Wynalazek niniejszy dotyczy sztuczne¬ go brukowca, w którym górna powloke z materjalu elastycznego, jak np. z gumy, la¬ czy sie z twardym rdzeniem zapornoca pod¬ cietych wystepów wzglednie wyzlobien.Dotad wyrabiano brukowce tego typu w ten sposób, ze okragle wystepy ciagnely sie okolo oslony gumowjej ipod jej dolna po¬ wierzchnia albo tez wzdluz pirzeciwlleglych beków lub krawedzi, posiadaly przytem ksztalt przerywanych kryz, przyczem górne krawedzie rdzeni, do których przylegaly wystepy, nie szly scisle wzdluz pionowych powierzchni powloki gumowej. Wystepy i wyzlobienia byly w przekroju pionowym podciete, wobec czego zalozenie gumy na rdzienie wymagalo zaciskania wystejpów w wyzlobienia zapomoca nacisku lub ude¬ rzen. Aby wystepy weszly w wyzlobienia i zacisnely sie, musialy byc one stosunkowo cienkie i gietkie, a sciecie musialo byc sko¬ sne, przyczem potrzebne byly kliny miedzy guma jednego rdzenia i nastepnego, aby trzymaly wystepy w wyzlobieniach. Jezeli przytem polaczJenie oslony gumowej z rdze¬ niem uzyskuje sie przez wciskanie lub wsu¬ wanie wystepów po dwóch przeciwleglych, równoleglych krawedziach, to powloka gu¬ mowa zostaje zabezpieczona przeciw bocz¬ nym ruchom tylko w idwu kierunkach.Glównym celem wynalazku niniejszego jest takie uksztaltowanie powloki gumoweji rdzeriiafo'Wysjfeeptefr podcietych i wy¬ zlobieniach, aby je mozoa byllo laczyc b«*f uzycia znacznego nacisku lub uderzen i aby wystepy nie byly zbyt cienkie £i*i zbyt giet¬ kie, Celem wynalazku jest Równiez wyko¬ nanie takiej powloki gitóiowej, która jeat zabezpieczona wzgledem ruchów bocznych wzdluz swych krawedzi oraz przec^wi bacz¬ nym przesunieciom we wszystkich kiarim- kach, a zatem i przeciw tarciu na dolnej po¬ wierzchni. ^ ¦.- Dalszym celem 'wynalazku jest zastoso¬ wanie duzych bloków o dwóch lub wiecej powlokach gumowych, W mysl wynalazku powloka gumowa jest zaopatrzona na doi¬ li'©] powiterzfchini rprzy krawedziach wi sze¬ reg wystepów, skierowanych wdól, najle¬ piej ksztaltu wycitików kolowych, podczas gdy górne krawedzie rdzenia posiadaja od¬ powiednio szereg wyzlobien odciiskowych o wielkosci, ilosci, ksztalcie i polozeniu od¬ powiadaj acem wystepom. Wystepy i wy¬ zlobienia stanowia w przekroju poziomym najwlasciwiej czesci luku; przyczem okla- dziina gumowa i wystepy sa wykonane z ciaglliWego i dobrze elastycznego matefrjalu, podczas gdy dolna powierzchnia okladziny i wystepów jeist utworzona z gumy tward¬ szej. Wystepy rozimieszczone sa w takich od siebie odleglosciach, ze odstep od jed¬ nego wystepu do drugiego wzdfaz brzegów okladziny jest równy glóWnej srednicy wystepu, podczas gjdy glówny promien wy¬ stepu równa sie w przyblizeniu wysokosci wzglednie glebokosci wystepu. Wysokosc wystepu powinna byc wieksiza od grubosci powloki gumowej.Tak wykonane okladziny gumowe moz¬ na nakladac na rdzienie bez wiekszego na¬ cisku luib uderzen i bez przesuwania Wzdluz, przyczem wystepy odgina sie zlekka re¬ ka nazewnatrz aby weszly bokiem do wy¬ zlobien tak,, iz w tern ostatecznem poloze¬ niu okladzina gumowa jest we Wszystkich kieruinkach zabezpieczona przeciw przesu¬ nieciom. (Uóma powierzichnia rdziemia* bie¬ gnie scisle równolegle do bocznych po¬ wierzchni powloki gumowej i ciagnile sie miedzy asiedniemi wystepami, a czesci rdzenia, otaczajace kazde wyzlobienie, przytrzymuja gto^e w plaszczyznie piono- weij;, równolegleij do krawedzi gulmy oraz w plaszczyznach pochylych do krawedzi gumy.* Aty powloke gumowa zabezpieczyc pi^zed innemi przesunieciami, mozna wyko¬ nac niektóre luib wszystkie wystepy z ma- lem edgieciem ku wteWnatrz taik, ze gdy nie¬ co sie je w celu wsuniecia wyzlobienia roz¬ chyli, usiluja one wrócic do pierwotnego polozenia i chwytaja rdzen. Wystepy z kaz¬ dego rogu moga byc z korzyscia tak uksztal¬ towane,, ze w poziomym przekroju zajmuja nieco wiecej niz cwiartke kola, a mniej niz polowe kola, podczas gdy posrednie wyste¬ py zajmu!ja w tym samym przdkroju pól kola luib nieco wiecej. Mozna tez wystepom nadac inny ksztalt zapewniajacy uchwyt.Dalsza uleplszenie .polega na tem, ze ; dolna powierzchnia powloki gumowej nie jest plaska i równolegla do j-elj powierzch¬ ni górnej, lecz jest wypukla, a górna po¬ wierzchnia rdzenia jest stosownie wklesla lub odwrotnie. Wspomniane powierzchnie moga byc równiez faliste i wchodzic w sie¬ bie aby sily, wynikajace przy przyjezdzie pojazdowi dazace do splaszczenia powloki gumowej, zrównowazyc oporem tarcia, po¬ wstajacego w powierzchni zetkniecia gumy i rdzenia.W innem wykonaniu powierzchnie ze¬ tkniecia powloki gumowej i rdzenia moga byc wypukle tylko w jednym kierunku, naj- odpowiedniej w podluznym.Przy zastosowaniu wynalazku do bru¬ kowca zwyklej wielkosci, to znaczy 22,5 X 10 X 7.5 cm, aby utrzymac powloke gumo¬ wa wewnatrz powierzchni ograniczonej wy¬ stepami, i to przeciw silom dzialajacym we wszystkich Uierumkachj, wystarcza najzu¬ pelniej opisane uksztaltowanie wystepów i wyzlobien. Jednak zaatosowuijac wynalazek — 2 —do rdzeni o wiekszej powierzchni np. dwa lub trzy razy szerszych od poprzednich, trzeba zwazyc, ze wystepy i wyzlobienia wzdluz brzegów gumy i rfdzenia wystarcza¬ ja wprawdzie do przytrzymywania gumy wzdluz brzegów i uniemozliwiaja wzgledne przesuniecie wzdluz tych brzegów, lecz nie zapewniaja wystarczajacego oporu przeciw przesunieciom srodkowych czesci gumy.W mysli niniejszego wynalazku mozna nalozyc na jeden wiekszy rdzen szereg o- kladzin, dostosowanych do wielkosci zwy¬ czajnego brukowca, przyczem okladziny te, lezac obok siebie, zakrywaja calkowicie po¬ wierzchnie rdzenia. Kositka sztensza wielo¬ krotnie od szerokosci okladzin gulmowych zostaje zaapatrzona w podciete wyzlobienia wzdluz górnych brzegów oraz W podciete wyzlobienie lub wyzlobienia na górnej po¬ wierzchni, przyczem przybrzezne wyzlobie¬ nia maja przekrój poziomy w ksztalcie wy¬ cinka kola^, a srodkowe — maja przekroje kolowe.Ustróij taki mozna zastosowac nietylko do drewnianych, lecz tez do innych brukow¬ ców, np, formowanych, przyczem powloke gumowa laczy sie z rdzeniem w czasie for¬ mowania, albo telz rdzen moze byc wykona¬ ny z materjjalu, który nie ulega wulkaniza¬ cji tak, ze stanowi on czesc forany do wy¬ robu powloki gumowej, która mozna wyjac z formy razem z rdzeniem.Na rysunkach przedstawiono wieksza liczbe przykladów wykonania prziedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia w perspektywie dol¬ na strone okladziny gumowej, fig. 2 — od¬ powiedni rdzen, fig. 3 przedstawia obie cze¬ sci polaczone i istanowiace jedna kostke, fiig. 4 przedstawia rztut poziomy okladziny guimowaj, fig. 5 — czesciowo boczny widok, czesciowo zas przekrój okladziny gumowej, fig. 6 przedstawia w perspektywie okladzi¬ ne gumowa w formie, ksztaltujacej rdzen betonowy w polaczeniu z guma, fig. 7 uwi¬ docznia forme w widoku zgóry, z wlozona w nia okladzina gumowa przed wlaniem betonui, fig. 8 — 10 pokazpje czesciowe przekroje trzech róznych wystepów, fig* 11 przedstawia czesciowo rzut poziomy, a cze¬ sciowo przekrój poziomy innego wykonania okladziny gumowej, fig. 12 podaje dolny widok dalszego wykonania okladziny gu¬ mowej, fig. 13 i 14 — pionowe przekroje podluzne, a fig* 15 i 16 — pionowe pirztekro- je poprzeczne zlozonych okladzin gumo¬ wych i rdzeni o wypuklych wzglednie wkle¬ slych powierzchniach zetkniecia, fig. 18 przedstawia dolny widok okladziny gumo¬ wej wedlug fig. 17; fig. 19, 2Q, 21 przedsta¬ wiaja czesciowe przekroje dwóch przyle¬ glych kostek z powlokami guimowemi; fig. 22 pokazuije czesciowy widok górny bruku w mysl wynalazku, fig. 23 przedstawia wi¬ dok górny, a fig^- 24 — przefcróij poprzeczny pojedynczej koistki wiekszej o dwóch okla- dzinach gumowych; fig. 25 uwidocznia w perspektywie przekrój poprzeczny formy z trzema odwróconemi okladzinami guimowe¬ mi na dnie; fig. 26 przedstawia czesciowy przekrój podluzny kostki betonowej', ufor¬ mowanej na trzech okladzinach gumowych weldllug fig. 25, fig. 27 zas przedstawia prze- krój poprzeczny formy z wlozonym rdze¬ niem, który stanowi czesc formy.Na fig. 1 — 4 litera A oznacza okladzi¬ ne gumowa, afi — rdzen. Okladzina gumo¬ wa wykonana jjest w plaszczyznie poziomej co do wielkosci i ksztaltu tak samo jak rdzen^ lecz moze tez byc nieco szersza. Li¬ tera a oznacza skierowane wdól wystepy pólkuiliste, które stanowia jedna calosc z cialem gumy A lub moga byc do nieij rirzy- mocowane. Najlepiej wykonywac je wraz z formami okladziny. Kazdy wystep bocz¬ ny ma ksztalt pólkuililsty poziomy, podczas gdy przekrój wystepu naroznikowego po¬ siada wiecej niz cwiartke, a mniej niz pól kola (fig. 4) mozle tez jednak stanowic tyl¬ ko cwiartke kola. Wyzlobienia b w górnej czesci rdzenia odpowiadaja wystepom a o- kladziny gumowej co do wielkosci i ksztal- — 3 —tli, polozenia i ilosci. Kazdy wyst^ wzgled¬ nie wyzlobienie ztweza sie ku górze, wlsku- tek czego to miejsce uchwytu uzyskuje u- ksztaltowanie klinowe, co daje potrzebna moc polaczenia. Poniewaz poziomy prze¬ krój wystepów naroznych wynosi wiecej niz cwierc, a mniej niz pól kola, narozniki wiec okladziny gumowej sa znacznie lepieij za¬ bezpieczone przeciw oderwaniu, niz $dyby te wystepy zajmowaly tylko cwiartke kola.Posrednie wystepy, lezace wzdluz bocznych krawedzi okladziny gumowej, mpga tez miec przekrój wiecej niz pólkolowy (fig. 11), co zwieksza zwarcie. Okladzina gumo¬ wa jest iprzyttfem zabezpieczona od konca do konca przeciw bocznemu przesunieciu, a o- prócz tego kazde miejsce okladziny, oto¬ czone wystepami,, zabezpieczone jest prze¬ ciw bocznemu przesunieciu, Kazdy wystep formuije sie w ten sposób, aby w przekroju pionowym mial ksztalt we- <'<:dlu£ fig. 8, albo tez wystepy moga miec in¬ na postac w stosunku do gumowej plyft.y jak np. wedlug fig. 9. W ttan wykonaniu, ksztalt i polozenie wystepu, przed naloze¬ niem okladziny gumowej, niezupelnie odpo¬ wiada wyzlobieniu i przy nakladaniu trze¬ ba wystepy odgiac nieco nazewnatrz tak, ze, jak wskazuja linje punktowane, wyste¬ py usiluja wrócic do polozenia przedstawio¬ nego linijami pelnemi i zaciekaja rdzen, W polozeniu zwarcia, zewnetrzne powierzch¬ nie wystepów przylegaja scisle do piono¬ wych powierzchni rdzenia.W celu unikniecia zmian górnej po¬ wierzchni plyty gumowej, gdy wystepy sa wiecej niz normalnie odchylone do we¬ wnatrz (fig, 9), plyte gumowa sto&owinie sie formuje, aby sie stala plaska po odgieciu wystepów nazewnatrz. W wykonaniu we¬ dlug fig. 10, wyzlobienia w rdzeniu maja dokladnie taki sam ksztalt jak wystepy gu¬ my, przyczem ostrzejsze katy tylnej czesci wystepu i wyzlobienia wzmagaja zwarcie.Wedlug fig. 8 dolna powierzchnia wy¬ stepu tworzy kat prosty z boczna po¬ wierzchnia zewnetrzna. Na fig. 9 ma to miejsce, gdy wystep znajduje sie w wy¬ zlobieniu, natomiast na fig. 10 dolna po¬ wierzchnia wystepu zawiera jedna boczna powierzchnie polozona mniej niz o 90° dc poziomu, a powierzchnia stozkowa jest mniej stroma niz na fig. 8 i 9.Przy zastosowaniu kostek drewnianych wykonywa sie wyzlobienia zapomoca sto¬ sownych narzedzi, W kostkach odlewanych uzyskuje sie je przez formowanie na okla¬ dzinie gumowej. W tym celu kladzie sie na dno formy okladzine gumowa wystepami wgóre (fig. 6), poczem wprowadza sie do fciuny beton lub inna mieszanine. Po stward¬ nieniu, wystepy wytwarzaja w masie beto¬ nowej wyzlobienia, a równoczesnie naste¬ puje zwarcie, Gdy wystepy a sa skierowa¬ ne do wewnatrz, jak na fig. 9, a rdzen wy¬ konywa sie prztez formowanie, to wedlug fig. 6 miedzy dwa przeciwlegle wystepy boczne wklada sie zastrzal c, aby je utrzy¬ mac we wlasciwem polozeniu. Wedlug fig. 7 odpowiednia rama d utrzymuje wszystkie zastrzaly wspólnie.Wystepy wzglednie wyzlobienia moga tez miec ksztalt inny niz opisano. Wedlug fig. 12 wystepy i wyzlobienia naroznikowe sa w przekroju poziomym prawie trójkatne, a posrednie wystepy i wyzlobienia maja przekrój trapezoidakiy lub prostokatny.Wystepy wedlug fig. 11 i 12 stosuje sie, gdy sie rdzenie wyrabia przez formowanie na okladzinie gumowefl. Zamiast wystepów na okladzinie gumowelj mozna równiez za¬ stosowac wystepy na rdzeniu, a wyzlobie¬ nia w okladzinie.W celu zmniejszenia tarcia miedzy gu¬ mowa okladzina a rdzeniem, nadaje sie górnej powierzchni rdzenia i dolnej po¬ wierzchni okladziny poza wystepami ksztalt wklesly wzglednie wypukly tak, jak ma fi/g. 13 — 16. Pod obciazeniem ruichu ulicznego guma usiluje sie rozszerzac,, lecz wiskutek krzywizny stykajacych sie powierzchni gu¬ my i rdzenia sily splaszczajace gume rów- — 4 —nowaza sie naogól i guma ulega tylko zgnie¬ ceniu, przyczem moze sie przesuwac tylko bardzo nieznacznie po powierzchni rdzenia.Zamiast wykonywac powierzchnie ze¬ tkniecia okladziny gumowej i rdzenia wkle¬ slo i wypuklo, mozna iim nadac falistosc tak, jak na fig. 17, 18/Falistosc mozina tez zastosowac do powierzchni wkleslych i wy¬ puklych.Okladzina ,gumowa moze byc w prze¬ kroju poziomym równie wielka jak rdzen tak, ze wszystkie jej krawedzie leza w bocznych powierzchniach rdzenia (fig. 19), albo tez okladzina moze byc nieco szersza, aby wystawala poza boczme powierzchnie rdzenia i przechodzila ponad odstepami miedzy safciedniemi kostkami (fig. 21). Po¬ miedzy dwie kostki wbija sie warstwe po¬ srednia.Gdy przy brukowaniu ulicy szereg bru¬ kowców wedlug wynalazku (fig. 1 — 4) u- klada sie obok siebie, wówczas wystep po¬ sredni przylega do dwóch wystepów na¬ roznych kostek sasiednich (fijg. 22). Aby zapewnic wlasciwe polozenie guJmowej o- kladziny mozina pbmiedzy obydwa wystepy sasiednich okladzin w|puscic kolek (fig. 20).Okladzina gumowa moze- byc wykonana w calosci z jednego rodzaju gumy, wzgled¬ nie z gumy (tej samej twardosci, albo tez moze zawierac warstwy gumy róznego ga¬ tunku i twardosci. Np. cialo okladziny mo¬ ze byc utworzone z ciagliwej lecz dobrze elastycznej gumy, a dolna strona i wystepy — z gumy znacznie ciagiliwlszej i tward¬ szej. Cecha ta jest bardzo wazna, bo wspo¬ maga umocowaniu okladziny na rdzeniu, nie szkodzac j-e»j elastycznosci. W celu u- mozliwienia elastycznego zetkniecia wierz¬ cholka kazdego wystepu z wyzlobieniem, mczna oblozyc wystep elastyczna guma, przyczem twardsza guma jest wlozona mie¬ dzy cialo okladzin, a powloka z elastycznej gumy tworzy dolny jej koniec.Wedlug fig. 23, 24 nalozone sa na jeden rdzen duze okladziny gumowe, natomiast na fig. 26 z rdzeniem -polaczone sa trzy o- kladziny. Kostki te sa szersze niz zwykle brukowce. Okladziny lacza sie z rdzeniem jak wspomnianb w czasie ich formowania.W tym celu potrzebna ilosc okladzin gumo¬ wych uklada sie do formy wystepami do góry (fig. 25),, poczern napelniasie forme cementem lub podobnym materjalem i prze¬ rabia znanym sposobem tak, ze ptrzy wyje¬ ciu formy, okladzina jest juz zwarta z rdzeniem. Wyzlobienia rdzeni odpowiada¬ ja oczywiscie wystepom pojedynczym lub dwóm wystepom przyleglym bekami.Tak samo jak w mniejszych kostkach, wystepy kazdej okladziny gumowej moga byc skierowane nieco do wewnatrzi i utrzy¬ mywane w czasie formowania w stosownej odleglosci zapomoca zastrzalów metalo¬ wych i t. d. Wystepy robii sie naogól tward¬ sze i ciajgliwisze od wlasciwej plyty gumo¬ wej okladziny. Dolna powierzchnia okladzi¬ ny moze byc tez ciagjliwsza i twardsza od jej powierzchni gótneij. Okladziny gumowe wyrabia sie o grubosci nieco wiekszej przy jednym brzegu niz przy drugim, przez co uzyskuje sie powierzchnie opadajapa. Przy zastosowaniu drewnianych kostek, mozna segmentowe wystepy okladzin gumowych Wciskac w wyzlobienia kosittki lub tez moz¬ na je przy malem ogrzaniu wulkanizowac na drzewie przy uzyciu znanego przyspie¬ szajacego srodka chemicznego. Miedzy o- kladzina gumowa a rdzeniem mozna dac mieszanine cementowo - gumowa, aby wzmocnic polaczenie okladziny z rdzeniem.Jakkolwiek najkorzystniej jest, gdy dlugosc i szerokosc okladziny gumowej jest taka sama jak ztwyklej kostki drewnianej,, jednak moze tez byc dluzsza lub krótsza, aby ja mozna bylo przystosowac do szer¬ szych wzglednie wezszych kostek- W kaz^ dym jednak wypadku wystepy i wyzlobie¬ nia okladziny gumowej i rdzenia maja taka £ama wielkosc jak w kostkach drewnianych wielkosci normalnej. Okladziny gumowe i poszczególne wieksze rdzenie moga miec — 5 —powierzchnie styku wklesle wzglednie wy¬ pukle lub falowane jak w mniejszych kost¬ kach. Brukowce wedlug wynalazku anoga byc takze uzyte 4o innych celów niz do brukowania iw tym wypadku kostka jest nieco nizsza od brukowca.W wykonaniu wedlug fig. 27 wyrabia sie kostke B z materjalu, nie ulegajacego wul¬ kanizacji, a umieszcza sie go w formie do gulmy zamiast uzywanego zwykle modelu, wskutek czego gume odlewa sie wprost na rdzeniu i przenoszenie okladziny gumowej z formy metalowej na rdzen staje sie zbed¬ ne. Po wyjeciu, z formy mozna uzyc takiej kostki z ipowloka gumowa odrazu do bru¬ kowania. Blok moze byc przytem wykona¬ ny z metalu i moze byc nieco grubszy od glebokosci wiekszych wystepowi a. Mozna tez przy formowaniu uzyc do jednej po¬ wloki /gumowej dwóch lub wiecej rdzeni. PL