Opona moze byc wykonana z materialu jednorod¬ nego lub tez moze byc uksztaltowana warstwowo i'moze byc wyposazona w Wkladki wzmacniajace z bawjelnyf:jedwabiu, tworzyw sztucznych i/lub ikordu stalowego albo innego nadajacego sie do tego celu tworzywa.Wedlug dalszej cechy wynalazku srodkowa czesc bieznika kazdej pary opon moze byc uksztaltowa¬ na wklesle. Na skutek tego, podatny .grunt znaj¬ dujacy sie pod opona zostaje scisniety w kierunku srodka opcny (plaszczyzny symetrii kola prostopa¬ dlej do osi), co powoduje zwiekszenie zdolnosci udzwigu gruntu w porównaniu z udzwigiem tego gruntu w przypadku stosowania innych opon. Duza powierzchnia styku opony z gruntem gwarantuje dobra adhezje pary opon wzgledem gruntu, przy czym adhezja ta moze byc jeszcze zwiekszona dzie¬ ki odpowiedniemu uksztaltowaniu powierzchni biez¬ ników pary opon.Kolo do pojazdów skonstruowane wedlug wy¬ nalazku moze by6 wyposazone w jedna tylko opo¬ ne, majaca ksztalt pary wyzej opisanej opon.Wedlug wynalazku, kolo moze byc wyposazone w tarcze majaca plaski brzeg, siegajacy az w obrab miejsca zakleszczania opon. Do tego brzegu moga byc zamocowane z jednej strony lub z obydwu 6tron pierscienie zakleszczajace jedna lub dwie opony. Mozna równiez wedlug wynalazku wyposa¬ zyc kolo w obrecz zaopatrzona w wytloczone lub wykonane w inny sposób obrzeze i w pierscien zakleszczajacy, majacy równiez wytloczone obrze¬ ze i sluzacy do zakleszczania na obreczy dwóch opon, przy czym w przypadku zakleszczania na obreczy jednej opony pierscien ten moze byc za¬ stapiony pierscieniem plaskim.Kolo wedlug wynalazku moze byc ponadto tak uksztaltowane, ze dwie tworzace pare opony sa zamocowane pojedynczo do dwóch obreczy obra¬ cajacych sie niezaleznie od siebie, z których jedna moze byc sztywno zwiazana z osia napedzajaca.Pewne ulepszenie kola wedlug wynalazku polega tez na tym, ze w przestrzeni ograniczonej na zew¬ natrz opona i otwartej w kierunku bocznym umie¬ szcza sie wypelnienia z dowolnych tworzyw, zwlaszcza tworzyw piankowych. Wypelnienia te zakrywaja te przestrzenie na zewnatrz calkowicie lub czesciowo. Kolo wedlug wynalazku moze byc równiez wyposazone w bieznik, majacy znane w zasadzie kolce przeciwko gololedzi.Opona wedlug wynalazku nie wymaga stosowa¬ nia jakiegokolwiek cisnienia wewnetrznego, nie jest wyposazona w wkladki mogace powodowac wytwarzanie sie ciepla, a dzieki swemu niestoso¬ wanemu dotad Ksztaltowi umoizliwia poruszanie sie pojazdów po miekkich gruntach, przy czym wy¬ wiera ona male naciski na jednostke powierzchni, a sama ulega tylko nieznacznym odksztalceniom.W miekkich gruntach ma ona wlasciwosci przeciw- 4 slizgowe na skutek scisniecia gruntu w poblizu srodka symetrii kola. Sily napedzajace moga byc wiec wieksze jak w przypadku stosowania znanych dotychczas opon o ztblizonej wielkosci. Jezeli dwie 5 cpony sa zamontowane na jednej obreczy, to wów¬ czas na twardych nawierzchniach kolo toczy sie ,4wusladowo", na skutek czego przy malym oporze toczenia uzyskuje sie doskonale boczne prowadze¬ nie opony. 10 Opona wedlug wynalazku wykazuje znaczny za¬ kres sprezystosci. Jest ona znacznie bardziej od¬ porna na zewnetrzne uszkodzenia od znanych opon, na skutek czego jest ona pewniejsza w dzia¬ laniu. Dalsza zaleta opony wedlug wynalazku jest 15 to, ze w przypadku stosowania opon podwójnych nawet przy calkowitym zniszczeniu jednej z nich pojazd moze sie poruszac na pozostalej. Wymiana opony jest równiez latwa nawet wówczas, gdy sto¬ suje sie dodatkowe biezniki dla celów specjalnych. 20 Opona wedlug wynalazku nadaje sie zarówno jako opona szosowa, jak i jako opona terenowa przy wszelkiego rodzaju pojazdach stosowanych w rolnictwie, lesnictwie, budownictwie itp.Na rysunku przedstawiono przyklady wykona¬ nia kola wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia przekrój wzdluz osi czesci kola z dwoma na jednej obreczy zamontowanymi oponami, fig. 2 — taki przekrój z zastosowaniem opon o innym ksztalcie, fig. 3 — przekrój wzdluz osi przez czesc kola wyposazonego w opone jednoczesciowa, fig. 4 — schematycznie slad wytloczony przez opone we¬ dlug wynalazku w miekkim gruncie, fig. 5a — przekrój wzdluz osi czesci kola z dwoma oponami, „ fig. 5b — przekrój wzdluz osi czesci kola z dwoma oponami osadzonymi na obreczy w inny sposób, fig. 5c — przekrój wzdluz osi czesci kola z jedna opona osadzona na Obreczy, fig. 6 — przekrój wzdluz osi czesci obreczy kola, a fig. 7 — przekrój 40 wzdluz osi czesci kola z dwoma niezaleznie obra¬ cajacymi sie obreczami i oponami.Kolo wedlug fig. 1 sklada sie w zasadzie z dwóch niezaleznych, miskowatyoh lub dzwonowatych ksztaltek 1, stanowiacych opony. Opony te skla- 45 daja sie z wlasciwego korpusu 4 wykonanego z zna¬ nego w zasadzie elastycznego tworzywa sztucznego lub gumy, w którym w zaleznosci od stosowanego obciazenia umieszczone sa wkladki wzmacniajace 5 z bawelny, jedwabiu, tworzywa sztucznego takiego 50 jak nylon, drutów stalowych i/lub lin stalowych, zamocowanych we wnetrzu korpusu w znany w za¬ sadzie z produkcji opon sposób. Kazda z opon 1 jest wyposazona w rdzen 2 obrzeza, polaczony z wkladkami wzmacniajacymi 5 i z tworzywem kor- 55 pusu przez wulkanizacje. Moga byc równiez sto¬ sowane polaczenia metalowe lub inne zakotwicze¬ nia mechaniczne. W poblizu zewnetrznego brzegu kazda opona 1 jest wyposazona ponadto w zamon¬ towany podobnie do rdzenia 2 obrzeza sprezysty 60 pierscien 3, wykonany na przyklad ze stali lub po¬ dobnego materialu o odpowiednim przekroju lub z spiralnie nawinietej tasmy, na przyklad tasmy stalowej.Kazdy rdzen 2 obrzeza moze byc wykonany 65 z materialu o jednolitym przekroju, jak równiez49769 z drutów stalowych, lin stalowych lub wiazek dru¬ tów stalowych w sposób znany z produkcji opon samochód owych.Pierscienie 3 moga miec przekrój o rozmaitym ksztalcie, na przyklad pelny lub pusty w srodku. 5 Najkorzystniej jest stosowac pierscienie pelne.Rdzenie 2 obrzeza i pierscienie sprezyste 3 moga skladac sie z wielu obok lub jeden w drugi umiesz¬ czonych pierscieni. Pierscien sprezysty 3 moze byc równiez wykonany z spiralnie lub srubowo zwi- 10 nietych drutów lub tasm, przy czym jego odpor¬ nosc na zginanie i wlasciwosci sprezyste winny byc zblizone do wlasciwosci pierscienia wykona¬ nego z jednorodnego materialu (o przekroju pel¬ nym). 15 Pierscienie sprezyste i rdzenie oibrzezy sa umiesz¬ czone wspólosiowo wzgledem osi opony i kola po¬ jazdu.Na zewnetrznej powierzchni opon 1 sa wykona¬ ne biezniki 9„ badz to ma calej szerokosci opony, 20 badz tez na jej czesci. Na zewnetrznych brzegach opon 1 bieznik 9 moze byc w tym miejscu zaokrag¬ lony tak jak to pokazano na fig. 4 na odcinku wy¬ konanego przez opone w miekkim gruncie.Opony 1 naklada sie na dno 6 obreczy tarczy ko- 25 la 7, na skutek czego zostaje ona srodkowana. Opo¬ ne zamocowuje sie do tarczy kola za pomoca srub 15. W tym celu obrecz tarczy kola 7 jest dzie¬ lona w kierunku osiowym na dwie czesci. Tarcze kola zamocowuje sie w sposób analogiczny jak przy znanych kolach na koncu osi kola lub do pia¬ sty. Sposób zdejmowalny na przyklad za pomo¬ ca srub. Zamiast dwóch opon mozna na obreczy zamocowac jedna opone.Przyklady wykonania obreczy (pokazane na fig. 1—3 nie sa oczywiscie jedynymi rozwiazaniami konstrukcyjnymi. Ksztalt obreczy moze byc roz¬ maity. Na przyklad taki jak przedstawiono na fig. 5a, 5b i 5c.Wedlug fig. 5a tarcza kola i obrecz sa tak skon¬ struowane, ze umozliwiaja zamontowanie zarówno jednej jak i dwóch opon. W przypadku zamonto¬ wania dwóch opon stosuje sie tylko jeden pier¬ scien zakleszczajacy 13, a w przypadku dwóch 45 opon stosuje sie odpowiednio dwa takie pierscienie.Przy konstrukcji wedlug fig. 5b mozna zamon- towywac na obreczy dwie opony lub tez jedna opo¬ ne. W tym ostatnim przypadku pierscien zaklesz¬ czajacy 13 nalezy wymienic na plaski pierscien 14, 50 zaopatrzony w wzmocnienia katowe (fig. 5c). Kon¬ strukcja wedlug fig. 5b sluzyc moze równiez do zamocowywamia opony jednoczesciowej majacej ksztalt dwóch opon (fig. 3).Zaciskajace opone brzegi obreczy i pierscieni za- 55 ciskajacych nie musza przebiegac promieniowo, lecz moga korzystnie wedlug fig. 6 przebiegac zbieznie wzgledem siebie, tak jak to uwidoczniono na fig. 6.Aby ulatwic prowadzenie pojazdu, mozna we¬ dlug wynalazku zamontowac dwie opony na dwóch 60 niezaleznych obreczach tak jak to pokazano na fig. 7. Kazda z tych obreczy moze sie obracac nie¬ zaleznie od drugiej. Jedna z nich moze równiez byc zwiazana sztywno z osia napedzajaca i sluzyc tym samym do napedzania pojazdu. Druga obrecz 12 jest ** 35 40 umieszczona na tej samej osi w sposób swobodnie obracalny.Jak juz wspomniano zamiast dwóch opon za¬ montowanych na jednym kole mozna stosowac równiez jedna opone o ksztalcie odpowiadajacym dwom stykajacym sie ze soba oponom 1 (fig. 3).Opone taka zamocowuje sie na dnie 6 obreczy 7 i zakleszcza na niej. Rdzen 2 obrzeza moze byc przy tym uksztaltowany w sposób pokazany na fig. 3.Jezeli opony 1 naciskaja na jezdnie lub grunt, wówczas stosunkowo sztywne metalowe pierscie¬ nie 3 przesuwaja sie wzgledem zakleszczonych na obreczy rdzeni 2 obrzeza w sposób mimosrodowy, przy czym plaszczyzna w której leza pierscienie 3 pochyla sie wzgledem plaszczyzny rdzeni 2 pod pewnym katem. Temu ruchowi piescieni 3 wzgle¬ dem rdzeni 2 przeciwstawiaja sie sily wywolane elastycznoscia korpusu opony 1. Sily te wzrastaja wraz ze wzrostem przesuniecia pierscieni 3 wzgle¬ dem rdzeni 2. Jest rzecza oczywista, ze przez od¬ powiednie uksztaltowanie opon 1 i odpowiedni do¬ bór materialów mozna w dowolny sposób wplywac na sztywnosc tych opon, na przyklad przez dobór modulu elastycznosci tworzywa lub gumy, kata krzyzowania nitek w kordzie itp. Na sztywnosc ta wplywaja równiez wkladki wzmacniajace 5, Charakterystyka sprezystosci opon wedlug wy¬ nalazku moze byc równiez w szerokich granicach zmieniana przez odpowiedni dobór róznic srednic pierscieni sprezystych 3 i rdzeni 2 obrzezy, ich wzajemnej odleglosci 8, jak równiez ksztaltu opo¬ ny, a wiec rozmaitych krzywizn stosowanych itp. (fig. 2).Sprezyste pierscienie 3 przekazuja wywierany na nich nacisk na calym obwodzie opon i odksztal¬ caja sie przy tym tworzac pierscien owalny, przy czym w poblizu miejsca styku z nawierzchnia na¬ stepuje splaszczenie pierscienia. Odksztalcenia pierscienia 3 moga byc regulowane przez odpo¬ wiedni dobór materialu na pierscien, jego sred¬ nicy itp.Jest rzecza zrozumiala, ze wlasciwosci sprezyste opony zaleza równiez od odleglosci pomiedzy ezes* cia korpusu opony lezacej w poblizu jej zamoco¬ wania na obreczy, a wiec miejscem, gdzie opona zaczyna byc sprezysta i zewnetrznym brzegiem opony wzmocnionym sprezystym pierscieniem, gdzie gietkosc korpusu jest najwieksza. Odleglosc ta musi byc stosunkowo duza, aby ruch pierscienia sprezystego lub pierscieni sprezystych odbywal sie w zasadzie w kierunku pionowym.Po obciazeniu opon, najwieksza czesc obciazenia zostaje przekazana z sprezystego pierscienia na obrecz przez dwie boczne czesci korpusu opony.Przy zastosowaniu opon wedlug wynalazku nie potrzeba w pojazdach wozic calych kól zapaso¬ wych. Nalezy jedynie zabierac opony, które moga byc umieszczone jedna na drugiej, pozwalajac na znaczne zaoszczedzenie miejsca. Jezeli jakas opo¬ na 1 pojazdu zostanie uszkodzona, nie potrzeba nawet zdejmowac calego kola z pojazdu. Opony mozna bowiem zdejmowac pojedynczo i równiez pojedynczo z powrotem nakladac na obrecze.49769 7 8 Przestrzen (wneka) ograniczona na zewnatrz ma¬ terialem opony moze byc wypelniona w calosci lub czesciowo tworzywem sztucznym, takim jak two¬ rzywo piankowe, na przyklad pianka poliuretano¬ wa. Nie wplywa to ma dzialanie kola, pozwala jednak na uszczelnienie wneki i tym samym zapo¬ biega nagromadzeniu sie brudu w tej przestrzeni. PL