sprzeg wraz z glowica prowad¬ nicy 4 moze swobodnie slizgac sie po luku i w ten sposób znalezc zastosowanie jako cieglo wahad¬ lowe. PL