Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.VI.19G5 49824 KI. 86c, 1/15 ?4v Twórca wynalazku: Stanislaw Jaworski Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Pasmanteryjnego im. Stefana Lenartowskiego, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania tasm tkanych na wielopunktowym iglowym krosnie pasmanteryjnym oraz iglowe krosno pasmanteryjne do stosowania tego sposobu i Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania tasm tkanych na wielopunktowym iglowym krosnie pa¬ smanteryjnym oraz iglowego krosna pasmanteryj¬ nego do stosowania tego sposobu.Znane sa trzy rodzaje wielopunktowych krosien pasmanteryjnych. Na krosnach pasmanteryjnych pierwszego rodzaju tasme tkana uzyskuje sie przez przeprowadzanie nitki watku przesmykiem wytworzonym nitkami osnowy za pomoca czó¬ lenka, w którym umieszczona jest cewka z nawo¬ jem watkowym. Proces wytwarzania tasm na tego rodzaju krosnach pasmanteryjnych przebiega identycznie jak na zwyklych krosnach tkackich.Dlugosc nawoju na cewkach watkowych jest sto¬ sunkowo mala i wynosi maksymalnie 400 m, wsku¬ tek czego zachodzi potrzeba czestej wymiany ce¬ wek w czólenkach. Wobec braku automatycznej wymiany cewek na krosnach pasmanteryjnych, wy¬ miane ta dokonuje sie recznie przy zatrzymanym krosnie, co powoduje zmniejszenie przepustowos¬ ci krosien. Poza tym stosowanie cewek watko¬ wych wymaga uprzedniego nawiniecia na nich nawoju watkowego. Równiez na krosnach pasman¬ teryjnych tego rodzaju ograniczona jest ze wzgle¬ dów mechanicznych ich przelotnosc robocza, na skutek niemozliwosci przyspieszenia ruchu czólen¬ ka.Na krosnach pasmanteryjnych drugiego rodzaju tasme tkana uzyskuje sie przez przeciaganie nitki watkowej miedzy nitkami osnowy za pomoca wo- 10 15 20 dzika, przy czym nitka watkowa po przejsciu prze¬ smyku jest zahaczana skrajna nitka osnowy na¬ winieta na odrebnej cewce osnowowej o ruchu posuwisto-zwrotnym w kierunku prostopadlym do nitki watkowej. W krosnach pasmanteryjnych tego rodzaju cewka watkowa ma nawój stosunkowo dlugi, co wplywa na zmniejszenie przestoju kro¬ sna potrzebnego do wymiany tych cewek, jak równiez nawój nitki na odrebnej cewce osnowo¬ wej sluzy do wyprodukowania, mimo stosunko¬ wo krótkiego nawoju, znacznie dluzszego odcinka tasmy niz na krosnach czólenkowych. Przy stoso¬ waniu tego rodzaju krosien pasmanteryjnych za¬ chodzi koniecznosc wykonania uprzedniego na¬ woju na odrebnych cewkach osnowowych, które równiez wymagaja okresowej ich recznej wymia¬ ny. Poza tym jest ograniczona predkosc ruchu wo¬ dzika, który ze wzgledu na koniecznosc doprowa¬ dzania nitki watkowej poza odrebna cewke osno¬ wowa jest dlugi i ze wzgledów mechanicznych niemozliwe jest przyspieszenie jego ruchu, wsku¬ tek czego przestrzen robocza na krosnie niezbed¬ na do wykonania poszczególnych tasm jest stosun¬ kowo duza, a zatym przy danej szerokosci krosna moze byc tkana na nim mniejsza liczba tasm niz na krosnach czólenkowych.Na krosnach pasmanteryjnych trzeciego rodzaju tasme tkana uzyskuje sie przez przeciaganie watku przesmykiem równiez za pomoca wodzika, przy czym przeciagnieta wodzikiem przez przesmyk nit- 4982449824 ka watkowa jest zahaczana igla dziewiarska o ruchu posuwisto-zwrotnym, równoleglym do bie¬ gu tasmy tkanej. Przy posuwistym ruchu igly dziewiarskiej otwiera sie jezyczek igly, a nitka watkowa tworzy na niej oczko, przy ruchu zas 5 zwrotnym igla przesuwajaca sie w oczku zahacza o nitke watku wprowadzana nastepnym ruchem wodzika przez przesmyk, a potem wysuwa sie z oczka, które przy tym zamyka jezyczek igly, umozliwiajac przeciagniecie zahaczonej nitki wat- 10 kowej przez oczko tworzac petle, stanowiaca jedno ogniwo lancucha tworzacego obrzeze tasmy. W tego rodzaju iglowych krosnach pasmanteryjnych ruch posuwisto-zwrotny igly dziewiarskiej oraz ruch obrotowo-zwrotny wodzika nitki watkowej jest 15 osiagany za pomoca oddzielnych skomplikowanych mechanizmów zajmujacych duzo przestrzeni, wsku¬ tek czego przestrzen robocza niezbedna do wyko¬ nania poszczególnych tasm jest jeszcze wieksza, niz-w-krosnach uprzednio opisanych, a zatym 20 przy danej szerokosci krosna moze byc tkana na nim jeszcze mniejsza liczba tasm, niz na krosnach opisanych wyzej. Co prawda znane sa krosna pa¬ smanteryjne tego rodzaju, w których wykonuje sie dwie równolegle, umieszczone jedna nad druga 25 tasmy. Krosna te maja wspólne mechanizmy na¬ pedowe do obydwóch wodzików oraz igiel dzie¬ wiarskich, lecz mimo to wykorzystanie powierzchni roboczej na tych krosnach jest mniejsza, niz na obydwóch opisanych wyzej rodzajach krosien pa- so smanteryjnych.Poza tym w tego rodzaju iglowych krosnach pasmanteryjnych szerokosc, jaka zajmuja nitki osnowy, jest wieksza od szerokosci wytwarzanej tasmy, co pociaga za soba koniecznosc prowadze- 35 nia igly dziewiarskiej ruchem posuwisto-zwrot¬ nym, równoleglym do biegu tasmy w pewnej od¬ leglosci od obrzeza tej tasmy, w przeciwnym bo¬ wiem razie nastepowaloby zahaczanie igly skraj¬ nych nitek osnowy. Takie oddalenie igly od obrze- 40 za tasmy powoduje wytwarzanie sie stosunkowo duzych oczek, a zatym duzych, w niedostatecz¬ nym stopniu sciagnietych petelek, które tworza luzne obrzeze. Obniza to scislosc produkowanej tasmy oraz jakosc jej zewnetrznego wygladu. 45 Przewodnia mysla wynalazku jest wyeliminowa¬ nie w iglowych krosnach pasmanteryjnych me¬ chanizmu napedu igly dziewiarskiej oraz mecha¬ nizmu napedu wodzików przez przeciaganie nitki watkowej przez przesmyk miedzy nitkami osno- 50 wowymi za pomoca osadzonej wychylnie igly dzie¬ wiarskiej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przez przesmyk nitek osnowowych wprowadza sie osadzona wahliwie na bidle igle dziewiarska, któ- 55 ra swym haczykiem zaczepia nitke watkowa, a na¬ stepnie haczykiem igly przeciaga sie nitke watko¬ wa przez przesmyk oraz przez oczko nitki watko¬ wej utworzone na igle w poprzednim cyklu pracy, przy czym przy przeciaganiu przez oczko jezyczek 60 igly zamyka haczyk, umozliwiajac wyciagniecie ha¬ czyka z oczka wraz z nitka watkowa, która two¬ rzy przy tym petelke, a przy ponownym wprowa¬ dzeniu igly do nowego przesmyka nitka watkowa odsuwa jezyczek otwierajac haczyk i pozostajac 65 na igle tworzy nowe oczko prowadnicze dla igly, dzieki czemu ruch igly jest powodowany wylacz¬ nie ruchem bidla.W celu lepszego zrozumienia istoty wynalazku, zostanie on omówiony w dalszym ciagu opisu, nie ograniczajac przy tym zakresu, w przykladzie jego zastosowania z powolaniem sie na rysunek sche¬ matyczny, na którym fig. 1 przedstawia iglowe krosno pasmanteryjne, o dwupoziomowych punk¬ tach tkania rozmieszczonych* w szachownice, w wi¬ doku z boku, fig. 2 — iglowe krosno pasmanteryj¬ ne, w rzucie przednim wzdluz linii A-A na fig. 1, fig. 3 — szczegól pojedynczego punktu tkania ta¬ smy pasmanteryjnej, w czasie tworzenia petli na oczku nitki watkowej, w widoku z góry, a fig. 4 — szczegól pojedynczego punktu tkania tasmy pa¬ smanteryjnej po wprowadzeniu igly dziewiarskiej przez przesmyk nitek osnowowych, w widoku z góry.Dziewiarskie igly sa zamocowane w uchwytach 39 osadzonych obrotowo w lozyskach 2 na wspor¬ nikach 3 przymocowanych do bidla 4. Bidlo 4 jest zawieszone wahliwie na osiach 5, zamocowa¬ nych na obudowie krosna. Na dolnym koncu bidla 4 przymocowane sa przegubowo dwa bidlo- wody 6 poruszane mimosrodami 7, zamocowanymi na napedowym wale 8.Igly dziewiarskie sa wygiete tak, ze przy po¬ czatkowym ruchu bidla 4 wygiety przedni koniec kazdej igly przesuwa sie w ostatnio utworzonym z nitki watkowej prowadniczym oczku 45 wzdluz brzegu tkanej tasmy, a przy dalszym ruchu bidla i dalszym przesuwaniu sie igly w tym oczku jej zagiecie powoduje wychylenie sie tej igly, jej przejscie przez przesmyk utworzony nitkami osno¬ wy i zaczepienie haczykiem 38 igly 1 o nitke wat¬ kowa 25.W prowadnicach 9 (fig. 2), przymocowanych do obudowy krosna, umieszczone sa suwliwie osnowo¬ we nicielnice 10 oraz watkowa nicielnica 11. Ni¬ cielnice 10 i 11 sa umocowane w uchwytach 12 opartych na jednych, koncach ramion dwuramien- nych dzwigni 13, których drugie konce sa przy¬ mocowane do ciegien 14. Ciegna 14 sa przyczepio¬ ne do srodkowych czesci jednoramiennych dzwi- gien 15 osadzonych obrotowo na osi 16. Na drugich koncach jednoramiennych dzwigien 15 umocowa¬ ne sa krazki 17, toczace sie po krzywkach 18, po¬ ruszajacych osnowowe nicielnice 10, oraz po krzywce 19 poruszajacej watkowa nicielnice 11.Krzywki 18 i 19 sa umocowane na krzywkowym wale 20 poruszanym za pomoca przekladni nape¬ dowym walem 8.Osnowowe nitki 21 odwijajace sie z nawojów na osnowowych cewkach 22 sa przepuszczone poprzez ploche 23 oraz przez oczka 24 nicielnic 10, a wat¬ kowe nitki 25 odwijajace sie z nawojów na wat¬ kowych cewkach 26 sa opasane na watkowym wale 27 i przyciskane do niego dociskowymi wal¬ kami 28, a nastepnie przepuszczone przez oczka 29 czujników zrywu 30 oraz przez oczka 31 niciel¬ nicy 11. Watkowy wal 27 podaje watkowe nitki 25 z predkoscia ustalona w zaleznosci od szero¬ kosci wytwarzanych tasm pasmanteryjnych,49824 6 Do bidlowodu 6 przymocowane jest ciegno 32, które porusza wahliwie zapadkowa dzwignie 33 sprzegnieta z zapadkowym kolem 34 napedzaja¬ cym poprzez przekladnie zespól odbiorczych wal¬ ków 35 odbierajacych wytworzone tasmy pasman¬ teryjne 36.. Watkowy wal 27 jest polaczony z krzywkowym walem 20 za pomoca lancuchowej przekladni 37 0 nastawnym stopniu przelozenia.Przy wyrabianiu tasm pasmanteryjnych ela¬ stycznych z osnowowymi nitkami z gumy razem z osnowowymi nitkami z jedwabiu, zachodzi po¬ trzeba odsuniecia haczyka 38 igly 1 od najblizszej nitki gumowej, która wraz z innymi nitkami gu¬ mowymi jest poddawana w stanie rozciagnietym i utrudnialaby swobodne wprowadzenie igly w przesmyk. W tym celu (fig. 3) do wystajacych z uchwytów 39 konców igly 1, od strony przeciw¬ nej ich haczyków 38, przymocowane sa odciaga¬ jace sprezynki 40 przyczepione swymi drugimi koncami do wspólnych pretów 41, osadzonych suwliwie we wspornikach 3. Prety 41 sa wprowa¬ dzane w ruch posuwisto-zwrotny poprzez ciegno 42 wspólna dzwignia dwuramienna 43, opierajaca sie o sworzen 44 umocowany na mimosrodzie 7.Ruch powrotny pretów 41 przy obnizonym pozio¬ mie sworznia 44 na mimosrodzie 7 nastepuje pod wplywem dzialania sily sprezyny zwrotnej (nie uwidocznionej na rysunku). Odciagajace sprezynki 40 znajduja sie w stanie rozciagnietym tylko pod¬ czas wyciagania watku przez caly przesmyk, na¬ tomiast w dalszym okresie, przy wprowadzaniu igly do przesmyku, sprezynki 40 sa zwalniane z napiecia dzieki wstecznemu ruchowi pretów 41.Dzialanie iglowego krosna pasmanteryjnego we¬ dlug wynalazku jest opisane nizej. Podczas pracy krosna napedowy wal 8 za pomoca bidlowodu po¬ rusza bidlo 4, na którym zamocowane sa obroto¬ wo na kazdym punkcie tkania wygiete igly 1.Napedowy wal 8 za pomoca przekladni napedza krzywkowy wal 20, a osadzone na nim krzywki osnowowe 18 oraz watkowa krzywka 19 poru¬ szaja osnowowe nicielnice 10 i watkowa niciel¬ nice 11, a bidlowód 6 porusza zespól odbiorczych walków 35.Przepuszczone przez oczka 24 osnowowych ni¬ cielnic 10 nitki osnowowe 21 tworza przesmyki, przez które przechodza watkowe nitki 25 prze¬ puszczone przez oczka 31 watkowej nicielnicy 11.Watkowa nitka 25 tworzy na igle dziewiarskiej 1 prowadnicze oczka 45 (fig. 4), w których prze¬ suwa sie ta igla przy ruchu bidla 4. Najpierw igla 1 przesuwa sie w prowadniczym oczku 45 równolegle do biegu tasmy 36 az do miejsca jej zagiecia, a nastepnie dzieki temu zagieciu i obro¬ towemu jej osadzeniu, bedac przytrzymywana prow7adniczym oczkiem 45, zostaje wprowadzona do przesmyku z osnowowych nici 21. W tym cza¬ sie watkowa nicielnica 11 wraz z watkowa nitka 25,za pomoca watkowej krzywki 19 zostaje pod¬ niesiona do góry, umozliwiajac wprowadzenie ha¬ czyka 38 i igly 1 pod watkowa nitka 25. Po wyjs¬ ciu haczyka 38 igly 1 poza przesmyk watkowa ni¬ cielnica 11 opada, a watkowa nitka 25 zostaje nalozona na igle 1 w miejscu znajdujacym sie po¬ miedzy jej haczykiem 38 a jej jezyczkiem 46.Przy powrotnym ruchu bidla 4 igla 1 zostaje wy¬ ciagnieta z przesmyku wraz z watkowa nitka 25, 5 przesuwajac sie ciagle w prowadniczym oczku 45.W koncowym polozeniu powrotnego ruchu bidla 4 igla 1 zostaje wysunieta z prowadniczego oczka 45 wraz z watkowa nitka 25, przy czym jest to mozliwe dzieki temu, ze prowadnicze oczko za io pomoca jezyczka 46 igly 1 zamyka jej haczyk 38.Przy wyciaganiu haczyka 38 z oczka 45 zostaje ono sciagniete i tworzy petle 47 (fig. 3) stanowiaca jedno z ogniw lancuchowego obrzeza 48 tworza¬ cego sie z watkowej nitki 25 i scisle przylegaja- 15 cego do obrzeza tkaniny.W haczyku 38 igly 1 po wysunieciu jej z pro¬ wadniczego oczka 45 zostaje uwieziona watkowa nitka 25, która przy ponownym ruchu bidla 4 otwiera haczyk 38 odsuw7ajac jezyczek 46, przy 20 czym watkowa nitka opasuje igle 1 tworzac na niej nowe prowadnicze oczko 45.Dzieki wyeliminowaniu mechanizmu napedu igiel dziewiarskich oraz mechanizmu napedu wo¬ dzików nitek watkowych, konstrukcja iglowego 25 krosna pasmanteryjnego wedlug wynalazku zo¬ stala znacznie uproszczona, przy czym jednoczes¬ nie kazdy poszczególny punkt tkacki zajmuje na krosnie znacznie mniej miejsca, niz w dotychczas znanych iglowych krosnach pasmanteryjnych. 30 Dzieki temu znacznie zwieksza sie równiez ogól¬ na przelotowosc krosien pasmanteryjnych wedlug wynalazku, przy zmniejszonej obsludze, nie obni¬ zajac przy tym jakosci wyrabianych tasm pa¬ smanteryjnych. 35 Zastosowanie, zamiast wodzika, krótkiej i cien¬ kiej igly dziewiarskiej umozliwia znaczne zmniej¬ szenie przesmyka, a tym samym na zmniejsze¬ nie nieuniknionego wzajemnego tarcia osnowo¬ wych nitek oraz tarcia ich o ploche i nicielnico- 40 we struny, a tym samym zmniejsza zrywy nitek.Umozliwia to równiez na wyrabianie tasm pa¬ smanteryjnych z przedzy nie tylko najwyzszej ja¬ kosci. 45 PL