PL47461B1 - - Google Patents

Description

Wiadomo, ze stosowane w ostatnich czasach tak zwane substancje cytostatyczne do leczenia zlosliwych guzów, wykazuja dzialanie niespe¬ cyficzne, wplywajac nie tylko na funkcje zy¬ ciowe komórek guza, lecz równiez na pozostale komórki leczonego organizmu. Srodki te sa z tego wzgledu w wysokim stopniu toksyczne, przez co utrudnione jest ich stosowanie tera¬ peutyczne.Poza tym wiadomo, ze przy schorzeniach wy¬ wolanych guzami spada znacznie ilosc hepa¬ ryny zawartej w organizmie i równoczesnie rozmnazaja sie w okolicy guzów i innych zbyt¬ nio wyrosnietych tkanek, tak zwane komórki (Mastrellen) Ehrlicha zawierajace heparyne.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: dr Gyorgy Csaba i dr Jeno Korósi.Z tego wzgledu komórki guza potrzebuja rów¬ niez heparyny do swego rozwoju.Stwierdzono, ze utworzone z heparyna zwiaz¬ ki substancji dzialajacych cytostatycznie jak tez substancji -dzialajacych na system enzy¬ matyczny komórek, w sposób hamujacy lub wykazujacych równoczesnie obydwa dzialania, posiadaja specyficzne dzialanie w hamowaniu rozwoju guzów. Te wlasciwosc wymienionych nowych zwiazków heparyny mozna wytluma¬ czyc tym, ze substancje te wykazuja pod wzgle¬ dem biologicznym charakter heparynowy i w zwiazku z tym gromadza 6ie przede wszystkim w komórkach wykazujacych powinowactwo do heparyny, a wiec w komórkach guzów uszka¬ dzajac komórki guza, w bardzo znacznym stopniu równiez przy tak niskich stezeniach, przy których nie wywieraja wcale, albo zale¬ dwie dostrzegalne dzialanie niszczace komórkiadrofafej: tkanki. Ta wlasciwosc wymienionych zwiazków heparyny jest tym bardziej nieocze¬ kiwana, poniewaz znane elementy budowy kwasu heparynowego, kwas D — glikuronowy i D — glikozoamid nawet ulatwiaja rozwój guzów doswiadczalnych.Te rioWe zwiazki heparyny, specyficznie ha¬ mujace rozwój guzów, mozna wytwarzac z kwasu heparynowego (który niekoniecznie musi wykazywac dzialanie hamujace krzepnie¬ cie krwi) i z substancji cytostatycznych stoso¬ wanych w terapii i (lub) z substancji hamuja¬ cych dzialalnosc enzymów, odgrywajacych role w przemianie materii komórek guza.Kwasnym skladnikiem nowego zwiazku we¬ dlug wynalazku o charakterze soli, jest kwas heparynowy reagujacy silnie kwasno, zwiazek ten stosuje, sie w terapii przewaznie jW?ppstajcl soli sodowej, do regulowania czasu krzepnie¬ cia krwi, poza tym przy transfuzjach krwi i do leczenia tromboz, Rózne naturalne heparyny skladaja sie z mieszanin makroczasteczek, które róznia sie inie tylko przecietnymi ciezarami czasteczkowymi, lecz równiez skladem che¬ micznym. Najczesciej wystepujacy rodzaj kwa¬ su heparynowego sklada sie z równowaznych ilosci D — glikozoamina — N — kwas siarko¬ wy i kwas D — glikuronowy, przy czym co drugi skladnik w postaci kwasu D — glikuro- nowego w pozycji grupy wodorotlenowej przy C2 i kazdy skladnik w postaci D — glikozo- amidu w pozycji grupy wodorotlenowej przy C4 jest zestryfikowany kwasem siarkowym, przy czym z atomami azotu glikozoamidu zwia¬ zana jest kazdorazowo grupa S03H.Teoretycznie lancuch czasteczek heparyny jest wiec zbudowany z powtarzajacych sie jed¬ nostek czterosacharydu, które w nizej podanej kolejnosci zawieraja ^estryfikowany kwasem siarkowym przy C2 zwiazek D — glikozoami¬ na — N — kwas siarkowy, kwas D — gliku¬ ronowy, zestryfowany kwasem siarkowym przy C2 zwiazek D — glikozoamina — N — kwas siarkowy i zestryfikowany kwasem siarkowym przy C4 kwas D — glikuronowy. Ciezar cza¬ steczkowy tych powtarzajacych sie wielokrot¬ nie w makroczasteczce jednostek czterosacha¬ rydu wynosi 1002,8; zawieraja one po 5 grup SO3H i 2 grupy COOH.Silna sklonnosc heparyny do wiazania sie z proteinami mozna wytlumaczyc jej wysoka kwasowoscia, wywolana przede wszystkim grupami S03H. Na dzialanie heparyny na krzepliwosc krwi wplywa jej ciezar czasteczko¬ wy i zawartosc kwasu siarkowego. Sredni cie¬ zar czasteczkowy heparyny, wykazujacej do¬ bre dzialanie hamujace krzepliwosc krwi wy¬ nosi okolo 20.000- W róznych naturalnych he¬ parynach w czesci czasteczki obejmujacej 4 wyzej wymienione jednostki pierscieniowe, nie zawsze wystepuje 5 grup S03H, lecz liczba tych grup waha sie na ogól miedzy 2 — 5. Te naturalne heparyny sa wprawdzie dosc stabilne w srodowisku alkalicznym, jednak w srodowi¬ sku kwasnym wykazuja tendencje do hydroli- tycznej depolimeryzacji, przez co ich dzialanie hamujace krzepliwosc krwi spada, albo calko¬ wicie zanika. Poniewaz komórki guza wyka¬ zuja powinowactwo równiez do heparyny pod wzgledem terapeutycznym malo — lub zupel¬ nie bezwartosciowych, mozna je stosowac jako substancje wyjsciowe w sposobie wedlug wy¬ nalazku. Jako „kwas heparynowy" nalezy ro¬ zumiec tutaj kazdy z wyzej wymienionych ro¬ dzajów naturalnej heparyny w postaci wolnego kwasu.Jako zasadowe skladniki przy wytwarzaniu nowych zwiazków sposobem wedlug wynalaz¬ ku, mozna stosowac takie zasadowe zwiazki o dzialaniu niszczacym komórki, które znane sa Jako stosowane w terapii leki cytostatyczne; albo jako srodki stosowane do hamowania dzialalnosci enzymów, odgrywajacych role w przemianie materii guzów. Sposród substancji stosowanych w terapii i dzialajacych bezpo¬ srednio na podzial komórek, najbardziej odpo¬ wiednie jako substancje wyjsciowe w sposobie wedlug wynalazku sa N,N — bis — roetyloamino) — pochodne N — (|l — chloTO- etyloamiino) — pochodne oraz pochodne etyle- noiminy, na przyklad 2 — [Bis — (jl — chlo- roetylo) —aminometylo] — benzimidazol, 1,6 — bis [P — chloroetyloamino] — 1,6 — dezoksy — D — mannit oraz pochodne etylenoiminy np. 2,5 — bis — etylenoiminohydrochinon.Zasadowe substancje stosowane do hamowa¬ nia dzialalnosci enzymów, odgrywajacych ro¬ le w przemianie materii komórek guza, naleza do róznych grup zwiazków organicznych.Zwiazki te w postaci wolnej lub w postaci in¬ nych soli, w stezeniach praktycznie stosowa¬ nych, nie wykazuja dzialania hamujacego roz¬ wój guzów, lecz tylko ich sole z kwasem he¬ parynowym wykazuja dzialanie hamujace roz¬ wój guzów; ta okolicznosc jest oczywistym do¬ wodem specyficznego charakteru nowych .zwiazków otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku. - 2 -Sposród tych zwiazków zasadowych, hamuja¬ cych dzialanie enzytmów, sulfonamidy np. p - aminobenzenosulfonaimid, p - aminobenzeno- sulfoguanddyna lub 2 _ .(4 - aminobenzenosulfo- amido) — 4 - metylotiazol, wykazuja dzialanie hamujace w stosunku do glukozo - 6 - fosforan - dehydrogenazy, kwas mlekowy — dehydroge¬ nazy, glukoza — dehydrogenazy, cytochromo- reduktazy, kwas pirogronowy — karboksylazy, cytochromooksydazy, sukcynodehydrogenazy itp. enzymów. Niektóre alkaloidy jak np. chinina i podobne do chininy syntetyczne srodki prze- ciwmalaryczne jak np. 3 - chloro - 7 - metoksy — 9 - (a - metylodwuetyloamino - butyloamino) - akrydyna, 6-metoksy-8- (8 - dwuetyloamino - a - metylobutylo) - aminochinolina - i 7 chloro - (4 - dwuetyloamino - 1 - metylobutyloamino) — chinolina, wykazuja dzialanie hamujace w sto¬ sunku do cytochrom — reduktazy, fosforogli- cerynoaldehydodehydrogenazy, fosforylazy, hek- sckinazy, cytochromooksydazy, kwas pirogro- nowy — dehydrogenazy, fosforoglikomutazy, kwas mlekowy — dehydrogenazy itd. Rózne or¬ ganiczne zwiazki arsenu jak na przyklad p-ami- no - fenylodwuchloroarsyna i tlenek 3 - amino - 4 - hydroksyfenyloarsinu, hamuja równiez jfiumlkcje enzymatycznego ukladu lUitleniajaco-re- dukujacego.Rózne chinony wykazuja jak wiadomo rów¬ niez hamujace dzialanie na enzymy np. w .sto¬ sunku do kwas pirogronowy — dehydrogenazy, sukcyno — dehydrogenazy, kwas pirogronowy — karboksylazy i katalazy. U tak zwanych chinonów nie zawierajacych azotu j u pochod¬ nych chinonoetylenoiminy np. 2,5 - bis - |l - chlo- roetyloaminobenzochinonu — (1,4), 2,5-bis-dwu- P^hloroetyloaminoibenzocridnoaiu — (1,4), 2,5nbis- etylenoiniinobenzochinonu — (1,4) i 2,5-bis-n- propoksy-3,6-bis- — etylenoimlnobeiizochinonu — <1,4) przypuszcza sie, ze istnieja obydwa wymienione dzialania .(cytostatyczne i hamuja¬ ce enzymy), (porównaj S. Petersen, W. Gauss i E. Urhschat, Angew. Ohem. 67, 217 (1955); W. Gauss i S. Petersen op. cit. 69, 252 (1957).Jako spokrewniony zwiazek mozna zaliczyc do tego typu równiez 2,5 - bis - etylenoiminohydro- chinon, u którego stwierdzono równiez dziala¬ nie hamujace rozwój guza (porównaj A. Mar- xer, Experimentia, 11, 186 i(19i5'5)). Poniewaz z te_ go rodzaju zwiazków nie powstaja sole z he¬ paryna, zastosowano do tworzenia soli ich po¬ chodne, podstawione zasadowo np. 2,5 - bis - (J - dwumetyloaminoetoksy - 3,6 - bis - etylenoimi- nobenzochinon _ (1,4), 2,5 - dwuchloro - 3,6 - bis - (l - piperydyno - etyloaminobenzochanon ^ (1,4) orfaz 2,5 - dwu - n - metylopiperazyno- benzochinon - (1,4).W przypadku soli sodowej heparyny, jak tez wolnego kwasu heparynowego, nie stwierdzono podczas doswiadczen ze zwierzetami zadnego dzialania hamujacego wzrost guzów; substancje te wykazuja nawet wrecz przeciwne dzialanie, powoduja wzrost guzów oraz wywoluja równo¬ czesnie spadek ciezaru ciala. Jest to równiez dowodem tego, ze w przypadku zwiazków otrzymanych sppsobem wedlug wynalazku cho¬ dzi o nowe, calkiem specyficzne i nieoczeki¬ wane ich dzialanie.Znane sa równiez z literatury pewne sole kwasu heparynowego z organicznymi zasada¬ mi, które nie zawieraja jednak jako sklado¬ wej zasadowej zwiazków o dzialaniu cytosta¬ tycznym lub zdolnych do hamowania dzialal¬ nosci enzymów, odgrywajacych role w prze¬ mianie materii komórek guzów. Te znane sole heparyny nie posiadaja wlasciwosci hamowa¬ nia wzrostu guzów; wykazuja tylko dzialanie podobne do heparyny, hamujace krzepliwosc krwi. Tak np. opisano roztwór wodny z 20 czesci heparyny i 1 czesci histaminy (R. K.Sanyal i G. B. West, -Nature, 178, 1293 (1956) i sole heparyny utworzone z N,N' - bis - (et - metylobenzylo) _ etylenodwuaminy (A. Canto- ne, Minerva Med. I 230 (1953) i z aminoakry- dynami (K.S. Dodgson, F. A. Rose d B. Spen¬ cer, Biochem. J. 60, 346 (1955)), które nie wy¬ kazuja jednak zadnego dzialania hamujacego wzrost guzów.Nowe sole heparyny pochodzace z zasado¬ wych 'zwiazków o dzialaniu cytostatycznym i hamujacym dzialalnosc enzymów mozna we¬ dlug wynalazku otrzymywac przez wprowadza¬ nie w reakcje kwasu heparynowego z jakim¬ kolwiek z wyzej wymienionych zasadowych zwiazków o dzialaniu cytostatycznym lub ha¬ mujacym. Nie jest przy tym konieczne, azeby kwas heparynowy, zastosowany jako substan¬ cja wyjsciowa, wykazywal dzialanie hamujace krzepliwosc krwi. Obydwa skladniki mozna stosowac w ilosciach równowaznych albo w ta¬ kim stosunku ilosciowym, azeby ilosc zwiazku zasadowego byla mniejsza, anizeli równo¬ wazna ilosc obliczona z liczby obecnych grup — NH — S03H i — O—SO3H; w ostatnim przypadku jako produkt otrzymuje sie kwasno sole heparyny. Obydwa rodzaje soli heparyny otrzymanych jako produkt w wyniku reakcji 3 -wykazuja korzystne dzialanie hamujace wzrost guzów. ! .- Reakcje mozna przeprowadzic w rozpuszczal¬ niku nieorganicznym lub organicznym korzy¬ stnie w wodzie, nizszych alkoholach pierwszo- rzedowych albo w mieszaninie tych rozpuszczal¬ ników, korzystnie w zakresie temperatur od -10 do -s- 20°C.Przy wytwarzaniu nowych pochodnych he¬ paryny sposobem wedlug wynalazku, nie jest konieczne stosowanie jako materialu wyjscio¬ wego stalego, wyizolowanego kwasu hepary¬ nowego, jako material wyjsciowy mozna sto¬ sowac równiez wodny lub organiczny roztwór kwasu heparynowego, otrzymywanego jako pro¬ dukt surowy przy wytwarzaniu kwasu hepa¬ rynowego.Sole heparyny wytworzone sposobem wedlug wynalazku¦, sa najczesciej dobrze rozpuszczalne w wodzie; wartosc ph roztworu zalezy od licz¬ by grup SO3H obecnych w kwasie heparyno¬ wym i od ilosci zastosowanej skladowej zasa¬ dowej. Korzystnie stosunek tych czynników dobiera sie tak, azeby wartosc ph 5%-owego wodnego roztworu produktu wynosila ponizej 9, korzystnie 1,5—7,5.Nowe pochodne heparyny wytworzone spo¬ sobem wedlug wynalazku, wykazuja dzialanie cytostatyczne przewyzszajace znacznie podobne dzialanie dotychczas znanych srodków cytosta¬ tycznych, poniewaz te nowe zwiazki, ze wzgle¬ du na ich specyficzny sposób dzialania, dzia¬ laja glównie na tkanke guza. Zostaje to takze potwierdzone przez to, ze podczas, gdy np. 8 mg/kg dwuchlorowodorku 1,6 - bis - ((i _ chlo- roetyloamino) - 1,6 - dezoksy - D - mannitu powoduje 20—25% straty wagi u zwierzat z po¬ wodu ogólnie szkodliwego dzialania na komór¬ ki, to sól tego samego zwiazku utworzona z he¬ paryna w tej samej ilosci, nie powoduje zad¬ nego, spadku wagi, a z drugiej strony w przy¬ padku duzo mniejszej dawki np. 2,5 mg/kg, chlorowodorek wymienionego zwiazku cytosta¬ tycznego nie wykazuje zadnego dzialania ha¬ mujacego wzrost guzów, podczas, gdy sól utworzona z kwasem heparynowym wykazuje bardzo widoczne dzialanie hamujace wzrost guzów.Praktyczne wykonanie sposobu wedlug wy¬ nalazku przedstawiono w nastepujacych przy¬ kladach.• Przyklad I. 4,55 g (0,012 mola) dWucMoiioWo¬ dorku 1,6 - bis - (p - chloroetyloamino) - 1,6 - D - mannitu rozpuszcza sie w 20 ml wody i przy chlodzeniu lodem zadaje roz¬ tworem zawierajacym 1,34 g (0,024 mola) wo¬ dorotlenku potasowego w 5 ml wody nastepnie do mieszaniny dodaje sie roztwór 8,75 g kwasu heparynowego w 20 ml wody. Klarowny roz¬ twór odparowuje sie w temperaturze 30 °C do konsystencji syropu i zadaje 75 ml absolut¬ nego etanolu. Wydzielona sól (heparyny odsa¬ cza sie i przemywa 20 ml absolutnego etanolu, a nastepnie. 20 ml bezwodnego eteru. Otrzy¬ muje sie 14,10 g soli kwasu heparynowego z 1,6 - bis - (fl - chlorbetylloaniitno) - 1,6 - dezoksy - D _ mannitem (teoretyczna wydajnosc 14,21 g), w postaci jasndkremowego, bezpostaciowego produktu rozpuszczalnego w wodzie, zawiera^ jacego 12,6 % KCl [ nie wykazujacego charak¬ terystycznej temperatury topnienia.Stosowany jako produkt wyjsciowy dwu^ chlorowodorek 1,6 - bis - ((} - chloroetyloami- no) - 1,6 - dezoksy - D - mannitu (Degiranol, Mannomustiin) jest znanym srodkiem cytosta¬ tycznym, którego wytwarzanie opisano w pu¬ blikacji L. Wargna itd. (J. Ohem. Soc. 1957, str. 805).Kwas heparynowy zastosowany do powyzszej reakcji wykazuje dzialanie hamujace krzepli¬ wosc krwi odpowiadajace 3,2 jedn. miejdz./mg; nie posiada on charakterystycznej temperatu¬ ry topnienia, powyzej 180 °C powoli bminat- nieije, a powyzej 205 °C zwegla sie. Analiza: N = 2,7%, S = 11,9%. Ten kwas heparynowy zawiera wiec na kazda grupe czterosacharydu zamiast maksymalnie pieciu, tylko przecietnie 3,7 grup SO3H. W zwiazku z tym ciezar cza¬ steczkowy tych powtarzajacych sie grup czte- rosacharydów wynosi tylko 898, zamiast 1002,8.; W ipródulkcie koncowym 80% grup S03H pierwotnie obecnych w kwasie heparynowym, zwiazanych jest z zasadowa mannomustyna.Obecnosc tych wolnych grup S03H widoczna jest równiez z wartosci pH wodnego roztworu produktu i(6—6,5).Heparyniain — mannomustyny otrzymany w powyzszy sposób dal nastepujace wyniki przy doswiadczeniach na zwierzetach: Guz Grocker S. 180 u myszy: dzienne dawki 25 mg/kg przy lO-dniowym podawaniu zaha^ mowaly wzrost guzów o 40%. Doswiadczenia porównawcze przeprowadzone równoczesnie z dwuchlorowodorkiem mannomustyny wywo¬ laly przy podawaniu dawek zawierajacych ta¬ ka sama ilosc mannomustyny tylko 25% zaha-« mowanie wzrostu guzów. — 4 -Guz Solider — Biilich: przy 10-dniowym po¬ dawaniu dawki 25 mig/kg heparynian manno¬ mustyny zahamowal o 63% przyrost wagi gu¬ zów. Doswiadczenia porównawcze przeprowa¬ dzone równoczesnie z dwuchlorowodorkiem mannomaistyny wywolaly 24%-owe przyspie¬ szenie wzrostu guzów.Ascites - Lymiphona Nemeth - Kellner'a: 100 mg/lkg heparynianu mannomiuistyny podano po 24 — i po 48 godzinach po zaszczepieniu guza, po 6 dniach stwierdzono 76 %-owe zahamowa¬ nie wzrostu guza. . ' .Przyklad II. Postepuje sie w podobny spo¬ sób jak w przykladzie .1, z ta róznica, ze za¬ miast 0,012 mola mannomustyny wprowadza sie do reakcji z kwasem heparynowym ilosc równowazna ilasci grup S03H w kwasie he¬ parynowym, a wiec w przypadku heparyny stosowanej w przykladzie I, 0,016 mola man¬ nomustyny. Dzieki temu jako produkt otrzy¬ muje sie sól Obojetna, zawierajaca KCl% która w roztworze wodnym posiada wartosc pH = 7—7,3. Produkt ten w doswiadczeniach na •zwierzetach dal takie same wyniki jak w przy¬ kladzie I.Przyklad III. 0,55 g czystej zasady manno¬ mustyny (temperatura rozkladu 278 °C, wy¬ twarzanie — patrz Vargh'a itd. loc. cit) roz¬ puszcza sie z 1,3(1 g kwasu heparynowego^ o ja¬ kosci, podanej w przykladzie I w 15 ml wody, a otrzymany roztwór klarowny zageszcza przy wentylacji lub pod próznia w temperaturze po¬ nizej 30 °C do konsystencja syropu. Prze% doda¬ nie 20 ml absolutnego etanolu wytraca sie sla¬ bo kwasny heparynian mainnomustyny wolny od KCl, odsacza i przemywa 10 ml absolutnego etanolu, a nastepnie 10. ml bezwodnego eteru.Otrzymulje sie 1,81 g heparynianu mannomu¬ styny wolnego od KCl, zawierajacego 4,26% azotu. Produkt ten z powodu wiekszej czystosci posiada odpowiednio wzmocnione dzialanie.Guz Solider Ehrlich: przy 10-dniowym po¬ dawaniu w dziennych dawkach 150 mg/kg za¬ hamowal wzrost guza o 50%.Sarkoma - Benevolenskaja: przy 21-dniowym podawaniu szczurom zaszczepionym tym gu¬ zem, przy dziennych dawkach 60 mg/kg uzys¬ kano 64 %-we zahamowanie wzrostu guza.Sarkoma - Voschida na szczurach: przy 7-dniowym podawaniu w dziennych dawkach -50 mg/ikg uzyskano 99,2%^owe zahamowanie.Przyklad IV. Kwas heparynowy zawierajacy przecietnie 3,5 grup S03H na jedófcstke cztero- saharydu rozpuszcza sie w wodzie .a roztwór zobojetnia sie obliczona iloscia zasady 2 _ [bis- (P - chloroetylo) - aminometylo] - benzimida- zolu. Otrzymany klarowny roztwór zageszcza sie przy wentylacji do konsystencji syrofcu, za¬ daje 25 ml bezwodnego acetonu, wytracona sól odsacza i przemywa bezwodnym acetonem i bezwodnym eterem. Otrzymany w ten spo¬ sób heparynian 2 - [Bis _ (0 - chloroetylo) - aminoetylo] , benzimidazolu w doswiadcze¬ niach na zwierzetach wykazuje podobne dzia¬ lanie hamujace Wzrost guzów jak heparynian mannomustyny. Wzrost guza Bhrlicha zostal zahamowany przy lO-dniowym podawaniu w dziennych dawkach 100 mg/kg o 42%.- Stosowana jako substancje wyjsciowa * zasade 2 - [bis - (p - chloroetylo) - amiinometyloben- zimidazol}, otrzymano w zwykly sposób z dwu- chlorowodorku w temperaturze 0°C, otrzymy¬ wanie dwuchlorowodorku zostalo opisane przez E. Hirschberga itd. Cancer Research 17, 904 i W-S. Gump i E.J. Nikawitz, J. Org. Chem- Przyklad V. 0,90 g kwasu heparynowego (za¬ wierajacego przecietnie 3,5 grup SO3H na jed¬ nostke . ozterosacharydu bez dzialania hamuja-r cego krzepnieoie krwi) i 0,80 g sulfaguanidyny rozpuszcza sie w 20 ml wody, roztwór saczy sie w temperaturze pokojowej odparowuje do stocha. Otrzymana jako pozosjtailosc sól umiesz¬ cza S"le z 20 mi bezwodnego etanolu na filtrze, odciaga etanol i osad przemywa 20 mi bezwod¬ nego eteru. Otrzymuje sie 1,62 g heparynianiu sulfaguanidyny; produkt nie posiada chairakte- irystycznej temperatury topnienia, powyzej 180°C powoli zwegla sie. 5%-owy wodny roz¬ twór produktu wykazuje wartosc pH = 7. A- naliza: N = 13,3%« W podobny sposób mozna wytworzyc równiez sole kwasu heparynowego z nastepujacymi sul¬ famidami:p — aminobenzenosulfamidem, 2 — (4 - aminobenzenosulfamiido) - 4 - metylotiazo- lem i 2 - sulfaniloamido - 4,6 - dwumetylopiry- midyna. • W doswiadczeniach na zwierzetach produkty te wykazaly równiez dobre hamujace dzialanie na wzirost guzów. Heparynian p - aimdnobenze- nosulfamidu przy 10 dniowym podawaniu w dziennych dawkach 40 mg/kig zahamowal wzrost /guza Ehrlichia o 24%. W przypadku 2 - - 5 -(4 - aminobenzenosufamido) - 4 - metyiotaazolu w podobnych warunkach stwierdzono 40% — owe zahamowanie, w przypadku heparynianu sulfaguamidyny, zahamowanie wynosilo 49,8% a w przypadku heparynianu 2 - sulfanilamido - 4,6-dwlumetylopiryin^^ w tych samych wa¬ runkach, zahamowanie nastapilo w 25%.Przyklad VI. l^lg kwasu heparynowego (za¬ wierajacego przecietnie 3,7 grup SOzH na jed¬ nostke czjberosaidiairydu i wykazujacego aktyw¬ nosc 3!. j.m/mig ma hamowanie krzepliwosci krwi) rozpuszcza sie w 25 ml wody i w tempe¬ raturze 0°C zadaje' 0,58 g chiniimy. Otrzymany roztwór saczy sie d pirzy prózni 10 tarów w w temperaibuirze 30PC zageszcza do konsystencji syropu. Przez dodanie 20 ml bezwodnego czterohy kwasna sól, saczy i nastepnie dwukrotnie przemywa eterem po 5 mil. Otrzymuje sie 1.84 g heparynianu chininy, którego wodny roztwór wykazuje wartosc pH == 6,3. Analiza: N = 4,8% (odpowiada -teoretycznej zawartosci azotu)- Pro¬ dukt nie posiada charakterystycznej temperatu¬ ry topnienia, zwegla siie powyzej 190°C.Produkt ten w srtosiuku do guza Ehrlicha przy 10 dniowym podawaniu w dawkach 100 mg/kg wykazywal 26%-owe dzialanie hamujace.Przyklad VII. 0,655 g kwasu heparynowego (o zawartosci siarki 13,15%, zawiera wiec prze- ciejbnae 3,7 grup S03 na jednostke czterosacha- rydu, wykazuje dzialanie hamujace krzepliwosc krwi odpowiaidajace 3 jjm/mg) rozpuszcza sde w wodzie, a roztwór podczas chlodzenia lodem za¬ daje sie 0,358 g tlenku 3 - amino - 4 - hydro- ksyfenyloarsymy. Roztwór zageszcza sie w tem¬ peraturze ponizej 30<*C prawie do sucha a pozo¬ stalosc pirzenoisi na fliMr razem z 10 ml absolut¬ nego etanolu. Otrzymana sól przemywa sie dwukrotnie po 10 ml bezwodnego eteru. Otrzy¬ muje sie 0,93 g heparynianu tlenku 3 - amino - 4 - hydroksyfenyloarsyny. Analiza: As = 13,5%, N = 4,3%.Przyklad VIII. 1,31 g. kwasu heparynowego (jakosc jak w przykladzie VII) zawiesza sie w stenie drobno — sproszkowanymi w 50 ml bez¬ wodnego eteru i w temperaturze — 10°C zadaje 0,92 g 3 - amino - 4 - hydroksyfenylodwuchloro- arsyny, nastepnie mieszanine miesza sie prze 5 godzin w suchym strumieniu azotu przy 0°C.Nastepnie mieszanine odparowuje sie do sucha przy niewielkiej prózni A w temperaturze poko¬ jowej, a pozostalosc homogenizuje przez rozcie¬ ranie w atmosferze azotu.Analiza otrzymanego zwiazku arsenowego: As = 12,0%, Cl = 11,2%, N = 4,0%. Produkt pirzy doswiadczeniach na zwierzetach wykazuje takie same dzialanie jak produkt dtrzymany wedlug pirzykladu VII, poniewaz pod wplywem wody hydroiizluje on do takiego samego zwiaz¬ ku.Przyklad IX. 0,655 g kwasu heparynowego (jakosc jak w przykladzie VII i VIII) rozpuszcza sie w 15 ml wody i zadaje 0,144 g 2,5 — bis — etylenoiminohydrochinonu. Roztwór odparowu¬ je sie do sucha w prózni w temperaturze poko¬ jowej a slaibo — kwasna sól otrzymana jako po¬ zostalosc, pnzenosi sie na filtr z 10 ml absolut¬ nego etanolu i przemywa 10 ml bezwodnego e- teru. Wydajnosc: 0,75 g, analiza: tf = 5,05%.Produkt jest rozpuszczalny w wodzie, wartosc pH rozrtwonu 5,5.Przyklaid X. 0,850 g kwasu heparynowego (za- waartaosc siarki 11,75%, zawiera wiec przecietnie 3,1 grup S03H na jedmosiJke czterosachairydu, nie wykazuje dzialania hamujacego krzepliwosc kirwi) rozpuszcza sie w 25 ml wody, nastepnie roztwór zadaje sie 0,636 g D (-) - treo - 1 - p - niitrofenylo -2 -amino - 1,3 - piropandiolu. O- trzymany klarowny roztwór wykazujacy war¬ tosc pH — 6, przerabia sie dalej jak w przykla¬ dzie V. Wydajnosc 1,40 g. Produkt ten jest dob¬ rze rozpuszczalny w wodzie. Przy 10 dniowym podawaniu przy dzilennych dawkach 100 mg/kg spowodowal zahamowanie guza Ehrlicha o 34%.Przyklad XI. 0,830 g kwasu heparynowego (zawartosc siarki 11,0%, zawiera wiec przeciet¬ nie 2,85 grup S03 na. jednostke cziterosachary- du; nie wykazuje dzalania hamujacego krzepli¬ wosc krwi) rozpuszcza sie w 25 ml wody i za¬ daje 0,60 g kwasu 3 - amino - 4 - hydroksyfeny- loarsenowego. Po zwyklej przeróbce roztworu otrzymano 1,35 g jasnobrazowej soli. Wartosc pH produktu wynosi 1,7 z powodu obecnosci wolnych grup kwasu arsenowego.Produkt w roztworze soli fizjologicznej przy podawaniu dootrzewnym w ciagu 10 dni W dziennych dawkach 150 ml/kg wykazuje 41%, zahamowania guza Ehrlicha.Przyklad XII. 0,850 g kwasu heparynowego (jakosc jak w przykladzie X) rozpuszcza sie w - 6 -25 ml wady i dodaje 0,465 g 7 - chloro - 4 - (4 - dwuetyloamino - 1 - metylobutyloaimno)-chino- liny, poczym roztwór przerabia w zwykly spo¬ sób. Wartosc roztworu otrzymanej soli posiada pH = 4,2, jej analiza odpowiada wyliczonym, wartosciom. Produkt przy 10 dniowym stoso¬ waniu w dziennych dawkach 150 mg/kg wyka¬ zuje 25% zahamowania guza Ehrllicha.Przyklad XIII. 1,7 g kwasu heparynoiwego, (jakosc jak w przykladzie X) irotzpuiszcza sie w 40 ml wody i zadaje 1,07 g 2,5 - bis |l - dwu- meityloaiminoetaksy - 3,6 - bis - eitylenoimino - - benzochinionu - (1,4), (itemperaituira topnienia 60 - 61°C).Roztwór (pH = 6) saczy sie i przy wenityiaicji zageszcza ina parownicy o Iduzej powierzchni w ciagu 3 godizdo do konsystencji syropu. Otrzy¬ many stezany iroztwór zadaje sie 30 md acetonu, a wytracona jasnobrazowa sól odsacza sie i przemywa 3 x 10 ml acetonu. Wydajnosc: 2,62 g (97% teorii).Przyklaid XIV. Postepuje sde jak w przykla¬ dzie X, jednak jako skladowa zasadowa stosu¬ je sde 0,91 g 2y5 ¦ dwu - N - mertyflopdperyzyno- benizaahiinonu - (1,4) (temperatura topnienia 188—190°C). Otrzymuje sie 2,37 g jesnobrazowej soli heparyny (95% teorii). Prodiutot jest dobrze flozpiusEcizailiny w wodzie; wairtosc pH wodnego roztworu = 6. PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wyitjwarzanda nowych pochodnych wykazujacych zwiekszone i specyficzne 'dzia¬ lanie zwiazków cytosltatyczn^ch lub hamu¬ jacych przemiane materii komórek guza, anamiienny (tym, ze poddaje sie reakcji kwas heparymówy ze zwiazkami zasadowymi, któ¬ re dzialaja cytostatycznie lub hamuja dzia¬ lanie enzymów bioracych udzial w przemia¬ nie materii komórek guza, przy czym reak¬ cje pnowadzi sie w srodowisku wodnym lub alkoholowym, wzglednie wodno — alkoholo¬ wym, w temperaturze miedzy —10°Ci -5- 20PC, a powstala sól heparyny wydziela sie z mie¬ szaniny reakcyjnej.

2. Sposób wedlug zasrtnrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie kwas heparynowy zawierajacy przecietnie 3-4 gnup S03H na jednostke czterosachairybiu o srednim ciezarze czastecz¬ kowym ponizej 25000.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jajko zwiazki cytostatyczne, stosuje sie 2 — [bis — (p - ohloroetylo -^minometyilo] - ben- zdmidiazol, lub l,6^biB-[($ - chloroetyilo - ami¬ no] - 1,6 r deaoksjy - D - mannit albo po- • cihodne etylenoiminy, Hwlatszcza 2,5 - bis - ettylenoimmohytirocihainon.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazki hamujace przemiane materii komórki stosuje sia organiczne zwiazki arse¬ nu, sulfamidy albo zasadowe podstawione pochodne chinonu.

5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazki hamujace przemiane materii komórki stosuje sie alkaloidy chininy lub syntetyczne srodki prezciwmalairyczne.

6. Siposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek hamujacy przemiane materii komórki stosuje sie D <—) Htreo - 1 - p - - niitrofenylo - 2 - amino - 1,3 - propanidlol.

7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zwiazek zasaidowy i kwas heparynowy sto¬ suje sie w takim stosunku ilosciowym, ze o- taymaina sól w 5 %-owym roztworze wyka¬ zuje wartosc pH = 1,5—7,5. Egyesiilt Gyogyszer — es Tapszergyar Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik patentowy 1230. RSW „Prasa", Kielce. PL