Wynalazek dotyczy sposobu automatyzacji procesów rozrzadzania wagonów na stacjach przetokowych przy zastosowaniu urzadzen na¬ pedzanych elektrycznie, przebiegajacych obok obu szyn jezdnych toru tam r z powrotem, np. lin bez konca.Na stacjach zbudowanych z reguly na rów¬ ninie, wagony rozrzadzanych pociagów sa spy¬ chane z torów wjazdowych za pomoca lokomo¬ tyw przetokowych poprzez górke rozrzadowa, sortowane w przyleglym obszarze zwrotnic na tory kierunkowe i tam zestawiane. Górka roz¬ rzadowa ma dwa zadania. Po pierwsze powinna ona zapewniac przebieg wagonu az do torów kierunkowych, a po wtóre powinna wytwarzac pomiedzy staczajacymi sie wagonami takie od¬ leglosci, zeby przestawienie zwrotnic bylo mo¬ zliwe. Pierwsze zadanie okresla wysokosc, a drugie — uksztaltowanie profilowe górki roz¬ rzadowej.Górka rozrzadowa wykazuje dwie zasadnicze wady.Jej wysokosc powinna byc tak obliczona, zeby wagony toczace sie w niekorzystnych warun¬ kach, w niskich temperaturach i pod wiatr, mogly dostatecznie daleko stoczyc sie na tory kierunkowe. Wobec tego w korzystnych warun¬ kach toczace sie wagony, w normalnej tempe¬ raturze, powinny byc hamowane. Wymagaate jest wiec zarówno pobieranie energii jak i jej niszczenie. Nie jest to (rozwiazanie jzadawalajace ani pod wzgledem technicznym, ani ekono¬ micznym.Przetaczanie przez górke rozrzadowa jest nieekonomiczne i kosztowne, poniewaz sila przyczepnosci i moc rozruchowa lokomotywyprzetokowej powinnybyc tak obliczone, zeby nawet najciezsze póciagr stojace na rampie wjazdowej mogly byc wtoczone na górke roz¬ rzadowa. Duza sila przyczepnosci i duza moc rozruchowa sa jednak potrzebne tylko na czas krótki, gdyz ciezar pociagu w miarek* postepu wypychania staje sie coraz (mniejszy; Po wy¬ pchnieciu pociagu lokomotywa mUsi wracac po torze wjazdowym, ustawic sie za nastepnym pociagiem i wpychac go znowu na górke roz¬ rzadowa. Zwykle wpychanie pociagu wymaga takiego czasu, jaki jest potrzebny dla zajechania lokomotywy za nastepny, pociag i wpychanie go do przodu.' Górka rozrzadowa jest wiec wy¬ korzystywana tylko w polowie czasu. Takie nieekonomiczne rozwiazanie daje sie ominac, jezeli uzyje sie do pracy dwu lokomotyw, wte¬ dy jednak -koszty rozrzadzania ulegaja podwo¬ jeniu.Znane sa równiez stacje, nalezace do rzad¬ kosci; wykonane na pochylosci, na których po¬ ciagiRozrzadzane staczaja sie z torów wjazdo¬ wych samoczynnie. Staczany pociag jest przy¬ hamowywany za pomoca hamulca torowego, który steruje staczanie sie poszczególnych wa¬ gonów. Na stacjach ze spadkiem pociagi moga sie staczac jeden po drugim bez przerwy. Jed¬ nak budlowa takich stacji oraz ich utrzymanie w ruchu sa kosztowne.Utrzymywanie odleglosci miedzy wagonami na stacjach rozrzadowych o duzej wydajnosci - i krótkich odstepach czasu miedzy wagonami (nip. 7 sek.) wymaga duzych predkosci przeta¬ czania (np. 1,4 m/sek) i. duzych predkosci wa¬ gonów w obszarze zwrotnic, poniewaz rózne czasy przebiegu, wynikajace z róznych zdol¬ nosci toczenia sie wagonu — zasadniczy pro¬ blem swobodnego staczania sie — staja. 'Sie tym mniejsze im wieksze sa predkosci, oraz iim krót¬ sze drogi toczenia sie. Niezbedne jeszcze .prócz tego regulowanie odleglosci wymaga, w przy¬ padku dluzyeh predkosci toczenia sie, stosowania ciezkich, zdalnie samoczynnie sterowanych ha¬ mulców torowych. Dotyczy to szczególnie w przypadku automatyzacji pracy rozrzadowej, gdyz wedlug znanych automatycznych sposobów zestawiania pracuje sie na torach kierunko¬ wych z malymi predkosciami, okolo 1 m/sek, a duze predkosci musza byc 'zmniejszane przed torami kierunkowymi....Celem automatyzacji pracy rozrzadowej jest, aby z jednej strony wylaczac z pracy górke rozrzadowa, a tym samym kosztowny popych przez lokomotywy oraz z drugiej .strony kosz¬ towne hamulce torowe i zastapic je przez za¬ stosowane na torach wjazdowych urzadzenie transportowe za pomoca tasm podobnych do stosowanych w przemysle, dzieki którym tak cale pociagi, jak i poszczególne wagony sa wprawiane w ruch w taktach, a wagony zos¬ taja na tyle rozciagniete, ze istnieje wystarcza¬ jaca odfleglosc dla przelozenia zwrotnic.Wylaczenie lokomotyw jest mozliwe na stac¬ jach lezacych na spadku, których tory leza na takiej pochylosci', ze jest zapewnione samoczyn¬ ne staczanie sie pociagu przez zastosowanie urzadzen opózniajacych bieg (np. hamulców).Poniewaz urzadzenie na stacjach lezacych w spadku, o ile ma ono pracowac ekonomicznie, zalezy od okreslonych warunków pochylosci terenu, to rozwiazanie to dla stacji lezacych na równym terenie, nie nadaje sie w ogóle do zastosowania.Aby wylaczyc hamulce torowe na górkach rozrzadowych, dazy sie, aby zastosowac dla Jio1 szczególnych wagonów i grup wagonów napedy przyspieszajace, tory lancuchowe i urzadzenia sortujace, w których albo krazki chwytaja za zestawy kolowe przyspieszanych wagonów, lub tez odpowiednie, podnoszace sie ramiona chwy¬ taja zderzak lub kolo jezdne przesuwanego wagonu. Urzadzenia te wymagaja specjalnych kanalów pomiedlzy torami, lub obok .torów i moga dzialac' itylko wzdluz ograniczonej dlu¬ gosci torii na przesuwane wagony. Urzadzenia te moga wprawdzie przyspieszac lecz nie moga hamowac. Predkosc koncowa wynikajaca z ta¬ kiego oddzialywania nie jest stala, i nie ma pewnosci, ze urzadzenia te sa polaczone z wa¬ gonami w sposób ciagly.Znane jest urzadzenie do mechanizacji pracy na torach zestawiania pociagów, które sklada sie z czterokolowych wózków, toczacych sie na kolach bez profilu pomiedzy stopami i glów¬ kami szyn jezdnych i jednej kierujacej i wy¬ posazonych w ramiona wyprostowywane pod dzialaniem sprezyny. Wagony sa sprzegane z; na¬ pedzana lina za pomoca wylaczników, które sa uruchamiane przez wagony transportowane.Wyprostowane ramiona chwytaja za obrecze kola wagonu r przeciagaja go na przewidzial nych odcinkach.Wynalazek ma na. celu usuniecie wad, wy¬ stepujacych w znanych urzadzeniach, i stoso¬ wanie tylko niezbednych sil do celów wedlug wynalazku, to znaczy niawytwarzanie zbednej energii r jej niszczenie, azeby bez lokomotyw i bez górek rozrzadowych mozna bylo staczac — 2 —pociagi, a pomiedzy poszczególnymi wagonami pozostawaly odstepy, wystarczajace do przesta¬ wiania zwrotnic.Wedlug wynalazku zagadnienie to rozwiazuje sie w ten sposób, ze pociag podlegajacy rozrza¬ dzeniu zostaje wprowadzony na taka srednia pochylosc, która odpowiada polowie róznicy naj¬ wiekszego mozliwego i najmniejszego oporu ruchu wagonu calego pociagu, a wiec pociag znajduje sie w stanie równowagi chwiejnej i zostaje wprawiony w ruch za pomoca dzia¬ lajacych z zewnatrz sterowanych niewielkich sil i ewentualnie znowu zostaje przyhamowany, a nastepnie pojedyncze wagony wzglednie grupy wagonów sa przyspieszane kolejno w odstepach czasu za pomoca innych dzialajacych z zew¬ natrz i sterowanych sil, i tez ewentualnie zo¬ staja przyhamowywane i dzieki temu zostaje utworzona odleglosc miedzy wagonami, potrzeb¬ na do przestawiania zwrotnic.Urzadzenie do wykonywania takiego sposobu sklada sie z torów wjazdowych, -które sa ulo¬ zone z wymaganym nachyleniem, wskutek cze¬ go pociag znajduje sie w stanie chwiejnej równowagi, a zamiast lokomotywy przetokowej znajduje sie na koncu kazdego toru wjazdowego z zewnatrz dzialajace, sterowane urzadzenie sortujace, które pracuje samoczynnie z mala sila, jest w stalym wspóldzialaniu, sluzy db, przyspieszania i przyhamowywania oraz ustala i utrzymuje okreslona predkosc koncowa wa¬ gonu. Zaimiast górki rozrzadowej rozciagajacej wagony jest zastosowane urzadzenie przyspie¬ szajace w torze laczacym tory wjazdowe i kie¬ runkowe, które pracuje samoczynnie, pozostaje stale we wspóldzialaniu, sluzy do przyspiesza¬ nia i przyhamowywania oraz ustanawia nie¬ zalezna od ciezaru wagonu predkosc koncowa, a miedzy poszczególnymi waigonami wytwarza przestrzenne odleglosci wystarczajace do prze¬ stawiania zwrotnic.Urzadzenie sterujace, które moze sluzyc rów¬ niez jako urzadzenie przyspieszajace, sklada sie ze znanych czterokolowych wózków, tocza¬ cych sie na kolach bez profilu pomiedzy sto¬ pami i glówkami szyn jezdnych i przynaleznej szyny kierujacej, przy czym wózki sa wyposa¬ zane w ramiona, które sa ustawiane sila spre¬ zyny i sterowane za pomoca szyny kierujacej, które chwytaja za czesci wykonane jednakowo we wszystkich wagonach jak np. zestaw kolowy, maznica rtdL Po dwa z tych wózków sa pola¬ czone sztywno lina bez konca o napedzie ele¬ ktrycznym, biegnaca tam i z powrotem pomie¬ dzy jedna szyna. jezdna i .przynalezna szyna, kierujaca oraz pomiedzy druga szyna jezdna i przynalezna szyna kierujaca. Wózki sa przy¬ dzielone parami do jednej i dbugiej szyny jezd¬ nej na poczatku i na koncu przynaleznej szyny kierujacej tak iz zawsze jedna para wózków jest przygotowana do zaczepienia i przez swe usta¬ wione naprzeciw siebie ramicna chwyta na przyklad stojace miedzy nimi kolo w ten sposób, ze raimiona przyspieszaja je lub przyharnowy- wuja w zaleznosci od tego, czy naped liny pra¬ cuje jako silnik czy tez jako pradnica Wedlug nastepnej cechy wynalazku urzadze¬ nie sortujace moze byc zastosowane do przy¬ hamowania pociagu stojacego na pochylosci równowagi1 chwiejnej w ten sposób, ze kolo znajdujace sie pomiedzy ustawionymi ramio¬ nami pary wózków pozostaje zatrzymane przed niezamierzonym ruszeniem przez to, ze hamulec, polaczony z silnikiem napedowym liny, po wy¬ laczeniu pradu zostaje silnie zacisniety.Zamiast pary wózków, skladajacej sie z dwóch wózków, moze byc równiez zastosowany wózek o dwóch naprzeciw siebie ustawionych ramionach.Urzadzenie wedlug wynalazku jest zbudowane na normalnej nawierzchni i jest umieszczone pod albo na (zewnatrz obrysia pojazdu, wskutek czego tory zaopatrzone w to urzadzenie, po wy¬ laczeniu silnika napedowego, moga przepuszczac bez ograniczen równiez pojazdy napedowe.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia urzadzenie sortujace i przy¬ spieszajace w widoku z góry, fig 2 przedstawia schematycznie pare wózków pociagowych wraz: z kolem wagonu znajdujacym sie miedzy nimi, fig. 3 — przekrój prowadnicy wózków, fig. 4 — rzut poziomy odpowiadajacy fig. 2, a fig. 5 — widok z przodu toru wyposazonego w urza¬ dzenie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie przebieg zautomatyzowanego rozrzadzenia. Grupa torów wjazdowych 23 jest ulozona na srednim spadku, odpowiadajacym polowie róznicy najwiekszego i najmniejszego oporu ruchu pociagu np. 4,5°/or tak iz pociag znajdujacy sie na torze wjazdo¬ wym jest w stanie równowagi chwiejnej. Na koncu kazdego toru wjazdowego 23 jest umiesz¬ czone urzadzenie sortujace 25, pracujace samo¬ czynnie, znajdujace sie w polozeniu stalego wspóldzialania, sluzace do przyspieszania i przyhamowywania i które wytwarza i utrzy¬ muje okreslona predkosc koncowa. Poniewaz urzadzenie sortujace 25 moze dzialac tylko do¬ póty, dopóki nie opusci go ostatru' wagon, — 3znajduje sie w torze laczacym grupa torów wjazdowych z grupa torów tóerurikowyeh, dru¬ gie urzadzenie sterujace 26, które przejmuje transport ostatniej czesci pociagu. Za urzadze¬ niem sterujacym 26 znajduje sie sterowane noga elektryczne urzadzenie hamulcowe 21.To urzadzenie hamulcowe ma za zadanie krót¬ kotrwale dociskanie toczacych sie wagonów, aby ulatwic rozlaczanie, dopóki nie zostana wprowadzone samoczynne sprzegi srodkowego zderzaka. Za urzadzeniem hamulcowym 27 znaj¬ duje sie urzadzenie przyspieszajace 28, pracu¬ jace samoczynnie, pozostajace w stalym wspól¬ dzialaniu, sluzace do przyspieszania i przyha¬ mowywania oraz nadawania okreslonej szyb¬ kosci koncowej wagonów, niezaleznej od ich ciezaru, które ustawia wagony w odleglosciach wystarczajacych do przestawiania zwrotnic.Urzadzenie sortujace 25, które moze byc za¬ stosowane równiez jako urzadzenie przyspiesza¬ jace 28, sklada sie (fig. 2 — 5) z liny 1 bez kon¬ ca, która przebiega tam i z powrotem na do¬ wolnym odcfrifcu od 10 do 50 m, pomiedzy jedna szyna jezdna 2 i przynalezna szyna kie¬ rujaca 3, i miedzy druga szyna jezdna 4 i przy¬ nalezna szyna kierujaca 5, i z wózków 7 i 9 na ciagu linowym U oraz z wózków 18 i 20 na ciagu linowym 12 przynaleznych parami* db obu szyn jezdnych 2 i 4 i polaczonych sztyw¬ no z lina 1. Wózki skladaja sie ze znanych czterotomowych ram, które tocza sie na kolach bez profilu miedzy stopami i glówkami szyny jezdnej i szyny kierujacej 2—5 oraz sa wy¬ posazone w ramiona 8, 10 ustawiane za pomoca *ily sprezyny, które imoga chwytac za czesci jednakowo wykonane we wszystkich wagonach, np. kolo jezdne 11, maznice itd. Podnoszenie i opuszczanie oraz ryglowanie i odryglowywanie ramion odbywa sie w znany sposób za pomoca stalych szyn kierujacych 6. Kazde dwa wózki tworza jedna wspóldzialajaca pare. Kazda para sklada sie z wózka pchajacego 7 z ramieniem 8 i wózka hamulcowego 9 z ramieniem 10.Odstep miedzy dwoma wózkami jest tak obli¬ czony, ze stojace pomiedzy nimi kolo 11 wagonu zostaje pochwycone przez ustawione naprzeciw siebie ramiona, które przez swoje krazki 32 opieraja sie przed lub o obrecz kola 12 i przy¬ spieszaja lub przyhamowywuja kolo U wagonu.Obydwa wózki 7 i 9 albo 18 r 20 moga byc polaczone rama 33 w jeden wózek.Lina 1 jest napedzana za pomoca silnika ele¬ ktrycznego 13 o nastawianej liczbie Obrotów i pr^ejacaainyni kierunku biegu, a za pomoca sprzegla, hamulca i przekladni moment silnika jest przenoszony na napadowe kolo linowe 14r Gdy silnik 13 jest wlaczony, to hamulec zostaje elektrycznie zwolniony, a po jego wylaczeniu, hamulec zostaje zacisniety. Niezbedne napreze¬ nie wstepne nadaje przebiegajacej tam 1 % po¬ wrotem linie samoczynne urzadzenie napreza¬ jace 15. Gdy liczba obrotów silnika 13, odpo¬ wiadajaca predkosci liny i tym samym pred¬ kosci sortowania (np. 1,4 m/sek), to wówczas maszyna pracuje jako generator, napedzany za posrednictwem ramienia 10 wózka hamulco¬ wego 9. Silnik 13 mozna przelaczac na dwa stopnie mocy, a mianowicie na pelna moc i na moc 10°/o-owa. Moc 106/o~owa wystarcza do przeciagania naprezonej liny 1 z wózkami 7 i 9 bez oddawania lub pobierania mocy za po¬ moca ramion 8 i JO.W drugiej polowie urzadzenia, w odleglosci 14 im, równej najwiekszemu istniejacemu w pra¬ ktyce rozstepowi osi wagonu, znajduja sie dwa znane elektromagnesy licznikowe 21 i 22. Gdy ponad obydwoma stykami elektromagnesów licznikowych przebiegnie jednakowa liczba osi, to znaczy, ze ostatni wagon pociagu przebiegnie urzadzenie sortujace, to styki krancowe 19 wy¬ laczaja silnik 13.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: Pociag wtacza sie na tor wjaizdowy 23 polo¬ zony na pochylosci równowagi chwiejnej i za¬ trzymuje sie swoimi pierwszymi osiami na urza*- dzeniu sortujacym 25, znajdujacym sie na koncu kazdego toru wjazdowego. W nastawni zostaje nacisniety guzik odpowiedniego toru wjazdo¬ wego i wlaczony silnik napedowy 13 urzadze¬ nia na moc lCP/o-owa a lina 1 zostaje urucho¬ miona. Wózki 7 i 9 zostaja, po odryglowaniu wyciagniete z zasiegu szyny kierujacej 6. Ra¬ mie hamulcowe 10 wózka hamulcowego 9 ora* ramie 8 wózka f wyprostowuja sie pod wply¬ wem dzialania sprezyny. Gdy ramie hamulcowe 8 uderzy o stojace kolo waigonowe 11, tó zos¬ taje przechylone w dól i wyprostowuje 6$fe po- nownie po przejsciu Irola 11. Bezposrednio po tytm opiera sie ramie ifr o to samo koto wago¬ nowe li, i usiluje je popchnac naprzód. Zostaje przy tym wyzwolony przekaznik maksymalnego pradu silnika 13, który zaczyna dzialac pó przer kroczeniu IWd^owej mocy i wlacza hamulec.Pociag zostaje zatrzymany poprzez zestaw ko^ lowy i powstrzymywany od ruszenia z miejsca.Gdy pociag zostanie przygotowany do rozrza¬ dzania, to ^ nastawni wlacza sie silnik 13 na pelna moc. Pociag stojacy w stanie równowagi chwiejnej zostaje przyspieszony do 1,4 m/sek.Gdy pociag Wegnie szy&eiej to jest przyhamo- — 4wywany za pomoca ramienia 10 wózka hamul¬ cowego • 9. Silnik 13 jest wówczas napedzany i pracuje jako pradnica. Na krótko .przed kon¬ cem wyznaczonej drogi wózek hamulcowy 9 uruchamia styk 16, znajdujacy sie obok szyny jezdnej 2 lub 4, wskutek czego silnik 13 zostaje przelaczony z powrotem na moc 10%-owa. Ra¬ miona naciskajace i hamulcowe nie moga ani ^oddawac ani odlbderac mocy. W tym stanie przebiega drazek sterujacy 17 wózka hamul¬ cowego 9 pod szyna kierujaca 6, wskutek czego ramie hamulcowe 10 zostaje przechy¬ lone w polozenie spoczynkowe. Bezposrednio po tym drazek sterujacy 17 wózka popycha¬ jacego -7 wchodzi pod szyne kierujaca 6, wsku¬ tek czego ramie naciskajace 8 zostaje prze¬ chylone w polozenie spoczynkowe.Podczas pracy pierwszej pary wózków 7 i 9 4ruga para wózków 18 i 20 zostaje cofnieta, w biegu jalowym, na poczatek urzadzania, obok drugiej szyny kierujacej, dfcrieki stalemu pola¬ czeniu z lina l.: Sikoro tylko obydwie pary wóz¬ ków znajda sie na poczatku odcinka pod szy¬ nami kierujacymi 6, a wózek hamulcowy 9 uruchomi styk krancowy 19 obok szyny jezdnej 2 lub 4 zostaje wskutek tego zmieniony bieg liny 1 na przeciwny. Para wózków 18 i 20 pra¬ cuje teraz w opisany sposób, natomiast- para wózków 7 i 9 powraca w :biegu luzem.Dla wspóldzialania ramion z toczacym sie ko¬ lem jezdnym istnieja dwie mozliwosci. Jezeli pociag toczy sie wolniej niz lina 1, wtedy za¬ nurza sie ramie 10 pod pierwszym kolem 11 i ustawia sie po ponownym wyprostowaniu przed kolem 11, natomiast ramie 8 -ustawia sie za kolem 11 i zaczyna je popychac. Jezeli bieg pociagu jest szybszy niz liny 1, to pierwsze kolo przyciska ramie 8 w dól, przetacza sie po nim, opiera sie o ramie 10 i jest przez nie przyha- mowywane.Gdy urzadzenie rozrzadzajace jest uzyte jako urzadzenie przyspieszajace, to odpadaja wtedy styki 21 i 22 (fig. 5). Styki krancowe 19 nie tyl¬ ko zmieniaja kierunek biegu liny 1, lecz roz- sprzegaja równiez silnik napedowy z napedem linowym. Ponowne sprzegniecie nastepuje za po¬ moce znajdujacego sie obok szyny jezdnej 2 sty¬ ku szynowego 31, który zostaje uruchomiony przez obrzeze obreczy przyspieszonego zestawu.Silnik napedowy 13 wylacza sie samoczynnie, np. gdy po 30 sek nie przebiega nastepny wagon, a wiec gdy zostal przetoczony ostatni wagon pociagu.W ten sposób osiaga s:e to, ze pociag jest rozrzadzany automatycznie ze stala predkoscia przez urzadzenie sortujace 25, 26, które pozos¬ taje w stajym wspóldzialaniu, i tym samym w kazdej chwili ma pociag pod kontrola. Przy¬ spieszacz^ pracuje samoczynnie., i rozciaga .wagony na tyle, ile potrzeba, do przestawiania zwrotnic. PL