PL49775B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 10.VI.1961 Wegry Opublikowano: 20.VIII.1965 K] 23 c, 1/04 MKP ClOm UKD \ ^ ^ L i O T c K A Wspóltwórcy wynalazku: Peter Bencze, Nandor Szava, Istvan Pallay, Klara Kampois, Bela Karacsony, dr József Ba- thory Wlasciciel patentu: Magyar Asvanyolaj cs Fóldgaz Kiserleti Intezet, Veszprem (Wegry) Urzedu Pafentow^j to$}i i i-ta* -He, i ' Sposób otrzymywania z oleju terpentynowego i pieciosiarczku fosforu dodatku o zwiekszonej stabilnosci, do polepszenia wlasciwosci olejów smarowych i Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania z oleju terpentynowego i pieciosiarczku fosforu, dodatku O zwiekszonej stabilnosci do po¬ lepszania wlasciwosci olejów smarowych, pocho¬ dzacych z ropy naftowej. Dodatki te sa znane ja¬ ko inhibitory nie zawierajace pojpiolu, aktywnie przeciwdzialajace utlenianiu i korozji i nadajace sie do polepszania wlasciwosci olejów w silnikach djwu i czterotaktowych jak tez w silnikach Diesla.Dodane w ilosci 0,5 — l°/o hamuja znacznie pro¬ cesy utleniania w oleju smarowym, w czasie których powstaja kwasne produkty kondensacji, zawierajace tlen, co z kolei prowadzi nie tylko do odkladania sie osadów i korozji w silniku, lecz wzmaga równiez inne zjawiska starzenia sie.Wymienione uprzednio dodatki sa jednak bar¬ dzo wrazliwe i rozkladaja sie podczas dluzszego skladowania lub pod wplywem wyzszych tempe¬ ratur, zwlaszcza w obecnosci powietrza. Nie roz¬ puszczajace sie w oleju produkty rozkladu wy¬ dzielaja sie z dodatku i tworza oddzielna faze.W celu przeciwdzialania temu zjawisku, produkt otrzymany z oleju terpentynowego i pieciosiarczku fosforu poddaje sie reakcji z alkilofenolem, a pow¬ stajace przy tym kwasne zwiazki, zobojetnia sie wodorotlenkiem baru lub Gynku. Dodatek otrzy¬ many w ten sposób zawiera jednak popiól.W celu podwyzszenia stabilnosci dodatku, wyj¬ sciowy olej terpentynowy, stosowany do otrzymy¬ wania dodatku poddaje sie wstepnej obróbce zasa- 15 25 dowej, albo gotowy dodatek zadaje kilkoma setny¬ mi procenta takich zwiazków jak na przyklad olej rycynowy, aminy aromatyczne, alkilofenole.Doswiadczenia wykazaly jednak, ze domieszki te tylko nieznacznie przeciwdzialaja rozkladowi do¬ datku. Z drugiej strony stwierdzono, ze wstepna zasadowa obróbka olejiu terpentynowego jest tylko wtedy konieczna o ile olej zawiera kwasy.W obecnosci kwasu powstaja mianowicie, z powo¬ du izomeryzacji oleju terpentynowego, niepozada¬ ne terpeny. Jezeli wiec wyjsciowy olej terpenty¬ nowy jest obojetny, co zdarza sie najczesciej, wów¬ czas wstepna zasadowa obróbka jest calkowicie zlbedna.Stwierdzono, ze jezeli handlowy olej terpentyno¬ wy uwolni sie od zwiazków tlenowych na drodze destylacji lub przez traktowanie hydrochinonem, wówczas produkt powstajacy w czasie reakcji z pieciosiarczkiem fosforu, wykazuje znacznie zwiekszona stabilnosc.Ponadto okazalo sie, ze stabilnosc dodatku za¬ lezna jest od jakosci oleju terpentynowego. Stwier¬ dzono przy tym, ze pierwsza frakcja rektyfikowa¬ nego w kolumnie oleju terpentynowego zawiera wylacznie a- i /5-pinen i dodatek otrzymany z tej frakcji wykazuje duzo wyzsza stabilnosc od dodat¬ ku z dalszych frakcji oleju terpentynowego, w któ¬ rych obecne sa terpeny, nie tworzace stabilnych zwiazków z pieciosiarczkiem fosforu. Stwierdzono, ze dodatek o pozadanej stabilnosci otrzymuje sie 4977549775 z oleju terpentynowego, zawierajacego co najmniej 95% wagowych a- i /J^pinenów.Wedlug wynalazku pozbawiony kwasów wyj¬ sciowy olej terpentynowy, uwalnia sie od zwiaz¬ ków zawierajacych tlen na drodze wstepnej desty¬ lacji lub przez traktowanie hydrochinonem. Azeby przeciwdzialac powstawaniu zwiazków tlenowych w czasie traktowania oleju terpentynowego piecio- siarczklem fosforu jak tez podczas skladowania gotowego produktu, korzystne jest zapewnienie obojetnej lub redukujacej atmosfery.Sposobem wedlug wynalazku postepuje sie tak, ze pozbawiony kwasów wyjsciowy olej terpenty¬ nowy uwalnia sie od zwiazków zawierajacych tlen na drodze destylacji, albo przez obróbke za pomo¬ ca 0,2°/o hydrochinonu i odfiltrowaniu, albo przez przepuszczenie oleju przez kolumne wypelniona hydrochinonem. Nastepnie przed reakcja z piecio- siarczkiem fosforu stwierdza sie na drodze gazo¬ wej analizy chromatograficznej czy olej terpenty¬ nowy nie zawiera niepozadanych terpenów wisród nich takze pinenów, których nie mozna zaliczyc do a- lub /?-pinenów, w ilosci nie przekraczajacej do¬ puszczalnej zawartosci 5°/o. Przydatnosc wstepnie oczyszczonego oleju terpentynowego do dalszej re¬ akcji mozna równiez zbadac w ten sposób, ze z ma¬ lej próbki wstepnie traktowanego oleju terpenty¬ nowego sporzadza sie w laboratorium dodatek i bada jego stabilnosc w temperaturze 80°C. Je¬ zeli po uplywie 100 godzin pojawi sie zmetnienie lub osad, wówczas wstepnie traktowany olej ter¬ pentynowy rektyfikuje sie w kolumnie i do wy¬ twarzania dodatku pobiera sie jedynie te frakcje, które na podstawie jednej z wymienionych prób, daja dodatek o zwiekszonej stabilnosci.Dodatkowo stwierdzono, ze mozna polepszyc wlasciwosci gotowego dodatku, przez traktowanie go benzyna do analizy wolna od zwiazków aroma¬ tycznych. Obecne w dodatku zwiazki nietrwale nie rozpuszczaja sie w takiej benzynie i mozna je wy¬ dzielac z roztworu przez filtracje. Po oddestylowa¬ niu benzyny z czystego roztworu otrzymuje sie stabilny dodatek. Do silników dwutaktowych moze równiez znalezc zastosowanie roztwór benzynowy dodatku: Przyklad. Pozbawiony kwasów wyjsciowy olej terpentynowy poddaje sie frakcjonowanej de¬ stylacji w kolumnie rektyfikacyjnej, w celu uwol¬ nienia go od zwiazków zawierajacych tlen. Zbie¬ ra sie frakcje zawierajace co najmniej 95% a- i ^-pinenów. 500 kg oleju terpentynowego rekty¬ fikowanego w ten sposób wprowadza sie do urza¬ dzenia zaopatrzonego w mieszadlo i rure odpro¬ wadzajaca igaz i zamyka urzadzenie z wyjatkiem rury odprowadzajacej gaz. Nastepnie urzadzenie przeplukuje sie azotem, dwutlenkiem wegla, siar¬ kowodorem lub wodorem, v~ celu usuniecia powie¬ trza z przestrzeni reakcyjnej. Dzieki temu nie tyl¬ ko zwieksza sie stabilnosc otrzymanego produktu, lecz równiez usuwa sie niebezpieczenstwo eksplozji z powodu powstawania w czasie reakcji niewiel¬ kich ilosci siarkowodoru.Nastepnie do oleju terpentynowego wprowadza sie w ciagu godziny w temperaturze 120—140QC 10 25 30 40 45 60 65 przy stalym mieszaniu i chlodzeniu (z powodu re¬ akcji egzotermicznej) zawiesine 200 kg drobno- zmielonego pieciosiarczku fosforu w 485 kg oleju wazelinowego. W celu dokonczenia reakcji prowa¬ dzi sie ja jeszcze przez okolo 2 godziny w tych sa¬ mych granicach temperatur. Koniec reakcji pozna¬ je sie po tym, ze zastosowany odpowiednio roz¬ drobniony i o jednolitej wielkosci ziarna piecio- siarczek fosforu, przechodzi do roztworu.*Dodatek uwalnia sie od ewentualnie nieprzereagowanego szlamu pieciosiarczku fosforu w wirówce osadowej lub na prasie filtracyjnej.'Dodatek otrzymany w ten sposób posiada jasne zóltobrazowe zabarwienie, jest calkowicie prze¬ zroczysty i sklada sie w okolo 56°/o z substancji czynnych, powstalych podczas reakcji rektyfiko¬ wanego oleju terpentynowego z pieciosiarczku fos¬ foru. Sklad tych substancji czynnych nie jest jed¬ nak dotychczas ustalony.Dodatek ten charakteryzuje sie nastepujacymi wlasciwosciami: Liczba jodowa: stabilnosc: rozpus z c zalno sc: zawartosc fosforu: zawartosc siarki: zawartosc wody: zanieczyszczenia mechaniczne: siarkowodór: maksymalnie 100 trzymany w otwartej probów¬ ce wypelnionej do polowy w czasie 100 godzin w tempe¬ raturze 80°C nie wykazuje zad¬ nych zmian; rozpuszcza sie klarownie w pieciokrotnej ilosci benzyny; 4,6 — 5,2% 12,0 — 13,5% maksymalnie 0,1% maksymalnie 0,010% slady. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania z oieju terpentynowego i pieciosiarczku fosforu dodatku o zwiekszonej stabilnosci, do polepszenia wlasciwosci olejów smarowych, zmamieniny tym, ze wolny od kwa¬ sów olej terpentynowy, zawierajacy co naj¬ mniej 95% wagoW7ych a- i ^-pinenów, uwalnia sie cd zwiazków zawierajacych tlen na drodze destylacji lub przez traktowanie hydrochino¬ nem, po czym poddaje reakcji z pieciosiarcz- kiem fosforu w atmosferze obojetnej lub redu¬ kujacej.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze olej terpentynowy uwolniony od zwiazków tle¬ nowych przed reakcja z pieciosiarczkiem fosfo¬ ru, poddaje sie rektyfikacji w kolumnie, o ile zawartosc w nim pinenów, których nie mozna zaklasyfikowac do a- lub /?-pinenów, przekra¬ cza 5%.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 — 2, znamienny tym, ze do gotowego dodatku wyprowadza sie benzy- . ne wolna od zwiazków aromatycznych, w celu wytracenia zwiazków, których nie mozna za¬ klasyfikowac do a- lub /^-pinenów, po czym po Odsaczeniu osadu, dodatek uwalnia sie od ben- ' zyny na drodze destylacji. Z. G. „Ruch" W-wa, zam. 568-65 naklad 250 egz. PL