Pierwszenstwo: Opublikowano: 29. X. 1965 49718 KI. hCa,, 43jaz MKP A 01 b UKD 631.312 .312P7 Twórca wynalazku: dr Stanislaw Nawrocki Wlasciciel patentu: Wyzsza Szkola Rolnicza w Lublinie, Lublin (Polska) Plug melioracyjny zawieszany Przedmiotem wynalazku jest plug melioracyjny zawieszany, przeznaczony do orki melioracyjnej i glebokiego, warstwowego przeorywania nawozów organicznych na glebach lekkich.Jak wykazaly próby i doswiadczenia, do. wzro¬ stu produkcyjnosci ubogich gleb lekkich przy¬ czynia sie nie tylko umieszczanie na glebokosci 40—60 cm przewarstwionych nawozów organicz¬ nych oraz materialów ilastych, zawierajacych okreslona ilosc próchnicy, lecz takze zastosowanie wlasciwej uprawy i plodozmianu.Najwieksza jednak trudnosc stanowi dotych¬ czas techniczne wykonywanie zabiegu, polegajace na stosowaniu róznego rodzaju plugów, zwlaszcza nietypowych, wymagajacych z reguly duzej sily pociagowej, na przyklad ciagników gasienicowych o mocy 60—80 KM. Ponadto plugi te maja te wa¬ de, ze wydobywaja na powierzchnie duza ilosc martwicy glebowej oraz nie daja warstwowego ulozenia nawozów organicznych na zadanej gle¬ bokosci.Duzy wplyw na poprawienie gospodarki wodnej i zachowanie procesów rozkladu substancji orga¬ nicznej i próchnicy oraz na poglebienie warstwy próchnicznej i polepszenie warunków pokarmo¬ wych dla roslin uprawnych ma na przyklad na glebach piaskowych umieszczenie na odpowied¬ niej glebokosci obornika, torfu lub nawozów zie¬ lonych oraz zastosowanie odpowiedniej uprawy i plodozmianu. 10 15 20 25 30 Dotychczasowa praktyka stosowania orki me¬ lioracyjnej, polegajacej na glebokim przyorywa¬ niu nawozów organicznych, wskazuje na to, ze jej dodatni wplyw na plonowanie r-oslin, szczegól¬ nie w pierwszym roku po jej przeprowadzeniu, zalezy od tego, w jakim stopniu nastepuje wydo¬ bycie martwicy glebowej na powierzchnie roli.Dlatego tez uzycie do tego celu odpowiedniego pluga lub innego narzedzia przesadza niejedno¬ krotnie o wynikach takiej uprawy. Zabieg ten byl do niedawna dokonywany za pomoca plu¬ gów, które w zasadniczej budowie malo odbiegaly od plugów normalnych. Tak np.. pierwsze plugi, które byly zastosowane do takiej orki, stanowily w zasadzie powiekszenie znanych plugów typo¬ wych. Cala odkladnica wraz z wydluzanym skrzy¬ dlem miala w tych plugach ksztalt cylindroidamy.Plugi te w róznych ulepszonych odmianach umozliwialy wprawdzie wymagana glebokosc orki i przykrycie nawozów organicznych, jednak wada ich bylo to, ze wyrzucaly one na powierzchnie duze ilosci martwicy glebowej a duze ich wy¬ miary, wielki ciezar i nieodpowiednie ustawienia odkladnicy do kierunku orki byly przyczyna du¬ zych oporów i duzego zaipotrzebowania na sile pó-< ciagowa. Tego typu plugi wymagaly stosowania ciagnika gasienicowego o mocy nie mniejszej niz 80 KM.Okolicznosc ta nie tylko zwiekszala koszty wy-. konania zabiegu, lecz równiez z powodu braku ta¬ kich ciagników utrudniala ich wykonywania. 4971849718 Najlepszym rozwiazaniem byloby w tym przy¬ padku skonstruowanie takiego narzedzia lub ma- v £zyn^Jctóra moglaby pracowac do 50 cm gle¬ bokosci, ukladac warstwowo na dnie bruzdy obor¬ nik lub inny nawóz organiczny oraz wzruszac, ale nie odwracac i tylko w niewielkim stopniu mie¬ szac # warstwe próohniczna ze wzruszonym pod¬ glebiem.W tym celu zbudowany zostal specjalny plug do glebokiej melioracji. Plug ten pracuje w ten r sposób, ze podcieta w czasie orki warstwa gleby ; d^llebokosci 45 cm jest za pomoca odpowied¬ niej* oelkladnicy przesuwana w bruzde.W tym czasie zapluzek pracujacy plytko zrzu¬ ca na dno bruzdy obornik lub inne czesci orga¬ niczne wraz z pewna czescia warstwy, próchnicz- nej, które zostaja przykryte przy nastepnym przej¬ sciu korpusu glównego pluga.W porównaniu z plugiem dotychczas uzywanym, plug ten wyoruje na powierzchnie roli juz tylko nieznaczne ilosci martwicy glebowej i jakosc jego pracy jest znacznie lepsza.Zasadnicza wada tego pluga pozostaje jednak nadal jego ciezar, a w czasie jego pracy wyste¬ puja zbyt wielkie opory i duze zuzycie sily po¬ ciagowej. Plugiem takim mozna bowiem praco¬ wac jedynie przy uzyciu ciagnika gasienicowego o mocy 50 KM. Pewna modyfikacje tego pluga stanowi plug zawieszany i majacy nieco zmie¬ niona odkladinice. Plug ten ma wprawdzie mniej¬ sze wymiary oraz powoduje stosunkowo niewiel¬ kie opory i jest znacznie tanszy, nie mniej jed¬ nak jakosc pracy przy uzyciu tego pluga jest o wiele gorsza.Wszystkie znane dotychczas plugi stosowane do orki melioracyjnej, i do glebokiego, warstwowego przyorywania nawozów organicznych na glebach piaskowych maja te wspólna wade, ze nie odpo¬ wiadaja wymaganiom agrotechniki, poniewaz nie umozliwiaja prawidlowego, warstwowego uloze¬ nia nawozów organicznych na zadanej glebokosci, a ponadto ich konstrukcja uniemozliwia zadawa¬ lajace odwracanie skiby i wlasciwa prace za- pluzka.Niedogodnosci te i wady zostaly usuniete przez skonstruowanie pluga wedlug wynalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia schematycznie plug melioracyjny zawieszany w widoku z boku, fig. 2 — plug w widoku z góry, fig. 3 — korpus glówny pluga, od strony jego powierzchni pla¬ skich, fig. 4 — korpus glówny pluga od strony jego powierzchni wypuklej, fig. 5 — szczegól kor¬ pusu glównego w przekroju wzdluz linii D — D, E — E, na fig. 4, fig. 6 — szczegól korpusu glów¬ nego w przekroju wzdluz linii A—A, B—B, C—C na fig. 4, fig. 7 — szczegól korpusu glównego w przekroju wzdluz linii F—F, G—G, H—H, na fig. 4, fig. 8 — powierzchnie robocza korpusu glównego w rozwinieciu, fig. 9 — ploz korpusu glównego z listwa w widoku z boku i fig.- 10 — ploz korpusu glównego w widoku z góry.Plug melioracyjny zawieszany wedlug wyna¬ lazku ma inna niz znane plugi konstrukcje od- kladnicy korpusu glównego 2 oraz ramy 1,7..Odkladnica ta jest znacznie krótsza, jej dolne skrzydlo K jest mniej zawiniete, a pochylenie jej czesci w przekrojach wzdluz linii A—A i D—D sa mniejsze niz jej czesci w przekroju wzdluz linii C—C. 5 Plug wedlug wynalazku sklada sie z wzmocnio¬ nej ramy 1, 7 sprzezonej z kolem jezdnym, z po¬ laczonego z nia duzego korpusu glównego 2, któ¬ rego odkladnica (fig. 3—6) ma trzy powierzchnie robocze oraz z zapluzka 3, 5 i ze znanego kroju 10 talerzowego 4.Powierzchnia, robocza korpusu glównego 2 nie jest powierzchnia ciagla jak w znanych plugach, a sklada sie z trzech czesci, oddzielonych od sie¬ bie dwoma liniami giec b c, b f (fig. 3—8) przy 15 czym czesc stanowiaca dolne skrzydlo K (fig. 3, 4, 8 jest wypukla (fig. 7).Pierwsza czesc d f b c (fig. 3, 8), pracujaca na zasadzie zlozonego klina a e d f b c (fig. 3) two- 20 rzy lemiesz wraz z dolna czescia odkladnicy, a dru¬ ga czesc c m h g (fig. 3) stanowi górne skrzydlo, ustawione do kierunku orki pod katem ostrym, przy czym pierwsza czesc d f b c podcina i pod¬ nosi skiby na wysokosc okolo 30 cm, a druga czesc 25 c m h g umozliwia swobodne przesuwanie sie- podcietej skiby w bruzde i spelnia role spycha¬ jacego klina, ograniczonego krawedziami c m 1 k S h (fig. 3).Klin ten przesuwa skibe na prawo w bruzde 30 i odchyla ja w zaleznosci od glebokosci orki o kat od 30 do 42°, nie powodujac jej odwrócenia.Pierwsza d f b c, i druga c m h g czesc po¬ wierzchni roboczej korpusu glównego 2 tworza • kat rozwarty, przy czym kat ten jest w czesci 35 pierwszej w przekrojach wzdluz linii A—A, D—D odkladnicy mniejszy niz jej czesci skrzydlowe w przekrojach wzdluz linii C—C i E—E (fig. 4, 5 i 6).Dolne skrzydlo K odkladnicy, stanowiace trzecia 40 czesc powierzchni' roboczej korpusu glównego 2,. jest wykonane z oddzielnego kawalka blachy sta¬ lowej, przymocowanej odejmowalnie za pomoca srub do korpusu glównego 2. Skrzydlo K jest jak gdyby przedluzeniem pierwszej czesci d f b e 45 (fig. 3) powierzchni roboczej, zagietym w stosun¬ ku do niej ku dolowi (fig. 3, 4, 7). Ochrania ono bruzde przed zbyt wczesnym jej zasypaniem oraz; umozliwia warstwowe w niej umieszczenie nawo¬ zów organicznych. Jezeli nie jest konieczne gle- 50 bokie i warstwowe przyoranie nawozów orga¬ nicznych lub pozadane jest nawet splycenie gle¬ bokosci ich przykrycia, to w tym przypadku de¬ montuje sie skrzydlo K.Charakterystyczna cecha konstrukcyjna meliora- 55 cyjnego pluga zawieszanego wedlug wynalazku ^ jest równiez sprezysta listwa 6 ploza /korpusu glównego 2, zamocowana przesuwnie w grani¬ cach od 4 do 8 cm do korpusu na wysokosc 6 cm.Listwa 6 rozsuwa na dwie bruzdy odlozone przez 60 zapluzek 3, 5 nawozy organiczne, zmieszane uprzed¬ nio z pewna iloscia próchnicy oraz powoduje bar^ dziej równomierne i warstwowe ich ukladanie.Zapluzek pluga wedlug wynalazku ma posze¬ rzony korpus 3, którego pierwsza czesc odkladni- 65 cy jest zaopatrzona w oslone 5, zapobiegajaca za-49718 5 6 pychaniu sie obornikiem lub innymi czesciami organicznymi. Zapluzek jest zaczepiony do ramy 7 :za korpusem glównym 2 i wysuniety w sto¬ sunku do niego w lewo na odleglosc równa jego szerokosci roboczej. Odleglosc zaczepiania zapluz¬ ka 3, 5 za korpusem glównym 2 i glebokosc jego pracy moga byc regulowane niezaleznie od gle¬ bokosci pracy korpusu glównego. Zadaniem za¬ pluzka 3, 5 jest odkladanie na dno bruzdy lub na opadajaca duza skibe zmieszanych z pewna iloscia warstwy próchnicznej nawozów organicz¬ nych, rozrzuconych na powierzchni roli.Odkladanie to odbywa sie w tym czasie, kie¬ dy duza sfeiba jest przesuwana na bok przez glów¬ ny korpus 2 pluga.W wyniku dzialania takiego zestawu i przy usta¬ wieniu zapluzka 3, 5 w odleglosci od 50 do 60 cm za korpusem glównym 2 uzyskuje isie warstwowe przyorywanie nawozów organicznych na zadanej glebokosci, zgodnie z zasada glebokiej melioracji, a ponadto likwiduje sie strefe stwardnienia gleby tak zwana podeszwe pluzna, wystepujaca na i gle¬ bokosci 30—45 cm przy jednoczesnym wyelimino¬ waniu przypadków wyorania na powierzchnie ro¬ li martwicy glebowej.Zwiekszenie natomiast odleglosci zaczepienia za¬ pluzka 3, 5 za korpusem glównym 2 do 11?—120 cm powoduje splycenie przyorywania nawozów oraz daje mniejsze przemieszczanie w glab próchnicy.Przy takim zaczepieniu nie uzyskuje sie war¬ stwowego przyorywania nawozów organicznych, a osiaga sie ich przemieszczanie z orana warstwa gleby, podobnie jak przy powszechnie stosowanej orce.Plug wedlug wynalazku nadaje sie równiez do orek niewarstwowych, wykonywanych na glebo¬ kosc 50 cm, po zdemontowaniu skrzydla K i spre¬ zystej listwy 6 oraz po odpowiednim ustawieniu lub zdemontowaniu zapluzka 3, 5. PL