W wyciagach szybowych, w których kosze lub pojemniki wyciagowe sa zawieszone na kilku linach, nalezy przewidziec dla kazdej liny oddzielne urzadzenie do wyrównywania naprezenia kazdej poszczególnej liny. Jesli na szybowych kolach napedowych stosuje sie tylko jedna line i na kazdym toku linowym zawieszony jest jeden kosz albo pojemnik, ko¬ niecznym jest aby w przypadku gdy jeden kosz znajduje sie na pomoscie nadszybowym, drugi kosz znajdowal sie dokladnie w miej¬ scu zaladunku. Wiadomo, ze lina z reguly wy¬ dluza sie, zwlaiszcza po pewnym okresie eks¬ ploatacji, tak iz kosze albo pojemniki nie us¬ tawiaja sie dokladnie przy pomostach. Trze- x Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Raymond Dardy. ba wówczas wyrównywac to wydluzenie na zawieszeniu.Znane dotychczas urzadzenia do wyrówny¬ wania naprezen lin nie nadaja sie do równo¬ wazenia jednoczesnie naprezen róznych lin wyciagów wielolinowych oraz do wyrównywa¬ nia wydluzenia liny przy wyciagach jednoli- nowych.Urzadzenia do wyrównywania lin w wycia¬ gach wielolinowych skladaja sie zwykle z dynamometru do mierzenia naprezenia kazdej liny, a ponadto z urzadzenia do zmiany dlu¬ gosci liny w sposób mechaniczny. W kazdej przystawce kontrolowanej liny wprowadza sie kompletny przyrzad pomiarowy albo czesc u- rzadzenia pomiarowego, co zmusza do stoso¬ wania przyrzadów pomiarowych o jednako¬ wych cechach, jesli chce sie uzyskac dokla-dny pomiar. Cechy takie mozna wprowadzac przy wytwarzaniu urzadzen, zwykle jednak, choc nie*zawsze ulegaja one zmianom z bie¬ giem czasu w rózny sposób dla róznych przy¬ rzadów.Urzadzeniami mechanicznymi, za pomoca których mozna zmieniac naprezenie lin, sa zwykle urzadzenia klinowe. Wyrównywanie na¬ prezenia lin odbywa sie przez dopasowywanie i manipulowanie, co trwa dosc dlugo, gdyz nalezy unieruchomic kosz albo pojemnik w celu umozliwienia wymiany klinów. Po ich zalozeniu trzeba pojemnik zluznic i wypróbo¬ wac czy nowe naprezenie odpowiada wyma¬ ganiom. O ile to nie zachodzi, nalezy cale postepowanie powtórzyc.Poza tym obecnosc dynamometru sprezyno¬ wego powoduje czesto tlumienie przy zatrzy¬ mywaniu i rozruchu koszy lub pojemników.W celu unikniecia tych róznych niedogodno¬ sci, proponowano zastosowac hydrauliczne u- rzadzenie do samoczynnej regulacji napreze¬ nia lin. Urzadzenie takie przewiduje dla kaz- dlej przystawki jeden cylinder i polaczenie tych cylindrów za pomoca przewodów ruro¬ wych. Powyzsze dosc korzystne rozwiazanie posiada jednak w praktyce powazna wade.Poniewaz ciecz znajduje sie stale pod cisnie¬ niem, zachodzi niebezpieczenstwo nieszczelno¬ sci uszczelek i pekania rur, wskutek czego u- rzadzenie nie jest pewne w dzialaniu.Przy wyciagach z krazkami napedowymi, posiadajacych dwa kosze lub pojemniki, wy¬ równywanie wydluzenia lin odbywa sie po¬ dobnie jak wyrównywanie naprezen przy wy¬ ciagach wielolinowych, czyli sposobem dopa¬ sowywania. Kosze albo pojemniki trzeba unie¬ ruchomic, wydluzenie liny wyrównac mecha¬ nicznie, np., za pomoca klinów, nastepnie zlu¬ znic kosze albo pojemniki w celu zbadania dlugosci lin i ewentualnie powtórzyc manipu¬ lacje, az osiagnie sie wyrównanie z wlomem szybu wyciagowego.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wyrównywania naprezenia oraz/albo wydlu¬ zenia lin za pomoca cylindrów i tloków. U- rzadzenie wedlug wynalazku nie posiada wy¬ zej wymienionych wad i pozwala na wyró¬ wnywanie naprezenia oraz/albo wydluzenia lin bez koniecznosci znoszenia naprezenia, to znaczy bez koniecznosci unieruchomienia ko¬ szy albo pojemników. Dzieki urzadzeniu we¬ dlug wynalazku unika sie równiez nastepstw wynikajacych z ewentualnych nieszczelnosci i "sapewnia bezpieczenstwo nawet jesli urza¬ dzenie zawiedzie.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku po¬ lega w zasadzie na tym, ze tlok i cylinder kazdej liny po osiagnieciu zadanego cisnienia w cylindrze zostaija zaryglowane, po czym cisnienie, mozna zmniejszyc wcelu unikniecia niebezpieczenstwa wynikajacego z nieszczel¬ nosci.Na rysunkach przedstawiono dwa przyklady wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym przedstawione rysunki nie stanowia ogranicze¬ nia istoty wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przodu, fig. 2 — urzadzenie to w widoku z bo¬ ku, a fig. 3 —odmiane wykonania urzadzenia wedlug fig. 1 i 2.Na fig. 1 kazda przystawka jest polaczona z trzonem tlokowym 1 za pomoca hydrauli¬ cznego lewarka 2.Trzon tlokowy 1, którego dolny koniec jest zaopatrzony w gwint 4 przechodzi przez dno cylindra 3. Dwie nakretki 5 pozwalaja na unieruchomienie tloka w stosunku do cylindra.Kazdy lewarek jest zawieszony na czopie 6.Górna czesc kazdego lewarka jest polaczona za pomoca przewodu 7 z pompa 8 stanowiaca jednoczesnie zasobnik cieczy. Pompa posiada urzadzenie 9 tloczace i rozprezajace 10. Prze¬ wód 7 jest zaopatrzony w manometr 111 za¬ wór 12, odcinajacy polaczenie z pompa i w dwa zawory do odcinania polaczenia z obu le¬ warkami.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: W celu zbadania naprezenia liny 15 zamyka sie zawory 12 i 13 i otwiera zawór 14, a na¬ kretki 5 przesuwa sie, pokrecajac az do kon¬ ca sworznia gwintowanego 4, w celu zwolnienia cylindra; cisnienie cieczy w górnej czesci cy¬ lindra odczytuje sie na manometrze 11.W celu zmierzenia naprezenia liny 16 zamy¬ ka sie podobnie zawory 12 i 14 i otwiera za¬ wór 13. Poza tym postepowanie jest identycz¬ ne jak wyzej.Wyrównywanie naprezen w ten sposób jest latwe i dokonuje sie badz przez wprowadzanie cieczy za pomoca urzadzenia tloczacego 9 do cylindra, w którym panuje najmniejsze cisnie¬ nie, badz tez przez odprowadzanie cieczy za pomoca urzadzenia rozprezajacego 10 z tego cylindra, w którym panuje najwieksze cisnie¬ nie.Po wyrównaniu naprezen dokreca sie unie¬ ruchamiajace nakretki 5 do ityku z cylindrami — 2 —a czynnik tloczacy wypuszcza sie z kazdego cylindra za pomoca urzadzenia rozprezajacego 10 po otwarciu zaworów 12, 13 i 14.Wyrównanie naprezen mozna osiagnac rów¬ niez szybciej. Zamyka sie zawór 12 i otwiera zawory 13 i 14. Gdy nakretki 5 sa odkrecone do konca sworznia gwintowanego 4 panuje rów¬ nowaga w ukladzie hydraulicznym i nastepuje wyrównanie naprezenia lin. Nakretki 5 dopro¬ wadza sie nastepnie znowu do styku z cylindra¬ mi, a panujace w cylindrach cisnienie znosi sie.Rozumie sie, ze urzadzenie skladajace sie z przewodów rurowych, pompy, manometru i zaworów nie musi byc przytwierdzone do cylindrów. Mozna przewidziec u wylotów cy¬ lindrów zawory zwrotne z czopami i szybko¬ sciowymi zlaczami dla przewodów rurowych.Takie rozwiazanie ma te zalete, iz potrze¬ bna jest tylko jedna instalacja dla kilku u- rzadzen.Przy wyciagach szybowych z krazkiem na¬ pedowym z lina pojedyncza wystarczy zaopa¬ trzyc tylko jeden z koszy lub pojemników w instalacje wedlug wynalazku, aby móc spowo¬ dowac wyrównanie poziomów przy wlotach do szybu. W razie wydluzenia sie liny wy¬ starczy wprowadzic ciecz pod cisnieniem do cylindra aby wyrównac wydluzenie a naste¬ pnie tlok przytwierdzic do cylindra za po¬ moca sworznia gwintowego 4 i nakretek 5.Nie jest tym samym konieczne unieruchomie¬ nie kosza albo pojemnika, w celu uskutecznie¬ nia wyrównania, a o prawidlowym polozeniu kosza lub pojemnika mozna sie natychmiast przekonac, dzieki czemu czas zabiegu zostaje znacznie skrócony.Rozumie sie, ze szczególy odnoszace sie do konstrukcji albo ukladu mozna zmieniac w ce¬ lu osiagniecia tego samego celu, nie odbiega¬ jac od istoty wynalazku.Przytoczone przyklady dotycza urzadzen z koszem lub pojemnikiem. Rozumie sie, ze u- rzadzenie wedlug wynalazku mozna stosowac w kazdym przypadku, kiedy zachodzi potrzeba regulacji naprezenia albo wyrównanie dlugo¬ sci jednej lub kilku lin.W urzadzeniu podanym na fig. 1 i 2 zablo¬ kowanie tloka w odniesieniu do cylindra osia¬ ga sie z jednej strony za pomoca sworznia gwintowego i nakretek 5, a z drugiej zas przez ciezar samego kosza lub pojemnika. Blokowanie mozna jak to uwidoczniono na fig. 3 przepro¬ wadzic w obu kierunkach w sposób mechanicz¬ ny. PL