PL49666B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 26.VI.1965 Wspóltwórcy wynalazku: 49666 KI. 40b, 11/00 MKP C 22 c Wlasciciel patentu: doc. mgr inz. Stefan Balicki, mgr inz. Janusz I Pacalowski, mgr inz. Zygmunt Nowicki, mgr inz.Zdzislaw Swiderski, mgr Stanislaw Lyszkowski, j inz. Artur Wawrzak, mgr inz. Józef Szymanski, v Gustaw Wowra Zaklady Hutniczo — Przetwórcze Metali Niezelaz¬ nych „Hutmen" Wroclaw (Polska) Stop lozyskowy olowiowo-cynowy i sposób jego wytwarzania Wynalazek dotyczy skladu chemicznego stopu olowiowo-cynowego przeznaczonego do produkcji lozysk slizgowych i sposobu wytwarzania tego stopu.Znany dotychczas stop lozyskowy zawiera wsród innych skladników wagowo 1,25—l,75°/e kadmu i 0,75—1,25% niklu. Wprowadzenie w sklad stopu kadmu ma na celu poprawe jego wlasnosci slizgo¬ wych, a wprowadzenie niklu, przyspieszenie jego krystalizacji, powstawanie odpowiedniej drobno¬ ziarnistej struktury stopu, wzrost twardosci, jak równiez poprawe wlasnosci slizgowych.Uzywanie jako dodatków stopowych kadmu i ni¬ klu z uwagi na przedstawione ich wlasnosci jest w odlewnictwie stopów lozyskowych szeroko sto¬ sowane pomimo znacznego kosztu tych skladników oraz wystepowania równiez cech ujemnych, do których naleza przede wszystkim duza tendencja do segregacji, zagazowania stopu i nierównomier¬ na twardosc w przekroju odlewu. Ilosc braków z wymienionych przyczyn wynosi dotychczas okolo 4% globalnej produkcji stopu.Zgodnie z wynalazkiem na podstawie dlugotrwa¬ lych badan obejmujacych wplyw wszystkich sklad¬ ników aa wlasnosci stopu ustalono wbrew po- 10 15 20 25 wszechnie panujacym pogladom, ze mozliwe jest wyeliminowanie kadmu i niklu ze skladu stopu bez obnizenia wlasnosci fizycznych i mechanicz¬ nych stopu.Wynik ten uzyskano poprzez dobranie wlasciwe¬ go skladu chemicznego stopu i zastosowanie odpo¬ wiedniego sposobu jego wytwarzania.Sklad chemiczny stopu wedlug wynalazku za¬ wiera wagowo 9—ll°/o cyny, 13—15% antymonu, 1—2% miedzi, 0,5—0,9°/c arsenu i w pozostalej cze¬ sci olów oraz zanieczyszczenia w postaci niklu do 0.3%, kadmu do 0,6°/o, zelaza do 0,10%, cynku do 0,15%, bizmutu do 0,10%, i aluminium do 0,05%.Wytwarzanie stopu lozyskowego odbywa sie przy wykorzystaniu wymienionych skladników w postaci czystych metali lub surowców wtórnych pochodze¬ nia zlomowego, uzupelnionych surowcami czystymi.W tym przypadku, który w praktyce wystepuje najczesciej, w sklad wsadu wchodzi stop wstepny pochodzacy z odzysku metalu ze zgarów stopów lozyskowych olowiano-cynowych, przetop pocho¬ dzacy z ujednóradniajacego przetopu zlomów lo¬ zyskowych, zaprawa zawierajaca miedz i antymon, oraz czysty antymon, olów twardy i arsen. 496663 Przyklad skladu wsadu jest przedstawiony po¬ nizej: wyszczególnienie skladników wsadu kg Sn Cu Sb As Ni Cd Pb przetop zlomów stopu olow.-cynow. 2.000 192 27 265 11 2 22 reszta przetop zlomów stopu wysokocynow. 400 258 33 45 reszta zaprawa (Cu Sb50) 30 — 15 15 — arsen 25 — — — 25 — olów twardy (Pb Sb 9B) 1.900 165 reszta antymon 145 — — 145 — 4.500 450 75 635 36 2 22 reszta przy czym sredni sklad chemiczny przetopu zlo¬ mów stopu olowiowo-cynowego zawiera procento- 20 wo w stosunku wagowym: Sn Cu Sb As Ni Cd Pb 9,6 1,35 13,25 0,56 0,1 1,1 reszta a sklad przetopu zlomów stopu wysokocynowego: Sn Cu Sb Pb 25 6^ 8,2 11,2 reszta W celu otrzymania stopu sposobem wedlug wy¬ nalazku oczyszczone z narostów zuzlowych i po¬ zostalosci metalicznych tygle zeliwne podgrzewa sie do temperatury okolo 500 °C i dno ich wysypuje 30 suchym weglem drzewnym w ilosci: czesc wagowa wegla na 400 czesci wagowych wsadu.Do tygli zeliwnych zaladowuje sie trzy czwarte ogólnej ilosci ustalonego namiaru oraz cala ilosc antymonu i zaprawy miedzi i antymonu. W czasie 35 topienia metal pokrywa sie jednolita warstwa we¬ gla drzewnego zabezpieczajacego go przed utlenia¬ niem, ^o stopieniu pierwszej czesci namiaru i osia¬ gnieciu temperatury okolo 550 °C przystepuje sie do wtapiania arsenu. Wtapianie arsenu odbywa sie 40 przy zalozonym na tyglu okapturzeniu przez cal- 4 kowite zanurzenie w kapieli, tak, aby jego górna czesc znajdowala sie okolo dziesiec cm pod war¬ stwa kapieli. Czas wtapiania uzalezniony jest od ilosci metalicznego arsenu we wsadzie i wynosi 15—30 minut. Po wtopieniu arsenu i wymieszaniu kapieli dodaje sie pozostala jedna czwarta czesc wsadu. Po stopieniu wsadu nalezy kapiel dodatko¬ wo wymieszac w celu unikniecia powstawania se¬ gregacji.Nastepnie wsad ochladza sie i w temperaturze 500—450 °C odlewa do form plaskich. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Stop lozyskowy olowiowo-cynowy, znamienny tym, ze zawiera w swym skladzie chemicznym wagowo 9—11% cyny, 13—15% antymonu, 1—2% miedzi, 0,5—0,9°/o arsenu i w pozostalej czesci olów oraz zanieczyszczenia. w postaci ni¬ klu do 0,3%, kadmu do 0,6%, zelaza do 0,10%, cynku do 0,15%, bizmutu do 0,10%, aluminium do 0,05%.
2. 2. Sposób wytwarzania stopu wedlug zastrz. 1 ze skladników czystych metali lub ze surowców wtórnych pochodzenia zlomowego w tyglu ze¬ liwnym wysypanym suchym weglem drzewnym, znamienny tym, ze tygiel zeliwny podgrzewa sie do temperatury okolo 500 °C i dno jego wysy¬ puje sie suchym weglem drzewnym w ilosci jedna czesc wegla na 400 czesci wagowych wsa¬ du, po czym zaladowuje sie do nich trzy czwarte ogólnej ilosci ustalonego namiaru oraz cala ilosc antymonu i zaprawy miedzi i anty¬ monu, wytapia te czesc wsadu i nastepnie w temperaturze okolo 550 °C wtapia w ciagu 15—30 minut arsen, miesza kapiel, dodaje do niej pozostala jedna czwarta czesc namiaru i poddaje caly wsad stopieniu.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze po stopieniu, caly wsad dokladnie sie miesza, schla¬ dza go do temperatury 500—450 °C i w tej temperaturze odlewa do form plaskich. PZG w Pab. 477-65 300 egz. f. A-4 PL