Uzywane dotad pirziaj&mce sztucznego jedwabiu posiadaja wewnatrz mechanizm napedowy do prowadzenia nici. Wal umo¬ cowany w dolnej czesci ramy maszyny wy¬ woluje ruch zwrotny prowadnika nici, znajdujacego sie u góry maszyny, W zna¬ nych dotad maszynach, kazda cewka ma dwa lozyska, z których kazde musi byc od¬ dzielnie oliwione. Poniewaz maszyna zwy¬ klej konstrukcji posiada 200 walów cew¬ kowych, trzeba wiec oliwic 400 lozysk i 400 kól pedzacych te waly. Oprócz tego ma¬ szyna posiada Wiele lozysk i mieljisc do o- liwienia czesci, wprawiajacych w ruch pro¬ wadniki nici.Ta wielka ilosc miejsc smarowanych jest za&adriiicza wada, uzywanych dotad iprzasinic sztucznego jedwabiu, gdyz obcia¬ za kosztami robocizny na wykonanie tych czynnosci.Dalsza wada zniamych prtzasnie sztucz¬ nego jedwabiu jest to, ze jej ruchome cze¬ sci pracuja bez przerwy w atmosferze siar¬ kowodoru, który je nagryza i z tego powo¬ du dokladne smarowanie czesci jest tu znacznie wazniejsze niz u maszyn pracu¬ jacych w warunkach normalnych.Wady te usuwa wynalazek tak u prza- sfric. cewkowych jak i u przasnic wirówko¬ wych. Jak wiadomo, metoda cewkowa po-lega na tem, ze nici wychodzace z otwo¬ rów dyszy przasnicy nawijaja sie na cew¬ ki1, podiczas gdy w drugim wypadku nici przechodza pfjzez krazek kierowniczy, po- czem przez szklany lejek Wchodza do szybkobieznej wirówki, gdzie z powodu dzialania sily odsrodkowej ukladaja sie na wewnetrznej scianie wirówki i tworza tam klebek krzyzujacych sie warstw nici; W mysl wynalazku wiszysikje waly cewkowe i ich mechanizmy napedowe sa zamkniete w oslonach, polaczonych z soba i napelnionych oliwa. Urzadzenie jest przy- tem takie, ze tylko jedna z oslon napelnia sie oliwa, która potem rozchodzi sie do wszystkich smarowanych miejsc. Przez o- sloniecie wszystkich czesci mechanizmu napedowego unika sie szkodliwego dziala¬ nia siarkowodoru i par kwasowych.Niezaleznie od dogodnosci nalewania oliwy tylko w jednem miejscu, latwo do- stepnem, osiaga sie jeszcze oszczednosc smaru i jpewnosc, ze kazde lozysko jest do¬ brze naslmarowane, a zarazem odpada ko¬ niecznosc smarowania recznego.Przedmiot wynalazku przedstawiono na schematycznych rysunkach w dwóch przy¬ kladach wykonania.Fig. 1 przedstawia w poprzecznym przekroju wykonanie przasnicy cewkowej, a fig. 2 — czesciowy przekrój podluzny tej maszyny, fig. 3 przedstawia poprzeczny iprzekrój przasnicy wirówkowej. W wyko¬ naniu podlug fig. 1 i 2, dysze / przasnicy ,sa umieszczone jak zwykle w kapieli kwa¬ su siarkowego 30, gdzie wiskoza wychodza¬ ca z otworów dyszy przybiera postac nici.Nic 31 przechodzi przez prowadniki 33 i 2, umieszczone na tylnym i przednim koncu ramienia 32, do cewki 3. Kazida cewka 3 jest utmieszczona w uchwycie 4, który jest umocowany na wale cewkowym 5; na prze¬ ciwnym koncu teigo walu znajduje sie rów¬ niez uchwyt 4 dla« cewki1. Wal cewkowy 5 przechodzi przez zaimknileta oslone 6, w której znajduja sie jego lozyska 7. We¬ wnatrz oslony znajdu|je sie na wale 5 kolo s/limakcwe 8, otrzymujace ruch od kola sli¬ makowego 9 osadzonego na wale 10, który wraz z kolefm 9 znajduje sie równiez we¬ wnatrz oslony.W przasnicach sztucznego jedwabiu u- klad cewek jest jak wiadomo taki, ze co druga cewlka pracuje, podczas gdy sasied¬ nie cewki isa puste i moga natychmiast roz¬ poczac prace, gdy tylko cewki bedace w ruchu sa juz nawiniete. Jezeli wiec niepa¬ rzyste cewki obracaja sie, to parzyste! mu¬ sza stac i odwrotnie. Parzyste cewki 3 o- trzymuja ruch od kól slimakowych 8, 9, a nieparzyste cewki 3' od kól slimakowych 8\ 9', przyczeim kola 9' sa osadzone na wa¬ le 10'. Wszystkie kola slimakowe i ich waly sa zamkniete w oslonie 6.W kierunku podluznym znajduje sie sze¬ reg oslon 6, które sa z, soba polaczone za- pomoca przewodów 12 (fig. 2). Jezeli w jednem miejscu wlewa sie oliwe do oslon 6, to oliwa przechodzi do wszystkich oslon i staje na tym samym poziomie we wszystkich oslonach. Oslony 6 sjpelniaja wiec zadanie zbiorników oliwy i Usztyw¬ niaja u góry poszczególne stojaki 11 prza¬ snicy.Ramiona 32 poruszaja sie po obu stro¬ nach maszyny ponad szeregiem cewek 3 wzglednie 3' i zaopatrzone na siwych kon¬ cach w prowadniki nici 33 i 2, Otrzymuja ruch zwrotny znanym sposobem, powodu¬ jac regularne nawijanie sie nici 31 na cew¬ ki 3 wzglednie 3*. Obydwa przeciwlegle ra¬ miona 32 sa osadzone na wspólnym draz¬ ku 13, który posiada wahadlowy ruch zwrot¬ ny skierowany poprzecznie do osi maszy¬ ny, przy pomocy wahaczów 14, 15. Na drazku 13 sa osadzone sworznie 16, za któ¬ re chwytaja rozwidlone konce wahaczów 14 i 15. Górny koniec wahacza 14 jeslt przy¬ mocowany do poprzecznego walu 17, któ¬ ry posiada ruch zwrotny wywolany dziala¬ niem dzwigni 18, wprawianej w* ruch przez mimosród sercowy 19. Mimosród 19 jest — 2 —osadzony na poprzecznym wale 20, który otrzymuje ruch od podluznego walu 23, za posrednictwem pary slimakowych kól 21, 122. Dtruigi wahacz 15 nie posiada speqjklne- igo'napedu; lecz jego górny koniec jdst za- fwfeszony w punkcie 29 na ostrzu pryzmatu, 'zrobionego z metalu odpornego na dziala¬ cie kwasów tak, ze teij czysci nie potrzeba 'smarowac.Pozostale czesci mechanizmu do nada¬ wania ruchu zwrotnego prowadnikom nici 'znajduja sie w oslonie 24, znajdujacej sie bezposrednio ponad oslona 6. Przegroda, która oddziela oslone 6 i 24, jdst zaopa¬ trzona w szczeline 25 przepuszcizajaca lan- teuch 26 podnosnika kubkowego. Do Wpra¬ wiania w ruch tego podnosnika sluzy wal 20, przyczem podnosnik ten sluzy do prze- •nbszenia oliwy ze zbiornika 6 do oslony 24, celem smarowania czesci znajdujacych sie w tej ostatniej. Oliwa podniesiona do oslo¬ ny 24 splywa czesciowo do korytka 27, które prowadzi \ja do lozyska poprzeczne¬ go walu 17, przyczeim nadmiar oliwy sply¬ wa do oslony 24. Poniewaz brzegi szczeliny 25 sa podniesione wgóre, wiec poziom o- liwy w oslonie 24 odpowiada wysokosci tych brzegów, natomiast nadmiar oliwy 'splywa do dolnej oslony & Smarowanie mimosrodu odbywa sie czesciowo w ten sposób, ze jeigo wystajacy koniec zanurza sie w czacie obrotu w oliwnej kapieli gór¬ nej oslony 24, a czesciowo dostarcza mu oliwy korytko (nie uwidocznione na rysun¬ ku) zasilane oliwa z podnosnika kubkowe¬ go. Lozyska mimosrodu smaruje oliwa splywajaca po scianie oslony 24, albo tez uzywa sie do tego celu podobnych korytek jak wyzej opisane, zasilanych oliWa z pod¬ nosnika 26. W ten sjposób wszystkie czesfci mechanizmu wtptawiajacego w ruch pro¬ wadniki nici, otrzymuja simar ze ^wspólnego zbiornika 6.Podczas gdy oslony 6 sa ulozone sze- •i przylegaja bezposrednio do siebie* to o- slony 24 sa rozlozone w wiekszych odste¬ pach od siebie, nip. w ten sposób, ze w kaz- dem polu, odpowiadajacem dlugosci jednej oslony 6, znajduje sie jedna oslona 24, a tern samem jeden mimosród 19. Ruch mi- mcisrodu 19 przeftosi sie na Wszystkie draz¬ ki prowadników' nici w jednem polu w ten sposób, ze na obu koncach drajzka 13, o- trzymujacego bezposredni naped od jmimo- srodu {zapomoca wahaczów 14, 15), sa przymocowane laczniki 34, w kidrunku po¬ dluznej osi maszyny i zaopatrzone przy kazdej cewce 3 wzglednie T w ramiona 32 z prowadnikami nici 33 i 2.Prowadniki nici, znajdujace sie po obu sitromach maszyny, poruszaja sie Wiec odjpowiednio do wahadlowych ruchów drazka 13 wprawianego w ruch bezposred¬ nio przez mimosród.W przedstawionem wykonaniu uwi¬ doczniono tyliko jeden mimosród sercowy 19. W ten sposób osiaga sie jak wiadomo równomierne, cylindryczne nawiljanie nici na kazda cewke 3 wzglednie 3\ Jezeli ruch drazka nie ma byc jednostajJny, lecz nie jednostajny, aby na koncach cewek byfo mniej zwojów nici niz w srodku mozna u- miescic w oslonie 24 jeszcze jeden mimo¬ sród, który dzialajac wraz z glównym moisrodem nadaje drazkowi 13 ruch niejed¬ nostajny.Przez pomieszczenie czesci imechani- z?mu napedowego prowadników nici, w o- slonie 24, i ponad maszyna, osiaga sie przedewszyistkiema latwosc dostepu do nich z obu stron; u uzywanych dotad maszyn, czesci te znajduja sie wewnatrz ramy ma¬ szyny, gdzie dostep do nich jest bardzo u- trudniony, gdyz z obu stron znajduja sie przed niemi dysze, naczynia z kwasem siarkowym, przewody wiskozy i t p. urza¬ dzenia. Nowy sposób rozmieszczenia wtspomnianych czesci naipedowych ma je¬ szcze te zaleite, ze smarowanie Ich z pola- czomych z soba zbiorników 6, jest nieza¬ wodne, przyczem uklad tiaki umozliwia — 3 —gestsze ustawianie cewek po obu stronach maszyny. Z tego powodu maszyny podlug wynalazku sa znacznie wezsze, latwiejsze do kontroli i umozliwiaja lepsze wyzyska¬ nie miejsca w bali maszyn; W tych miejscach,, w których górna o- sloma 24 nie nakrywa dolnej 6, zamyka sie je szczelnemi nakrywaimi 28. Wszystkie czesci mechanizmu napedowego, a w szcze¬ gólnosci wszystkie lozyska sa zabezpieczo¬ ne przed dzialaniem siarkowodoru; jedynie lozysko 29, znajdujace sie zewnatrz oslon 6 i 24, jest wykonane jako (podpora nozo¬ wa z metalu odpornego na dzialanie kwa¬ sów, Wjprzasnicy wirówkowej podlug fig. 3, nic sztucznego jedwabiu, wychodzaca z dyszy (nie uwidocznionej), przechodzi przez 'krazek prowadniczy 41 do szklanego lejka 54, który wykonuje ruch zwrottay w kie- rutaku pionowym il wprowadza nic do wi¬ rówki 55. Krazki prowadnicze, lejki szkla¬ ne i wirówki sa rozmieszczone jak zwykle po obu stronach maszyny.Krazki prowadnicze 41, znajdujace sie po obu stronach maszyny, otrzymuja na¬ ped od poprzecznych walów 61, zapomoca poprzecznie osadzonych dwóch przeciwle¬ glych krazków prowadniczych. Waly po¬ przeczne sa pomieszczone w skrzyniach z oliwa 62 i otrzymuja ruch zapomoca kól stozkowych 63, które pracuja w skrzyni 62 i otrzymuja naped od walu podluznego 64, umieszczonego równiez w skrzyni. Skrzy¬ nia z oliwa ijest tak dluga jak cala oslona maszyny, albo tez jest podzielona na cze¬ sci polaczone z soba przewodami w ten sposób, ze jezeli wilewa sie oliwe w jednem miejscu, to poziom oliwy jest jednakowy we wlszystkich skrzynkach 62.Pod skrzynka wzglednie pod skrzynka¬ mi 62 zinajduje sie druga zamknieta oslona 42, w której znajduje sie mechanizm nape^ dowy dla ruchu zwrotnego lejków 54. Me¬ chanizm napedowy sklada sie w przedsta- wiónem wykonaniu z sercowego mimosro- du 43, osadzonego na wale 44, który otrzy¬ muje ruch obrotowy od walu 45, za po¬ srednictwem kól slimakowych 65, 66. Ten 'ostatni wal rozciaga sie wzdluz calej ma¬ szyny i o ile oslona 42 jest podzielona tak samo jak górna skrzynia 62, to wal ten przechodzi przez wtszystkie oslony 42. Da- tje sie celowo tyle oslon 42, polaczonych ze soba przewodami, zeby jedna oslona z oli¬ wa siegala przez trzy pola, obejmujace np. szesc nasltelpujacych po sobie garnków przasnicy, Milmosród 43 podnosi i opuszcza suwa- dlo 46, z którem jest polaczona dzwignia 47, osadzona na wale 48 przebiegajacym iWzdluz calej maszyny i zaopatrzonym w iparami przeciwlegle ramiona 49. Na ra¬ mionach tych sa zawieszone na lancuchach 50 dzwigarki 51 ksztaltu U, majace dlu¬ gosc równa dlugosci maszyny, i PodCzas gdy czesci 43, 44, 65, 45, 48, 46 i 47 znajduja sie wewnatrz oslony, Wzglednie oslon 42, to ramiona 49 z lancu¬ chami 50 i z dzwigarami 51 znajduja sie zewnatrz oslony, Gdy miimosród 43 obraca sie to wal 48 wykonuje ruch wahadlowy zwrotny, a ruch ten przenosi sie na dzwigary 51, kitóre na- przemian podhosza sie i opuszczaja. Do prowadzenia tych dzwigarów rozmieszczo¬ no w pewnych odstepach prowadnice sli¬ zgowe 52 (przymocowane do stojaków ma¬ szyny) , po których lacza sie krazki 67 dzwigajace dzwigarki 51.Do diwigarków 51 sa przymocowane ramiona 53, na których sa osadzone lejki 54, do kazdej wirówki 55 po jednym z od- powiedniem ramieniem 53. Wirówki 55 sa osadzone obrotowo w ipunkcie 57 oslony 56. Do napedu wirówek znajdujacych sie w jednej oslonie 56 sluzy tarcza 58, wpra¬ wiana w ruch pirzez tarcie zapomoca tar¬ czy 59, która jest osadzona na wale 60, przeprowadzonym przez cala maszyne i o- trzymujacego naped znanym siposobem z glowicy maszyny. — 4 —Wszystkie lozysjka obu walów 60, pe¬ dzacych poszczególne wirówki 55, zmajduh ja sie równiez w zamknietych oslonach 68 i posiadaja smarowanie pierscieniowe. 0- slony nastepujace po sobie wzdluz maszy¬ ny sa znowu polaczone rurami1, przyczem jedna rura, dochodzaca do przodu maszy¬ ny, jest zaopatrzona w szybke umozliwia¬ jaca kontrole stanu oliwy w oslonach. Ma¬ szyne podlug fig. 3 niozha tez wykonac, zgodnie z konstrukcja podlug fig. 1 i 2, w ten sposób, ze oslony z oliwa 62 i 42, znaj¬ dujace sie ponad soba, komunikuja z soba zapomoca podnosnika oliiwy. W opisanem wykonaniu przewidziano z jednej 'strony maszyny urzadzenia do wleWania oliwy, zaopatrzone w szylbki, które umozlSwiaja kontrole stanu oliwy w górnej oslonie 62 i w dolnej 42. PL