Przedmiotem niniejszego wynalazku jest spo¬ sób obróbki skrawaniem bryl obrotowych o tworzacej krzywoliniowej lub zlozonej z od¬ cinków prostoliniowych i krzywoliniowych, -a szczególnie powierzchni tocznej i obrzeza obreczy lub bezobreczowych kól pojazdów szy¬ nowych.Znane sa nastepujace sposoby obróbki po¬ wierzchni obrotowych o tworzacych krzywo¬ liniowych: 1) metoda ksztaltowa, która uniemo¬ zliwia obróbke dlugiego przedmiotu, bo trudno wykonac takie narzedzie, a nadto wystepuja drgania ze wzgledu na duzy przekrój warstwy skrawanej, 2)) metoda wzornikowa wymaga wykonania specjalnego wzornika, który jest ko- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Waclaw Pieniadz. sztowny i nie moze byc zastosowany do kazde¬ go przedmiotu, ze wzgledu na wspólprace wzor¬ nika z rolka, 3) metoda obwiedniowa nie moze byc zastosowana do dowolnego profilu, gdyz musza byc zachowane scisle okreslone warun¬ ki, a nadto okres pracy narzedzia jest krótki, albowiem ilosc ostrzen jest ograniczona.W znanych sposobach Cornelisa, i Sacharo- wa linia toczna jest równolegla do prostej powstalej jako slad przeciecia sie osi obrotu narzedzia z plaszczyzna prostopadla do po¬ wierzchni obrabianej w punkcie toczenia i prze¬ chodzaca przez os przedmiotu obrabianego. Po wykonaniu ruchów ustawczych w czasie przej¬ scia narzedzia wzdluz przedmiotu obrabianego, os obrotu narzedzia pozostaje w stalej odleglo¬ sci od osi obrotu przedmiotu obrabianego (Cor- nelis), lub oddala sie od niej pod katem stalym (Sacharow) tak, ze srodek obrotu narzedziaporusza sie po prostej przecinajacej os obrotu przedmiotu obrabianego pod pewnym katem i lezacej w plaszczyznie prostopadlej do po¬ wierzchni obrabianej w punkcie toczenia i przechodzacej przez os obrotu przedmiotu obrabianego.Sposób obróbki wedlug wynalazku usuwa te niedogodnosci, gdyz praktycznie biorac mozliwa jest obróbka kazdej powierzchni krzywolinio¬ wej i narzedzie nie zmienia swego ksztaltu po zaostrzeniu.Istota wynalazku jest uwidoczniona na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia narzedzie N przylozone do powierzchni obrabianej PO, fig. i2 — ten sam uklad w widoku z innej stro¬ ny.W zgloszonym sposobie toczenia mechanizm przemieszczajacy w przestrzeni os obrotu narze¬ dzia musi zapewnic jej taki ruch aby punkt 0 poruszal sie w plaszczyznie po krzywej 0-0 na ogól nie kongruentnej a nawet nie podobnej do wyznaczonej linii tocznej, przy czym zmiana odleglosci punktu 0 od osi przedmiotu obra¬ bianego odbywa sie wedlug zlozonej a nie li¬ niowej zaleznosci.Zasada wynalazku jest nastepujaca: za linie toczna przedmiotu obrabianego przyjmuje sie w odróznieniu od znanych sposobów toczenia obwiedniowego, nie prosta lecz krzywa plaska mogaca zawierac odcinki prostoliniowe. Wy¬ znaczenie linii tocznej dla danego przedmiotu obrabianego odbywa sie nastepujaco: rysujemy w podzialce tworzaca przedmiotu obrabianego, wykreslamy pek normalnych do tworzacych na calej jej dlugosci i wyznaczamy punkty przeciecia sie normalnych z soba. Uwzglednia¬ jac warunki, ze kazda normalna powinna przecinac linie toczna przedmiotu obrabianego i uwzgledniajac, ze normalne do tworzacej przedmiotu obrabianego nie moga przecinac sie w polu miedzy tworzaca a linia {oczna — wy¬ znaczamy graniczne polozenia i ksztalty linii tocznej t-t przedmiotu obrabianego PO, W polu miedzy dwoma granicznymi liniami tocznymi jest nieskonczona ilosc linii mozliwych do przy¬ jecia za linie toczne. Z tego wybieramy zgodnie z zasadami projektowania narzedzi obwiednio- wych, linie toczna optymalna tj. taka, która za¬ pewnia minimalne obciazenie krawedzi skrawa¬ jacej narzedzia. Wyznaczenie zarysu krawedzi skrawajacej narzedzia odbywa sie w oparciu o znaleziona linie zasadnicza przedmiotu obrabia¬ nego za pomoca jednej ze znanych metod gra¬ ficznych lub analitycznych, stosowanych przy projektowaniu narzedzi obwiedniowych.Narzedzie N ma staly przekrój w kierunku prostopadlym do osi. Kat przylozenia a uzys¬ kuje sie przez ustawienie osi obrotu s-s narze¬ dzia pod odpowiednim katem do plaszczyzny stycznej do powierzchni obrabianej. Ostrzenie narzedzia odbywa sie po powierzchni natarcia, przy czym ksztalt narzedzia nie ulega zmianie, ze wzgledu na staly przekrój w kierunku pro¬ stopadlym do osi obrotu s-s. PL