Pierwszenstwo: 48264 Opublikowano: 16.IIL1959 (P 90 949) 21.IV.1958 Niemiecka Republika Deiriokratyczna 5.YI.1964 s\oz KI. 35 a-S2#3? MKP B 66 b UKD 5/0* Wlasciciel patentu: VEB Starkstrom-Anlagenbau Erfurt, Erfurt (Nie¬ miecka Republika Demokratyczna) BIBLiOTBKA Urzedu Patentowego Sposób wskazywania i nastepnie usuwania róznic polozenia klatki wyciagowej i wskaznika glebokosci maszyn wyciagowych z kolem pednym, jak równiez uruchamiania urzadzen zabezpie¬ czajacych oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia, za po¬ moca którego wykazywane sa róznice miedzy po¬ lozeniem wskaznika glebokosci i klatki wyciago¬ wej i róznice te sa usuwane po zakonczeniu po¬ szczególnych jazd, zas w przypadku niebezpiecz¬ nych róznic polozenia, jeszcze podczas jazdy uru¬ chamiane sa urzadzenia zabezpieczajace.Poslizg liny i ksztalt jej toru oraz wydluzenia, sa przyczynami róznic miedzy polozeniem odczy¬ tanym ze wskaznika glebokosci, a rzeczywistym polozeniem klatki wyciagowej. Jak wiadomo, przy wszystkich maszynach wyciagowych sterowanych recznie a czesciowo i sterowanych automatycznie, przebiegi sterownicze uzaleznione sa od polozenia wskaznika glebokosci, wskutek czego np. hamo¬ wanie na skróconej drodze, na skutek blednego wskazania wskaznika glebokosci, wlaczane jest za pózno i klatka wyciagowa wyprzedzajaca wskazy¬ wane polozenie wbiega z nadmierna predkoscia na górny poziom wyladowczy, a przy niekorzystnych warunkach podniesiona zostaje jeszcze wyzej, az do wybrzuszenia prowadnic klatki. Zjawisko to stalo sie przyczyna ogólnego dazenia do otrzymy¬ wania w okreslony 'sposób wskazan róznicy po¬ lozen i podejmowania zawczasu kroków majacych na celu zabezpieczenie ukladu. 15 20 25 Dazenie to doprowadzilo do rozwiazan konstruk¬ cyjnych, w których przez pomiar porównawczy miedzy dlugoscia odwinietej liny i droga obwodu rowka linowego kola pednego korygowano w spo¬ sób ciagly wskaznik glebokosci, przy pomocy prze¬ kladni róznicowych. Urzadzenia takie okazaly sie jednak niedokladne i podatne na zaklócenia. Ten pomiar porównawczy wykorzystywano takze przy budowie elektrycznych urzadzen pomiarowych, pracujacych w sposób ciagly lub w okreslonych od¬ stepach czasu, co pozwalalo obsludze w maszynow¬ ni dokonywac polaczen we. wlasciwym czasie. Wy¬ korzystanie tego rodzaju urzadzen jest jednak bez¬ posrednio zalezne od skupienia i szybkosci refleksu obslugi dozorujacej jednoczesnie szereg aparatów sluzacych do rozmaitych celów.Prócz wymienionych juz urzadzen znane sa jesz¬ cze takie, w których rozpatrywana róznica polozen wykorzystana jest nie tylko jako wskaznik dla obslugi, lecz takze po przekroczeniu pewnej rózni¬ cy maksymalnej do samoczynnego uwarunkowane¬ go schematem polaczen uruchomienia hamulca bezpieczenstwa. W tego rodzaju ukladach zazwy¬ czaj nie uwzglednia sie momentu, w którym jest osiagana maksymalna dopuszczalna róznica oraz48264 nie stwj$r ku niebezpiecznym.Aczkolwiek nie jest fzecza pozadana, gdy wska¬ zania wskaznika glebokosci wyprzedzaja rzeczywis¬ te polozenie klatki, to jednakze uklad taki jest bezpieczny. W tym przypadku nastepuje podobnie jak przy opóznionym wskazaniu wskaznika glebo¬ kosci zatrzymanie podnoszenia, przy czym mozli¬ wosc ta'zachodzi juz na poczatku drogi podnosze¬ nia, a wiec na dlugo przed dojsciem klatki do kry¬ tycznego odcinka drogi. Takich niepotrzebnych i m^pozadanych zaklócen ruchu mozna uniknac tylko przy znacznym nakladzie kosztów, przy czym zwiekszona liczba czesci odnosnego urzadzenia zwieksza podatnosc na uszkodzenia.Zadania stawiane dobrze pracujacym urzadze¬ niom wskazujacym i usuwajacym 'róznice polozen wskaznika glebokosci i klatki wyciagowej, a takze uruchamiajacym urzadzenia zabezpieczajace w przypadku niebezpiecznych* róznic, zastaly roz¬ wiazane, wedlug wynalazku w ten sposób, ze do uruchomienia urzadzen zabezpieczajacych wyko¬ rzystuje sie róznice polozen, zmierzona w punkcie kontrolnym,, lezacym mniej wiecej w polowie od¬ cinka hamowania, która przyjmuje sie jako war¬ tosc wskazywana, a przy przekroczeniu maksymal¬ nej róznicy wskazania o charakterze opóznionym oraz jednoczesnie przy istnieniu predkosci jazdy niebezpiecznej dla danego polozenia klatki wycia¬ gowej uruchamia sie srodki bezpieczenstwa.Wedlug wynalazku przyrzad pomiarowy, którego skala dwustronna do wskazywania róznic polozen jest wycechowana najlepiej w jednostkach dlugos¬ ci, podlega dzialaniu zmiennego napiecia, osiaga¬ nego w znany sposób za pomoca potencjometru i odpowiadajacego w kazdej chwili polozeniu wskaznika glebokosci, odwzorowujacego polozenie podnoszonej klatki oraz w wyniku dzialania uprzednio nastawionego napiecia, odpowiadajacego polozeniu klatki wyciagowej w punkcie kontrolnym i zostaje wzbudzony w momencie przekroczenia przez podnoszaca * sie klatke wyciagowa punktu kontrolnego i uruchomienia magnetycznego wylacz¬ nika szybowego, który jednoczesnie wlacza przy¬ rzad pomiarowy i za pomoca sprzegla magnetycz¬ nego odlacza od napedu potencjometr. Gdy klatka wyciagowa zajmuje polozenie prawidlowe w od¬ niesieniu do górnego poziomu wyladowczego na skutek zadzialania innego wylacznika szybowego, usuniete zostaje wskazanie przyrzadu pomiarowego oraz nastepuje ponowne sprzezenie suwaka poten- cjometfii z napedem wskaznika glebokosci iw trakcie nastepnej jazdy wyciagu wraz z opusz¬ czeniem sie wskaznika nastepuje sprowadzenie su¬ waka do polozenia wyjsciowego.Przekaznik kierunkowy, który po przekroczeniu nastawionej maksymalnej dopuszczalnej róznicy polozen, wynikajacej z opóznionego wskazania wskaznika, rozwiera swój styk, przerywa obwód bezpieczenstwa i zwalnia hamulec bezpieczenstwa pod warutfkiem jednak, ze jednoczesnie ze wzgle¬ du tla wysoka ponadkrytyczna predkosc jest jesz-^ cze otwarty styk przekaznika podnapieciowego, wzbudzanego napieciem z pradniczki tachometrycz¬ nej, przylaczony równolegle z wyzej wymienionym 10 15 20 40 45 50 55 60 65 stykiem biernym. Poniewaz styk zalezny od pred¬ kosci zostaje zamkniety po zatrzymaniu maszyny, rozpoczete podnoszenie mozna zakonczyc bez uprzedniego usuniecia róznicy. W stanie fpoczynku urzadzenia wydobywczego nastepuje iiMiriieeie róz¬ nicy polozen klatki wyciagowej i wskaznika gle¬ bokosci oraz sprowadzenie tego wskaznika do po¬ lozenia zerowego za pomoca silnika, którego kie¬ runek obrotu i czas pracy jest zalety od styków na szybowskazie oraz od magnetycznego wylaczni¬ ka szybowego, dzialajacego przy ustawieniu klatki na górnym poziomie wyladowczym.Poniewaz maszyny wyciagowe z kolem pednym pracuja, jak wiadomo, z dwoma przeciwbieznymi klatkami wyciagowymi, na wskazniku glebokosci umieszczone sa dwie wskazówki, które winny byc przestawiane w zaleznosci od polozenia klatki, jest rzecza wskazana zastosowanie dwóch potencjome¬ trów, jak równiez dwóch magnetycznych wylacz¬ ników szybowych w punkcie kontrolnym oraz dwóch takichze wylaczników na górnym poziomie wyladowczym do wskazywania prawidlowego po¬ lozenia.Wynalazek jest tytulem przykladu uwidoczniony na rysunku, na którym fig. J przedstawia schema¬ tycznie zasade ustawienia wylaczników szybowych, a fig. 2 — zasade budowy urzadzenia wedlug wy¬ nalazku i kontroli poslizgu liny.Fig. 1 wskazuje w jaki sposób moga byc umiesz¬ czone wylaczniki szybowe. Linia przerywana 1 oznacza polozenie, od którego mniej wiecej rozpo¬ czyna sie hamowanie. Magnetyczne wylaczniki szy¬ bowe, znajdujace sie w punkcie kontrolnym, sa oznaczone przez 21 i 2r, a wylaczniki wskazujace polozenie górnego .poziomu wyladowczego przez 31 i 3r. Oznaczenie 41 przedstawia lewa klatke wycia¬ gowa, natomiast prawa klatka 4r znajduje sie w dolnej, nie przedstawionej na rysunku, czesci szybu. Stosunek odleglosci miedzy punktem roz¬ poczecia hamowania i punktem kontrolnym do od¬ leglosci miedzy punktem kontrolnym i górnym po¬ ziomem wyladowczym, dostosowany jest do war¬ tosci opóznienia i drogi hamowania, wskutek czego jest inny dla kazdego urzadzenia wydobywczego.Fig. 2 przedstawia przyklad zastosowania urza¬ dzenia wedlug wynalazku do wskazywania róznic polozen, zaopatrzonego w uklad bezpieczenstwa.Cyfra 5 oznaczony jest potencjometr, majacy za zadanie dostarczenie niezmiennego napiecia, odpo¬ wiadajacego rzeczywistemu polozeniu w punkcie kontrolnym, podnoszacej sie klatki wyciagowej. Su¬ wak potencjometru 5 podlaczany jest do zacisku przyrzadu 6, wskazujacego róznice polozen, a dru¬ gi zacisk tego przyrzadu polaczony jest z suwaka¬ mi potencjometrów 71 i 7r. Potencjometry 71 i 7r sa oddzielone od sieci pradu stalego PN za pomoca przekazników pomocniczych 81 i Sr, Dla dzialania urzadzenia wedlug Wynalazku potrzebne sa jesz¬ cze: sprzegla magnetyczne 91 i 9r oraz znajdujace sie w obwodzie bezpieczenstwa styki 10 i 11 zalez¬ ne od przekaznika kierunkowego 12 i przekaznika podnapieciowego13. ' W zaleznosci od elektrycznego ukladu blokad, który sam nie stanowi przedmiotu wynalazku, zo¬ staja dokonane nastepujace przebiegi laczeniowe;48264 6 równoczesnie z rozkazem wlaczania, pod warun¬ kiem ustawienia jednej z dwóch klatek np. lewej 41, na górnym poziomie wyladowczym {co wyka¬ zane jest przez zadzialanie wylacznika szybowego 31), zostaje wlaczone sprzeglo 9r, wskutek czego 5 suwak potencjometru 7r jest przesuwany wraz ze wskazówka 141 wskaznika glebokosci. Gdy tylko podnoszaca sie klatka wyciagowa 4r uruchomi, przy mijaniu punktu kontrolnego, wylacznik szybowy 2r, zostaje, za pomoca przekaznika pomocniczego 10 Sr, przylaczony do sieci pradu stalego potencjo¬ metr 7r i jednoczesnie rozlaczone sprzeglo 9r, wsku¬ tek czego suwak potencjometru nie jest juz dalej przesuwany. Poniewaz przekaznik pomocniczy Sr polaczyl wówczas z siecia pradu stalego potencjo- 15 metr Ir, miedzy suwakami potencjometrów 5 i Ir panuje napiecie co do wielkosci i kierunku propor¬ cjonalne do róznicy polozen w punktach kontrol¬ nych klatki wyciagowej wskaznika glebokosci. To napiecie zostanie wykazane przez odpowiednio du- 20 ze wychylenie, w lewo lub w prawo, wskazówki przyrzadu pomiarowego 6. Wskazanie wskaznika . glebokosci, wyprzedzajace rzeczywiste polozenie klatki wyciagowej, niezaleznie od swej wartosci nie jest niebezpieczne przy podnoszeniu i dlatego jest 25 wykazywane jedynie przez wychylenie, np. w lewo wskazówki przyrzadu pomiarowego 6, przy czym urzadzenia zabezpieczajace nie zostaja urucho¬ mione. Natomiast przeciwnie, przy opóznieniu wskazania szybkowskazu w stosunku do polozenia 30 klatki, powstaje niebezpieczenstwo podniesienia klatki za wysoko i z tego powodu, po przekrocze¬ niu pewnej maksymalnej dopuszczalnej róznicy po¬ lozen, nastepuje zadzialanie styku 10 przekaznika kierunkowego 12. Jezeli w tym momencie predkosc 35 podnoszenia nie spadla jeszcze do bezpiecznej ma¬ lej wartosci, to styk 11 przekaznika podnapiecio- wego 13 nie jest zamkniety i dlatego nastepuje przerwanie obwodu bezpieczenstwa, wskutek czego natychmiast wlaczany jest hamulec bezpieczen- 40 stwa. W wyniku zmniejszenia sie predkosci jazdy styk 11 zamyka sie, co pozwala, po zluzowaniu ha¬ mulca bezpieczenstwa, na ukonczenie podnoszenia klatki.Gdy klatka wyciagowa jest ustawiona trwale na 45 górnym poziomie wyladowczym i gdy wówczas za¬ dziala wylacznik szybowy 3r, nastepuje wylaczenie przekaznika pomocniczego Sr oraz usuniecie wska¬ zania róznicy polozen, znanym skadinad sposobem za pomoca silnika 15 i wylaczników krancowych 50 na szybowskazie. Regulowany potencjometr 7r, dzieki zadzialaniu wylacznika szybowego 3r, zosta¬ je wtedy sprzezony z napedem wrzeciona wskaz¬ nika glebokosci, opuszczajacego sie przy nastepnej jezdzie i przezen przestawiony, a nastepnie po 55 osiagnieciu polozenia wyjsciowego zostaje odlaczo¬ ny od napedu, na skutek zadzialania swego wylacz¬ nika krancowego.Przy nastepnej jezdzie tzn. przy podnoszeniu le¬ wej klatki 41 dzialaja aparaty z przeciwnymi ozna¬ czeniami, np. zamiast przekaznika Sr — przekaz¬ nik pomocniczy 81, poza tym wszystkie procesy za¬ chodza w sposób identyczny jak powyzej opisano. PL