m—7aTTF KL: AW^fa^ Opublikowano: 13.IX.1965 Twórca wynalazku: Waclaw Majewski Wlasciciel patentu: Huta im. Mariana Buczka, Sosnowiec (Polska) Sposób uszlachetniania wymiennej glówki przebijaka do przebijania kesów i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest w pierwszym rze¬ dzie sposób nadawania wymiennej glówce przebi¬ jaka wlasciwosci, które umozliwiaja wielokrotne poslugiwanie sie przebijakiem do przebijania ke¬ sów bez potrzeby wymiany glówki i jej regenera¬ cji droga obróbki mechanicznej.Przebijaki stanowia prety odpowiedniej grubosci zakonczone tak zwana glówka. Jest to wymienna koncówka o tej samej srednicy co pret, laczona z nim na gwint, zakonczona wypukla czasza ku¬ lista. Znane przebijaki sa wykonywane ze zwyk¬ lej stali, a wymienne glówki stanowiace czesc przebijaka najbardziej narazona na zuzycie wyko¬ nuje sie ze stali stopowych i utwardza.Wprowadzenie bardziej ekonomicznego procesu polegajacego na przebijaniu kesów przy produkcji rur ze stali chromoniklowej zamiast powszechnie stosowanego dotychczas przewiercania kesów po¬ stawilo nowe wymagania wobec przebijaków. Zna¬ ne przebijaki, które spelnialy zadanie w przypad¬ ku kesów ze stali zwyklej, wykazuja przy obróbce stali chromoniklowej ujemne zjawisko polegajace na naklejaniu sie na glówke przebijaka tworzy¬ wa oderwanego z obrabianego kesa. Glówka naj¬ pierw traci gladkosc i wymaga wiekszej sily do przebijania z ustalona predkoscia, a w dalszym ciagu ulegajac coraz wiekszej deformacji staje sie niezdatna do utworzenia gladkiego wspólsrodko- wego otworu. 10 15 20 39 Liczne próby stosowania coraz to bardziej szla¬ chetnych gatunków stali stopowej na glówki przebijaków, oraz próby utwardzania glówki róz¬ nymi sposobami i w róznym stopniu, majace na celu osiagniecie glówek przebijaków pozbawionych przyczepnosci do stali chromoniklowej nie dopro¬ wadzily do pozytywnych wyników. Wobec czego przyjeto, ze zjawisko przyczepnosci jest nieunik¬ nione i wprowadzono czesta wymiane glówki na¬ wet i po jednorazowym przebiciu kesa ze stali chromoniklowej,- a nastepnie w miare moznosci regeneracje glówki przez przetoczenie i ponowna obróbke cieplna.Wynalazek polega na znalezieniu warunków po¬ danych ponizej, w których powierzchowna war¬ stewka glówki wykonanej z zeliwa sferoidalnego perlitycznego ulega uszlachetnieniu, i nie wyka¬ zuje przyczepnosci do przebijanej stali chromonik¬ lowej, a zarazem staje sie odporna na zuzycie podczas przebijania. Ponadto wynalazek polega na znalezieniu warunku zapewniajacego mozliwosc wielokrotnego poslugiwania sie glówka przebijaka o powierzchni uszlachetnionej bez zmiany wlasci¬ wosci tej powierzchni. Realizacja wynalazku wy¬ maga opisanej ponizej modyfikacji urzadzenia do chlodzenia przebijaka.Wedlug wynalazku po zalozeniu na przebijak nowej glówki z zeliwa sferoidalnego perlitycznego dokonuje sie kolejno przebicia trzech kesów chro- moniklowych o temperaturze 1250^1280° w cza- 4999849998 sie mozliwie jak najkrótszym wynoszacym lacznie do jednej minuty. Nastepuje wówczas nagrzani3 glówki do temperatury 1280°—1300° w zetknieciu z kesami oraz na skutek pracy przebijania, W tej temperaturze minimalna ilosc skladników stopo¬ wych kesów dyfunduje do zewnetrznej warstwy glówki, która osiaga odmienny sklad chemiczny i calkowicie odmienna strukture metalograficzna niz calosc glówki.Po dokonaniu trzech przebic glówke chlodzi sie gwaltownie w celu utrwalenia wlasciwosci naby¬ tych przez zewnetrzna warstwe. Gdy glówka zo¬ stanie uszlachetniona sposobem wedlug wynalaz¬ ku, nalezy chronic jej zewnetrzna warstwe od dal¬ szych zmian. W tym celu nie dopuszcza sie do jej ponownego rozzarzenia do wymienionej tempera¬ tury, przy której zmiany nastepuja, co osiaga sie przez intensywne chlodzenie po kazdym nastepnym przebiciu.W celu chlodzenia przebijaka wraz z glówka znane jest zaopatrywanie tulei centrujacej prze¬ bijak we wzdluzne kanaly uksztaltowane w jej wewnetrznej powierzchni, przez które wprowadza sie wode sciekajaca po glówce. Okazalo sie, ze to rozwiazanie urzadzenia chlodzacego nie wystarcza w celu uszlachetnienia glówki przebijaka sposo¬ bem wedlug wynalazku, gdyz nie zapewnia do¬ statecznie gwaltownego a zarazem równomiernego chlodzenia calej powierzchni. Zauwazono bowiem, ze na glówce przebijaka powstaja wzdluzne pek¬ niecia zewnetrznej warstwy. Blizsze badanie wy¬ kazalo, ze pekniecia te odpowiadaja polozeniu glównych strumieni wody wyciekajacej ze wzdluz¬ nych kanalów tulei centrujacej. Dopiero zastoso¬ wanie urzadzenia wedlug wynalazku zapewnilo wlasciwe chlodzenie glówki przebijaka.Urzadzenie wedlug wynalazku rózni sie tym od urzadzenia znanego, ze kanaly wewnetrznej po¬ wierzchni centrujacej przebiegaja spiralnie, a ich wyloty przypadaja w miejscu rozszerzonym tulei stanowiacym jej koncowy odcinek. Dzieki takie¬ mu uksztaltowaniu, woda chlodzaca wyciekajaca z kanalów ma ruch wirowy w rozszerzeniu tulei dzieki czemu oblewa glówke równomiernie i chlo¬ dzi ja gwaltownie dzieki duzej predkosci wirowa¬ nia.Rysunek schematyczny sluzy do dokladniejsze¬ go wyjasnienia istoty wynalazku. Przedstawia on zespól zlozony z przebijaka z glówka i tulei cen¬ trujacej. Fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekro- 5 ju osiowym, a fig. 2 w przekroju poprzecznym.Przebijak 1 jest zakonczony glówka 2 zamoco¬ wana na gwintowanym czopie 3. Jest on objety tuleja centrujaca 4 osadzona w uchwycie 5. Tu¬ leja ma na wewnetrznej powierzchni uksztaltowa- 10 ne kanaly 6 na wode chlodzaca biegnace po spira¬ li. Na rysunku podana jest przykladowo spirala trójzwojowa. Kanaly te 'koncza sie przed koncem tulei, której swiatlo jest na koncowym odcinku 7 rozszerzone. Otwór tulei 4 moze w miejscu rozsze- 15 rzonym miec stozkowa zbieznosc kii wylotowi jak to zaznaczono na rysunku. Zapewnia to calkowi¬ te wypelnienie wirujaca woda koncowego odcin¬ ka 7 tulei 4. Glówka przebijaka 2 jest narysowa¬ na nie przecieta, a jedynie jej fragment zazna- 20 czono w przekroju, na którym gruba linia 8 sym¬ bolizuje odmienna strukture warstwy przypo¬ wierzchniowej. 25 PL