Opis wydano drukiem dnia 30 grudnia 1963 r. £ a Di 3 LI OTEKA.U'i.;. Potenlowegol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr47872 KUflO u\ 7/02^ - KI. internat.-B 90-d 3£9t/ 9/do Zaklady Chemiczne „Pronit" Przedsiebiorstwo Panstwowe Pionki — Polska Sposób otrzymywania sklejki celuloidowej Patent trwa Od dnia 7 grudnia 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania sklejki celuloidowej przez laczenie jedno¬ barwnych, a zwlaszcza róznobarwnych arkuszy celuloidu, lub celuloidu barwnego wzglednie wzorzystego z przezroczystym bezbarwnym lub kolorowym.Stosuje sie kilka sposobów wytwarzania sklej¬ ki celuloidowej. Jeden z nich polega na spraso- wywaniu na goraco arkuszy celuloidu, których powierzchnie zmiekcza sie uprzednio przez zwilzanie rozpuszczalnikiem. Sposób ten ma szereg wad, jak trudnosc równomiernego zwil¬ zania arkuszy celuloidu, pracochlonnosc, zwie-, kszenie niebezpieczenstwa pozarowego spowo¬ dowane parowaniem latwopalnych lotnych roz¬ puszczalników, pogorszenie warunków higieny pracy ze wzgledu na wdychanie parujacych z duzej powierzchni rozpuszczalników, trudnosci w organizacji pracy polegajace na koniecznosci *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: mgr inz. Piotr Pen- czek, inz. Tadeusz Lewinski i inz. Henryk Frak. zgrania w czasie operacji zwilzania i prasowa¬ nia szybko wysychajacego celuloidu.Odmiana tego sposobu wytwarzania sklejki celuloidowej jest sprasowywanie zwilzonych rozpuszczalnikiem arkuszy celuloidu w wysokiej temperaturze, zblizonej do temperatury dymie¬ nia celuloidu. Sposób ten daje wprawdzie lepsza gwarancje dobrego sklejenia, ale ma wszystkie wyzej opisane wady spotegowane znacznym zwiekszeniem niebezpieczenstwa pozarowego.Inny sposób polega na zgrzewaniu w prasie nie- wysuszonego celuloidu zawierajacego okolo 15% cial lotnych; nastepnie sklejke taka suszy sie.Sposób ten ma równiez szereg niedogodnosci, jak trudnosc takiego dobrania parametrów zgrzewania, (cisnienie, czas, temperatura), aby nastepowalo dobre sklejenie bez jednoczesnego wyplywania celuloidu z prasy; parametry te trzeba dobierac dla kazdej partii na nowo w za¬ leznosci od zawartosci cial lotnych w celuloidzie* który nie zawsze moze byc zgrzewany wfcr&tce po skrojeniuri ulega wówczas podsuszeniu^ co utrudnia sklejanie.Powazna wada tego sposobu jest czeste roz¬ warstwianie sie sklejki po wysuszeniu lub po pewnym czasie magazynowania lub eksploata¬ cji, co jest spowodowane znacznymi napreze¬ niami wewnetrznymi wystepujacymi miedzy ^sklejonymi warstwami w czasie suszenia sklejki.Okazalo sie, ze bardzo dobre i trwale skleje¬ nie celuloidu uzyskuje sie, jezeli miedzy zgrze¬ wanymi w prasie arkuszami wysuszonego celu¬ loidu o zawartosci cial lotnych zgodnej z wyma¬ ganiami dla gotowego celuloidu umieszcza sie arkusze tworzywa nitrocelulozowego o duzej plastycznosci i o temperaturze miekniecia niz¬ szej od temperatury miejkniecia celuloidu.Przy zastosowaniu odpowiedniej temperatury (lOO^iaOT! i cisnienia 50—80 atm) tworzywo to zaczyna plynac i skleja dokladnie arkusze ce¬ luloidu.Czas zgrzewania wynosi od 5 do 20 min. Spo¬ sobem wedlug wynalazku mozna wytwarzac sklejke celuloidowa o ilosci warstw wiekszej niz dwie, a takze — o znacznych grubosciach.Wytwarzanie sklejki celuloidowej sposobem Wedlug wynalazku nie wymaga bardzo scislego przestrzegania parametrów procesu, a równiez mozna sklejac jednoczesnie arkusze bardzo gru¬ be obok arkuszy bardzo cienkich — przy tych samych parametrach. Sposób ten nie posiada opisanych powyzej wad znanych sposobów i od¬ znacza sie znacznie wiekszym bezpieczenstwem pracy.Tworzywo nitrocelulozowe o duzej plastycz¬ nosci i niskiej temperaturze miekniecia otrzy¬ muje sie wedlug Patentu P.R.L. 40084 przez zmieszanie zwilzonej woda nitrocelulozy ze zmiejkczaczami, zwlaszcza z kamfora i ftalanem dwaiibutylowym w ilosci okolo G5 czesci wago¬ wych zmiekczaczy na 100 czesci wagowych su¬ chej nitrocelulozy, walcowanie w celu usuniecia wody i zzelatynizowania oraz kalandrowanie na odpowiednia grubosc. Jezeli wyrób sklejki wy¬ maga uzyskania dokladnej grubosci, tworzywo ipo kalandrowaniu sprasowuje sie na goraco w prasie .blokowej i nastepnie kroi na arkusze o wymaganej grubosci. Jezeli wyrób sklejki wymaga uzyskania dokladnej czystosci, stosuje sie do produkcji tworzywa nitroceluloze odwod¬ niona — alkoholizowana i po jej zzelatynizowa- niu ftalanem butylowym tworzywo filtruje sie na prasach hydraulicznych, a nastepnie na wal¬ cach w podwyzszonej temperaturze usuwa sie alkohol i postepuje jak wyzej. Sklejka otrzy- - imana sposobem wedlug wynalazku nie wymaga suszenia po zgrzewaniu, . a polerowanie po¬ wierzchni odbywa sie jednoczesnie w czasie sklejania. Miedzywarstwa tworzywa o duzej plastycznosci rozladowuje naprezenia wewnetrz¬ ne wystepujace w czasie eksploatacji sklejki na skutek zmian temperatury i wilgotnosci, dzieki czemu unika sie rozwarstwien.Przyklad 1.Sklejke celuloidowa wytwarza sie przy uzyciu poziomej prasy pólkowej, której plyty grzejne sa ogrzewane od wewnatrz para. Materialy przeznaczone do zgrzewania i plyty pomocnicze uklada sie w nastepujacej kolejnosci: Plyta grzejna — plyta pilsniowa — polerowana chro¬ mowana plyta stalowa — arkusz o grubosci 0,2 mim wysuszonego przezroczystego celuloi¬ du — arkusz 0,2 mm tworzywa nitrocelulozo¬ wego o duzej plastycznosci i o zawartosci 15°/o kamfory i 25°/o ftalanu butylowego — arkusz 0,2 mm wysuszonego perlowego celuloidu — po¬ lerowana chromowana plyta stalowa — plyta pilsniowa — plyta grzejna. Celuloid zgrzewa sie nastepnie w ciagu 5 min pod cisnieniem 70 atm w temperaturze 130K2. Po wyjeciu z prasy sklej¬ ka jest gotowa do przetwórsitwa na gotowe wy¬ roby.(Przyklad 2.Postepuje sie podobnie, jak opisano w przy¬ kladzie 1, z tym ze materialy zgrzewane uklada sie w nastepujacej kolejnosci: arkusz 0,5 mm celuloidu kolorowego lub wzorzystego — arkusz 0,3 mm tworzywa nitrocelulozowego, o duzej plastycznosci — plyta celuloidowa biala o gru- ibosci 3 mm — arkusz D,3 mm tworzywa nitro¬ celulozowego o duzej plastycznosci — arkusz 0,5 mm celuloidu kolorowego lub wzorzystego.Celuloid zgrzewa sie nastepnie w ciagu 10 min pod cisnieniem 50 atm w temperaturze 130°C. PL