Wynalazek niniegszy dotyczy rur, a zwlasz¬ cza rur wykonywanych z syntetycznej zjwicy i uzytkowanych jako rurowe przewody giclkie.Po pierwsze wynalazek niniejszy ujawnia sposób wykonywania rur z syntetycznej zywi¬ cy, który polega na tym, ze wyciska sie w spo¬ sób ciagly rdzen formowany z jednego ma¬ terialu o stosunkowo duzej wytrzymalosci me¬ chanicznej, a jednoczesnie dokola tego pierw¬ szego materialu wyciska sie drugi material, który jest stosunkowo miekki i plastyczny, na¬ stepnie poddaje sie te materialy odpowiednie¬ mu sciskaniu w celu spowodowania trwalego ich wzajemnego polaczenia sie oraz przepycha sie te materialy przez obracajaca sie dysze i nawija wychodzacy material na samego sie¬ bie, tak ze miekszy material spaja sie w celu uformowania ciaglej rury, zaopatrzonej w sru¬ bowy rdzen z wytrzymalszego materialu.Po wtóre wynalazek stwarza wykonana z syntetycznej zywicy rure bez szwu, która za¬ opatrzona jest w scisle zwiazany z nia srubo¬ wy rdzen, wykonany z syntetycznej zywicy o stosunkowo duzej wytrzymalosci meehanicz- rej.Ponadto wynalazek podaje urzadzenie, prze¬ znaczone do "wyciskania wydrazonych ruro¬ wych lub srubowych wyrobów ksztaltowych, skladajace sie z nieruchomej glowicy, zaopa¬ trzonej w dwa otwory wlotowe przeznaczone dc doprowadzenia dwóch róznych materialów, z których jeden otwór poprzez dysze prowadzi do pierwszego wspólnego przewodu, przez któ¬ ry moga przechodzic obydwa materialy, z obro¬ towej glowicy, wyposazonej w drugi przewód, który laczy sie z pierwszym przewodem, tak ze w miejscu ich laczenia sie os kazdego z prze¬ wodów pokrywa sie z osia obrotu glowica obrotowej, przy czym drugi przewód konczy siej dysza, przez która wychodzi material z drugie-go przewodu, a dysza ta jest oddalona od osi obrotu glowicy obrotowej, talk ze wyciskany przez te dysze material nawija isie ma samego siebie wzdluz linii srubowej.Wynalazek zostanie dokladniej omówiony w dalszej czesci opisu jego wykonania, przyto¬ czonego jedynie tytulem przykladu, z powola¬ niem sie na rysunek, który przedstawia prze¬ krój poprzeczny urzadzenia wyciskajacego i ru¬ ry wedlug wynalazku.Urzadzenie jest zaprojektowane dla jedno¬ czesnego wyciskania dwóch róznych materia¬ lów. Nieruchoma glowica 2 zaopatrzona jest w dwa otwory wlotowe 3 i 4, z których otwór 3, poprzez przewód 3a i dysze 5 o kolowym przekroju (prowadzi do srodka pierwszego wspólnego przewodu 4b.Otwór wlotowy 4, poprzez przewód 4a prowa¬ dzi równiez do wspólnego przewodu 4b, który jest umieszczony w drugim elemencie nieru¬ chomym 1. Wewnatrz nieruchomego elementu 1 znajduje sie element obrotowy 7, napedza¬ ny za pomoca wspólpracujacego z nim kola ze¬ batego 10, które za pomoca walu 9 jest pola¬ czone z silnikiem o zmiennej liczbie obrotów (nie pokazanym na rysunku). Element 7 moze obracac sie dokola osi X—X\ Element obrotowy 7 jest zaopatrzony w prze¬ wód 4c, kitóry laczy sie z przewodem 4b, tak ze w miejscu ich polaczenia 18 os kazdego z tych przewodów pokrywa sie z osia X—X\ Poniewaz w miejscu 18 nastepuje obracanie sie wiec oczywiscie obydwa przewody musza miec ko¬ lowy przekrój poprzeozny w tyim miejscu.Przewód 4c prowadizi do dyszy 7a, stanowia¬ cej jedna calosc z elementem 7, przy czym dy¬ sza .ta jesit odsunaejta o odleglosc ir ód osi X—X\ tak ze gdy element 7 obraca sie, to dysza ta porusza sie dokola tej osi po torze kolowym o promieniu r.Odpowiednio do tego toru kolowego umiesz¬ czona jest szczelina 15, utworzona pomiedzy kolowymi elementami 12 i 13 dyszy przedzal¬ niczej.Material o duzej wytrzymalosci mechanicznej, taki jak sztywny polichlorek winylu, jesit w czasie pracy urzadzenia przymusowo dostarczany z wytlaczarki pod stalym cisnieniem, przez otwór wlotowy 3 i dysze 5, do srodka strumie¬ nia miekszego materialu, takiego jak miekki plastikowany polichlorek winylu, który prze¬ suwa sie wzdluz przewodiu 4b przychodzac od strony otworu wlotowego 4.Materialy te sa nastepnie razem przepycha¬ ne przez przewód 4b, a wówczas gdy sa one zmuszane do przechodzenia przez waskie prze¬ wody, sa mocno sciskane i zostaja scisle wza¬ jemnie polaczone w celu stworzenia niedajace- go sie oddzielic twardego rdzenia, wówczas gdy zostanie on ochlodzony przez otaczajaca wars¬ twe miekszego, bardziej plastycznego materia¬ lu.Zwiazane w taki sposób materialy, pod sta¬ lym cisnieniem wywieranym przez wytlaczarke sa zmuszane do przechodzenia z przewodu 4b nieruchomej glowicy do przewodu 4c glowicy obrotowej, i przez ten przewód sa dalej pro¬ wadzone do dyszy 7a, z której sa wyciskane do szczeliny 15, utworzonej pomiedzy elementa¬ mi 12 i 13 dyszy przedzalniczej, przy czym jednoczesnie dysza 7a obraca sie.Wispolzaleznosc pomiedzy predkoscia obraca¬ nia sie dyszy, a predkoscia wyciskania przez nia tych materialów jest taka, ze dysza pod¬ czas swego obracania sie odklada w sposób ciagly na swym kolowym torze pasek utworzony z tych wzajemnie polaczonych materialów, któ¬ ry nawija sie sam na siebie wzdluz linii sru¬ bowej, tak ze jeszcze goraca, plastyczna czesc paska, jaka zostala uformowana z imiekszego materialu spaja sie w celu utworzenia ciaglej scianki bez szwu, dajac w ten sposób ruir; 11 0 przekroju kolowym^ której scianka 16 zawie¬ ra wzmacniajacy rdzen srubowy 16 i która to rura jest wyciskana przez material przycho¬ dzacy w sposób ciagly z dyszy 7a.Jeist oczywiste, ze za pomoca tego sposobu dwa materialy o róznej twardosci i plastycz¬ nosci zostaja scisle wzajemnie polaczone w po¬ czatkowej fazie tego procesu, przy wysokim cisnieniu i temperaturze, natomiast w ostat¬ niej fazie tego procesu jest przeprowadzane je¬ dynie spajanie jednorodnego i miekkiego po¬ wlekajacego materialu, które latwo sie doko¬ nuje za pomoca nieznacznego nacisku.Powlekanie twardego rdzenia miekszym ma¬ terialem w poczatkowej fazie procesu zmierza równiez do ulatwienia przechodzenia twardego rdzenia przez waskie przewody, poniewaz miek- szy material uklada sie pomiedzy twardym rdze¬ niem a .metalowymi powierzchniami wewnetrz¬ nymi przewodów, dzialajac jak smar i transpor¬ tujac za soba twardy rdzen. W ten sposób zostaje umozliwione, ze wzmacniajacy srubowy rdzen moze byc wykonany z bardzo twardego ma¬ terialu, który w normalnych warunkach bylo¬ by bardzo trudno wyciskac. Za pomoca przedlu- - 2 -zenia waskioh przewodów az do obracajacej sie glowicy oraz za pomoca odpowiedniego re¬ gulowania oddalenia dyszy o rózne odleglosci od jej osi obrotu, mozna wykonywac gietkie przewody o róznych i bardzo duzych sredni¬ cach.Sposób formowania tego rodzaju rur, za po¬ moca którego mocny rdzen jest scisle polaczo¬ ny z miekka scianka, mniej wiecej w jej srod¬ ku, daje rure o duzej wytrzymalosci, przy zu¬ zywaniu na jej wykonanie nieznacznej ilosci materialu. Podczas gdy wzmacnianie srubowym rdzeniem powoduje wzrost wytrzymalosci ru¬ ry iw kierunku obwodowym (tam gdzie dzialaja najwieksze sily), to nie powoduje ano (spowo¬ dowanej wspomnianym wyzej doskonalym wzajemnym polaczeniem dwóch materialów) zwiekszenia jej wytrzymalosci w kierunku wzdluznym, a poniewaz srubowy rdzen tworzy jedna calosc ze scianka przewodu gietkiego, to staje sie oczywistym, ze za pomoca tego sposo- du, zgodnie z ostatnia analiza, rura zostaje -wzmocniona bez zuzywania objetosciowo wiecej materialu niz byloby go potrzebne do wytwo- Tzenia podobnej ale nie wzmocnionej rury te¬ go samego wymiaru.Poniewaz przechodzenie materialów z nieru¬ chomej glowicy do glowicy obrotowej odbywa sie przez przewody o malym kolowym przekro¬ ju poprzecznym, wiec w ten sposób wyelimino¬ wane zostalo zagadnienie szczelnosci i tarcia w miejscu stykania sie obydwóch glowic, pomi¬ mo, ze materialy przechodzace przez te prze¬ wody znajduja sie pod duzym cisnieniem. Wy¬ nikiem tego jest prosta i zwarta konstrukcja urzadzenia, przeznaczonego do stosowania tego sposobu.Grubosc srubowego rdzenia, jego skok a tak¬ ze grubosc scianki rury moze byc zmieniana ?god¬ nie ze specjalnymi wymaganiami typów rury ja- kie chce sie uzyskac, a takze zgodnie z wlasciwos¬ ciami stosowanego materialu. Odpowiednio do podatnosci miekszego materialu mozna uzyski¬ wac gietkie przewody o róznej a bardzo duzej podatnosci, w których zastosowany srubowy rdzen z twardego materialu czyni rure jednako¬ wo wytrzymala dla przeciwstawiania sie wyso¬ kiemu wewnetrznemu cisnieniu lub prózni.Jest oczywiste, ze po uformowaniu tego ro¬ dzaju rury moga byc dalej traktowane, na przy¬ klad za pomoca zewnetrznego powlekania lub wewnetrznego wykladania rury innymi ma¬ terialami ochronnymi, itd.Pod terminem „syntetyczna zywica" rale- zy rozumiec w tym przypadku dowolne ma¬ terialy termoplastyczne lub termoutwardzalne i ich mieszaniny, naturalne lub syntetyczne kauczuki i ich mieszaniny z syntetycznymi, .zy¬ wicami, a na ogól dowolny material, który da¬ je sie wyciskac. PL