Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.II.1965 KI. 21c, 45/03 MKP H 02 c UKD 3ISL|OrEKA Wspóltwórcy wynalazku: Wieslaw Nowowiejski, Zygmunt Owczarek, -qq^-—- guslaw Zabolski Wlasciciel patentu: Osrodek Rozwojowy Laczników Niskonapieciowych przy Zakladach Aparatury Elektrycznej „Elester", Lódz (Polska) Uklad stykowo-gaszeniowy stycznika elektromagnetycznego suchego Przedmiotem wynalazku jest uklad stykowo-ga¬ szeniowy stycznika elektromagnetycznego suchego, pradu zmiennego, przeznaczonego do pracy ciezkiej, to jest pracy nawrotnej, pracy impulsowej lub ha¬ mowania przeciwpradem.Znane rozwiazania ukladów stykowo-gaszenio- wych zwlaszcza dla pradów znamionowych rzedu kilkuset amperów posiadaja zasadnicza wade, a mianowicie nie gasza w sposób zadawalajacy ca¬ lego zakresu pradów wynikajacych z wymagan sta¬ wianych przez normy dla danych warunków pracy.Dla warunków pracy ciezkiej wartosci te wahaja sie w granicach od pradu znamionowego do osmio¬ krotnej wartosci tegoz pradu. Problem polega na tym, ze komora gaszeniowa gaszac poprawnie luk elektryczny wywolany pradem znamionowym nie jest przystosowana do gaszenia luków pochodza¬ cych od pradów wiekszych (6 — 8 X In). Inny typ komór gasi skutecznie luk wywolany przez prady wieksze, natomiast przy wylaczaniu pradów zna¬ mionowych luk wogóle nie wchodzi do ukladu ply¬ tek gaszeniowych, wskutek czego pali sie dlugo na stykach powodujac ich nadmierne nagrzewanie i ni¬ szczenie.Wady powyzsze, ograniczajace w sposób zasadni¬ czy trwalosc manewrowa lacznika elektrycznego, zostaly wyeliminowane w ukladzie stykowo-gasze¬ niowym bedacym przedmiotem wynalazku.Zespól stykowy jest uksztaltowany w ten sposób, ze styki ruchome oraz styki nieruchome sa odchy- 10 15 20 25 lone od plaszczyzny podstawy lacznika o pewien kat, tworzac w ten sposób petle pradowa wdmu¬ chujaca luk elektryczny do komory gaszeniowej. Dla wzmocnienia efektu petli pradowej styki nierucho¬ me po swej zewnetrznej stronie posiadaja odpo¬ wiednio uksztaltowane przedluzenia stalowe. Styki nieruchome sa uksztaltowane w postaci zlamanej litery „U" w ten sposób, ze odleglosc ramion w kaz¬ dym punkcie jest jednakowa, dzieki czemu pole magnetyczne powstale od przeplywajacego przez nie pradu nie zmniejsza swego natezenia w miare wzro¬ stu petli pradowej podczas palenia sie luku, wsku¬ tek czego luk wypierany jest ku plytkom gaszacym ze stala sila.Komora gaszeniowa jest zbudowana w ten sposób, ze stanowi skojarzenie systemu plytkowego i szcze¬ linowego gaszenia luku. W takiej komorze luk elek¬ tryczny wywolany przerywaniem pradów mniej¬ szych gaszony jest w plytkach dejonizacyjnych, na¬ tomiast luk elektryczny powstaly od pradów wiek¬ szych gaszony jest w labiryncie utworzonym z ply¬ tek dejonizacyjnych i waskich szczelin ceramicz¬ nych.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój przez uklad stykowo-gaszeniowy, fig. 2 — uklad stykowo-gaszeniowy w widoku z góry po zdjeciu komory gaszeniowej, fig. 3 — czesciowy przekrój komory gaszeniowej, fig. 4 — przekrój w plaszczyz¬ nie X—X przez uklad plytek, a fig. 5 — przekroje 4902949029 przedstawiajace uklad przestrzenny plytek i cera¬ micznych zeber.Uklad stykowo-gaszeniowy przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania sklada sie z nastepujacych cze¬ sci: nieruchomych styków 1, wygietych w ksztalcie zlamanej litery „U" w ten sposób, ze odleglosc ra¬ mion w kazdym punkcie jest jednakowa, które sa zaopatrzone w nakladki stykowe i oraz w stalowe przedluzenia 3, jak równiez z ruchomych styków 4.Uklad stykowy umieszczony jest wewnatrz komory gaszeniowej, przedstawionej szczególowo na fig. 3, która sklada sie dwóch jednakowych ceramicznych czesci 6 polaczonych czterema nitami 7, z których dwa utrzymuja jednoczesnie blaszane okladziny 8.Wewnatrz komora gaszeniowa posiada promieniscie rozchodzace sie ceramiczne zebra 9 z waskimi szcze¬ linami 11, pomiedzy którymi ulozone sa na prze¬ mian dejonizacyjne plytki metalowe 10 tworzac w ten sposób labirynt, w którym nastepuje wydlu¬ zenie podzielonego w plytkach luku i latwiejsze jego zgaszenie. Przestrzenny rozklad plytek przed¬ stawiaja przekroje A—A, B—B, C—C, D—D uwi¬ docznione na fig. 5.Przebieg procesu gaszenia jest nastepujacy: w momencie przerwania obwodu, pomiedzy stykami 1, 4 zapala sie luk elektryczny, który pod wplywem oddzialywania pola elektrycznego wytworzonego w petli pradowej pomiedzy nieruchomymi styka¬ mi 1 i ruchomymi stykami 4 zostaje przesuniety pomiedzy plytki dejonizacyjne 10. Jezeli wartosc pradu jest rzedu pradu znamionowego lub nieco wyzsza, luk zostaje zgaszony w metalowych plyt¬ kach dejonizacyjnych; jezeli natomiast wartosc pra¬ du znacznie przekracza prad znamionowy, luk do¬ staje sie w labirynt wspomnianych plytek 10 i ce¬ ramicznych zeter 9, gdzie zostaje wydluzony, ochlo¬ dzony, a nastepnie zgaszony. s PL