Opublikowano: 20.V.1965L 49412 KI, 87c, MKP B250 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Waclaw Delebinski, mgr inz. Marian Odrobina Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Mlotek pneumatyczny Przedmiotem wynalazku jest mlotek pneuma¬ tyczny przeznaczony glównie do prac przy glebie¬ niu szybów nadajacy sie równiez i do innych ro¬ bót górniczych.Wynalazek jest wynikiem prac nad zwieksze- 5 niem sprawnosci mlotków pneumatycznych. Spraw¬ nosc maszyn udarowych jest iloczynem energii udaru i czestotliwosci uderzania. Zwiekszenie energii udaru droga zwiekszania powierzchni tlo¬ ka okazalo sie mozliwe jedynie w 'niewielkich gra- io nicach, gdyz powoduje zwiekszanie srednicy cylin¬ dra, a wiec i gabarytu mlotka oraz jego wagi, zwiekszenie energii odrzutu. Wobec tego najwiek¬ szy nacisk polozono na zwiekszenie czestotliwosci uderzania. Nadspodziewane wyniki otrzymano 15 przez zastosowanie w mlotku pneumatycznym za¬ miast normalnie stosowanych stawidel suwako¬ wych, uchylnej plytki sterujacej. A mianowicie osiagnieto ta droga 1100 uderzen na minute, gdy czestotliwosc uderzen znanych mlotków wynosi na 2o ogól okolo 600 i mie przekracza 700. Plytka wahli- wa jako element sterujacy powietrze sprezone jest znana i stosowana w lekkich wiertarkach udaro¬ wych.Praktyczne próby kopalniane, którym poddano 25 tak usprawniony mlotek pneumatyczny wykazaly, ze halas wynikajacy z pracy maszyny z czesto¬ tliwoscia 1100 uderzen na minute jest wrecz nie do zniesienia dla górnika obslugujacego mlotek. Wo¬ bec czego nalezalo albo zrezygnowac z usprawnio- 30 nego mlotka, albo nalezycie rozwiazac stlumienie halasu. Okazalo sie, ze wszelkie znane tlumiki ma¬ szyn udarowych wykonywane z rur metalowych z przegrodami, komór róznego iksztaltu nie sa w danym przypadku wystarczajace. Dopiero wy¬ nalazek pozwolil na taik skuteczne stlumienie ha¬ lasu, iz mlotek pneumatyczny wedlug wynalazku stanowi skuteczne i wygodne narzedzie pracy o znacznie zwiekszonej .sprawnosci przy wymia¬ rach 1 ciezarze niewiele rózniacych sie od wy¬ miarów i ciezaru pneumatycznych mlotków zna¬ nych.Wynalazek polega na calkowicie nowym rozwia¬ zaniu tlumika. Odcinek obudowy mlotka, na któ¬ rym znajduja sie otwory wydmuchowe zaopatrzo¬ ny jest w obejme gumowa. Obejma jest docisnieta do powierzchni mlotka jedynie ma krawedziach, a w czesci srodkowej od mlotka odstaje, przez co pomiedzy obejma gumowa a powierzchnia mlotka utworzona jest komora, której przekroje poprzecz¬ ne maja ksztalt pierscieniowy. W celu zamocowa¬ nia obejmy, mlotek zaopatrzony jest we wciecia w obudowie o powierzchniach osiowych i promie¬ niowych, a obejma ma na krawedziach powierzch¬ nie dostosowane do styku, z tymi powierzchniami obudowy. Obejma jest nieco dluzsza, wobec czego musi byc wcisnieta na wlasciwe miejsce az do zwarcia wymienionych powierzchni styku.Dzieki elastycznosci gumy obejma trzyma sie mocno, zas polaczenie jej jedynie na styk umozli- 4941249412 3 wia jej osiowe obrócenie. Obejma zaopatrzona jest w czesci srodkowej w szereg otworów, które ze¬ brane sa jedynie w obrebie luku okolo 90°. Dzieki obracaniu obejmy dookola osi mlotka, górnik moze nastawic wydmuch powietrza z obejmy w kierun- 5 ku, który w danych warunkach okaze sie najdo¬ godniejszy. Okazalo sie, ze tak skonstruowany tlu¬ mik jest znacznie skuteczniejszy od tlumików zna¬ nych, wobec czego ipraca z mlotkiem o 1100 ude¬ rzeniach na minute nie jest bardziej uciazliwa od 10 pracy ze znanymi mlotkami pneumatycznymi.Znane jest wytwarzanie dysz lub irur wydmu¬ chowych maszyn pneumatycznych z gumy lub in¬ nego podatnego tworzywa tam, gdzie zachodzi nie¬ bezpieczenstwo zamrazania przewodów wydmu- 15 chowych. Drgania gumy krusza warstewke lodu, który stale wydmuchiwany nie moze sie nagro¬ madzic. Rozwiazania te zarówno ksztaltem jak i celem róznia sie zasadniczo od tlumika mlotka wedlug wynalazku, który z mimi nie ma nic 20 wspólnego.Mlotek pneumatyczny wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku schematycznym, któ¬ rego fig. 1 (przedstawia w przekroju mlotek osio¬ wy, fig. 2 jego trzymak uchylny, fig. 3 obejme gu- 25 mowa czesciowo w widoku, a czesciowo w prze¬ kroju osiowym.Obudowa 1 stanowiaca zarazem cylinder pneu¬ matyczny jest wykonana z walcówki, a nie z od- kuwki jak w mlotkach znanych, co wplywa na lek- 30 kosc i obniza cene wykonania mlotka. Do polacze¬ nia z plyta 2 stanowiaca pokrywe cylindra oraz z glowica 3 zastosowano zlacze kolnierzowe nie stosowane dotychczas w znanych mlotkach pneumatycznych, a mianowicie majace luzny kol- 35 nierz 4 zamocowany przez wlozenie do odpowied¬ niego wyciecia dzielonego pierscienia 5. Do centro¬ wania laczonych czesci sluza kolki ustalajace 6.Sruby kolnierzowe nie sa widoczne w przekroju na fig. 1, gdyz znajduja sie w plaszczyznie prosto- 40 padlej do plaszczyzny tego przekroju. Przez wyeli¬ minowanie tradycyjnego laczenia srubami umiesz¬ czonymi w odkutych uchach przebiegajacymi wzdluz znacznej czesci mlotka uzyskano duza osz¬ czednosc ciezaru. Oszczednosc ta pozwolila na 45 zwiekszenie srednicy tloka i cylindra bez przekro¬ czenia ciezaru mlotków pneumatycznych znanych.Tlok a zarazem ibijak 7 wyikonuje w cylindrze stanowiacym wnetrze obudowy 1 ruch posuwisto- -zwrotny w zaleznosci od doprowadzenia powietrza do jednego lub drugiego konca cylindra. Posuw roboczy konczy sie uderzeniem ibijaka 7 w grot 8.Trzymak 9 grotu jest uchylny, co ulatwia wy¬ miane grotu na przyklad w celu doboru odpo¬ wiedniej postaci grotu do danej pracy. Droga prze¬ plywu powietrza sprezonego jest nastepujaca: kró- ciec doprowadzajacy 10, zawór 11 z dzwignia ste¬ rownicza 12, komora rozdzielcza zawierajaca uchyl¬ na plytke sterujaca 13 oraz kanaly 14 i 15 prowa¬ dzace do obu konców cylindra, otwory 18 do wy¬ dmuchu powietrza z cylindra oraz komora tlumika utworzona miedzy obudowa 1, a obejma gumowa 17 z otworami 16. Uchwyty reczne 19 grubo ogumio¬ ne sa odejmowane do transportu mlotka. Jeden z nich jest uksztaltowany jako zbiornik 20 na olej.Olej pod wplywem pulsacji powietrza panujacych wewnatrz mlotka wydostaje z tego zbiornika odpowiednimi kanalikami. PL